τι εστιν αλήθεια;

Anybody home?

2010-06-06T11:13:00.009+03:00

Με αφορμή ένα άρθρο τού Μιχάλη Καλόπουλου για το αμφιλεγόμενο ζήτημα τής Ακοίμητης Κανδήλας, κάποιος αναγνώστης επικοινώνησε γραπτώς με το Γραφείο Τύπου τού Πατριαρχείου Ιεροσολύμων θέτοντας δύο πολύ συγκεκριμένα ερωτήματα. Όπως δε ο ίδιος επισήμανε παραθέτοντας, μάλιστα, και τη σχετική απάντηση που έλαβε από τον Μητροπολίτη Καπιτωλιάδος Ησύχιο, η τοποθέτηση τού Πατριαρχείου υπήρξε σαφής και άμεση. Ο φιλέρευνος σχολιαστής προέτρεψε, μάλιστα, τον ίδιο τον κ. Καλόπουλο να τον μιμηθεί, αφού «από την δική [τ]ου εμπειρία, η απάντηση στο ερώτημα [τ]ου δόθηκε άμεσα, πρόθυμα και με σαφήνεια».

΄Όπερ και εγένετο: ο κ. Καλόπουλος έστειλε, λοιπόν, τον περασμένο Απρίλιο μιαν επιστολή στον διάκονο Αθανάσιο, εισηγητή τού Ιδιαιτέρου Πατριαρχικού Γραφείου με παράλληλη κοινοποίηση στον Καπιτωλιάδος, όπου υπενθυμίζοντας παλαιότερη δημόσια δέσμευση τού εκπροσώπου Τύπου τού Πατριαρχείου στην Αθήνα, επανέθεσε τα εξής δύο ερώτηματα:

«α) Δέχεστε να αναλάβετε (όπως υποσχέθηκε τότε ο αρχιμανδρίτης Τιμόθεος Ιλιάκης), τα έξοδα αεροπορικής μετάβασης αυτής της επιτροπής επιστημόνων, καθώς και ολιγομελούς τηλεοπτικού συνεργείου;

β) Δέχεστε να αντικατασταθούν (όπως τότε αποδέχτηκε ο αρχιμανδρίτης Τιμόθεος Ιλιάκης) τα κεριά και οι κανδήλες, με δίκες μας την τελευταία στιγμή, τουλάχιστον μισή ώρα πριν από της είσοδο του Πατριάρχη στο Κουβούκλιο;»

Το ηλεμήνυμα είχε ημερομηνία αποστολής 20 Απριλίου και σήμερα έχουμε 6 Ιουνίου. Ενάμισης μήνας πέρασε, δηλαδή, από τότε κι όπως ο ίδιος ο σκεπτικιστής συγγραφέας χαρακτηριστικά δήλωσε, «άκρα του τάφου σιωπή!». Το γεγονός, μάλιστα, ότι το αρμόδιο Γραφείο τού Πατριαρχείου δεν καταδέχτηκε ούτε καν να επιβεβαιώσει τη λήψη τής επιστολής, επέσυρε τη μήνι τού αναγνώστη που είχε παρέμβει:

«Τι να πω, λυπάμαι, ήλπιζα σε κάτι καλύτερο.

Η στάση τους είναι το λιγότερο αγενής καθώς θα μπορούσαν τουλάχιστον να απαντήσουν και να αρνηθούν με κάποια δικαιολογία του τύπου "ο επιστημονικός έλεγχος προσβάλλει την ιερά τελετουργία μας γι αυτό και αρνούμαστε". Για την ακρίβεια αυτή την εξέλιξη περίμενα αλλά ούτε καν αυτό έκαναν.

Κάτι που βέβαια δεν θα τους έσωζε καθώς είχε προηγηθεί δημοσίως η υπόσχεση της έρευνας. Έδωσαν με μεγάλη άνεση την υπόσχεση για να προκαλέσουν εντυπώσεις και μετά ως εκ θαύματος εξαφανίστηκαν και ξέχασαν τι είπαν. Μετά από αυτή την στάση δικαιολογημένα πλέον τους θεωρώ ψεύτες και λαοπλάνους και χάνω κάθε σεβασμό και εκτίμηση που ενδεχομένως να μου είχε απομείνει.

Λυπάμαι το άβουλο ποίμνιο που θυσιάζει την λογική του στο βωμό του φόβου και της ελπίδας.»

Αυτά, λοιπόν, συνέβησαν τότε, μέχρι που πρόσφατα είπα να δοκιμάσω την τύχη μου κι εγώ. Όπως και να το κάνουμε, οι πιθανότητες ήταν μοιρασμένες: μπορεί μεν τον κ. Καλόπουλο να τον αγνόησαν, στον Στέλιο, όμως, απάντησαν αμέσως. Τι είχα, λοιπόν, να χάσω; Όπερ και εγένετο. Η πρώτη απόπειρα επικοινωνίας με τον π. Ησύχιο έγινε στις 21 Μαΐου, ημέρα Παρασκευή:

...

Η δεύτερη προσπάθεια έγινε μία βδομάδα αργότερα:

Τρίτη προσπάθεια.δεν.θα υπάρξει – το πήραμε το μήνυμα, Παναγιώτατε, κι ευχαριστούμε…
..

....

Που λέτε, λοιπόν, πάτερ Γεώργιε…

2010-05-12T14:00:00.005+03:00

Έλεγα, λοιπόν, την προηγούμενη φορά ότι αν ήθελε κανείς να «ανακρίνει» τον π. Μεταλληνό για το ζήτημα τού «Αγίου φωτός», υπάρχουν πολλά ερωτήματα που θα μπορούσε να τού θέσει. Έτσι, λοιπόν, για όποιον τύχει ποτέ να διαβάσει τις γραμμές ετούτες και. έ χ ε ι. τη δυνατότητα πρόσβασης στον αξιότιμο κληρικό-καθηγητή, παραθέτω εδώ συγκεντρωμένα κάποια ερωτήματα που σχετίζονται άμεσα με δημόσιες τοποθετήσεις του από το 2001 και τούδε, ξεκινώντας από τα φαινομενικά ανώδυνα (ωστόσο όχι άνευ σημασίας) ζητήματα.

«Πάτερ Γεώργιε…» θα μπορούσε, λοιπόν, να του πει:

1) Στο βιβλίο σας Φωτομαχικά-Αντιφωτομαχικά το 2001 και συγκεκριμένα στο σημείο όπου αναφερθήκατε στην αναδημοσίευση τής ευχής το 1967 (σ. 32-33), σχολιάσατε παρενθετικά ότι αυτό συνέβη «ασφαλώς όχι χωρίς λόγο». Μήπως θα μπορούσατε να διευκρινίσετε τι ακριβώς εννοούσατε με το συγκεκριμένο σχόλιο; Εν προκειμένω, ποιος εκτιμάτε εσείς πως ήταν ο λόγος;

2) Στην αμέσως επόμενη γραμμή, αναφερόμενος στην αγγλική μετάφραση τής ευχής, σημειώσατε ότι στο βιβλίο του The Paschal Fire of Jerusalem ο Επίσκοπος Φωτικής Αυξέντιος τη δημοσιεύει μεν, «αλλά –ως κληρικός αυτός– αποφεύγει να [τη] σχολιάσει». Θα μπορούσατε να εξηγήσετε τι εννοούσατε με το σχόλιο αυτό; Γιατί να απέφευγε ένας κληρικός να σχολιάσει την ευχή; Τι πρόβλημα εκτιμάτε ότι θα υπήρχε; Κι εσείς άλλωστε –παρότι μεν γράφατε κυρίως με την ιδιότητα τού επιστήμονα–, παραμένατε εντούτοις πάντα και κληρικός, έτσι δεν είναι; Παρ’ όλα αυτά, όμως, την ευχή τη σχολιάσατε. Γιατί, λοιπόν, κατά την άποψή σας, ένας κληρικός –εν προκειμένω, ο Αυξέντιος– θα είχε λόγο να αποφύγει τον σχολιασμό;

3) Μία γραμμή παρακάτω, αφού παραθέσατε ένα καθοριστικής σημασίας απόσπασμα τής ευχής, με κάποιες λέξεις γραμμένες από τον καθηγητή Καλοκύρη για έμφαση σε πλάγια γραμματοσειρά, προαναγγείλατε τη συνέχεια με το εξής σχόλιο: «Αλλά και στη συνέχεια το πράγμα γίνεται σαφέστερο […]». Πράγμα που αναντίρρητα σημαίνει ότι τα επίμαχα σημεία τα θεωρούσατε κι εσείς από μόνα τους αρκετά σαφή και ότι ο αναγνώστης ήδη θα έπρεπε να έχει καταλάβει κάτι. Αφού δε παραθέσατε και το υπόλοιπο τμήμα τής δέησης (το οποίο –όπως είπαμε– θεωρούσατε σαφέστερο), σημειώσατε ότι ο καθηγητής ορθά δίνει «ιδιαίτερη έμφαση στην ευχή, που είναι πράγματι το “κλειδί” για την κατανόηση τής Τελετής και την τεκμηρίωση τής φύσεως τού “Αγίου Φωτός”», ενώ το βασικό συμπεράσμα τού κ. Καλοκύρη ότι η ευχή περιγράφει ένα φυσικό φως που ανάβεται (όχι «ανάβει»!) συμβολικά και του οποίου η αγιότητα συνίσταται απλώς και μόνο στο γεγονός ότι προέρχεται από τον Πανάγιο Τάφο, το χαρακτηρίσατε αυτολεξεί. ο ρ θ ό. Αν, όμως, η ευχή –όπως κι εσείς συμφωνήσατε– είναι εν τέλει όντως τόσο σημαντική για την κατανόηση τού όλου φαινομένου, τότε βάσει τού συγκεκριμένου συλλογισμού που αναπτύξατε, αυτό που λογικά. κ α ι. εσείς θα πρέπει να είχατε κατανοήσει και συναγάγει, δεν είναι ότι εδώ δεν υπάρχει τίποτε το υπερφυσικό; Αλλιώς τι ακριβώς εννοούσατε;

4) Στη σελίδα 34 αποστασιοποιούμενος από τη συλλογιστική τού κ. Καλοκύρη περί τής κατ’ οικονομίαν σιωπώσης Εκκλησίας, δηλώσατε χαρακτηριστικά ότι προτιμάτε «τους “αθέους” που απορρίπτουν διαρρήδην κάθε περίπτωση θαύματος στο θέμα τού “Αγίου Φωτός”, από την για οποιονδήποτε λόγο απόκρυψη [...] τής αλήθειας». Θεωρείτε, λοιπόν, τον κ. Καλοκύρη που απορρίπτει κατηγορηματικά την εκδοχή τού θαύματος, ά θ ε ο ; Ή μήπως τα εισαγωγικα που χρησιμοποιήσατε στη λέξη «“αθέους”» δεν ήταν τυχαία, αλλά είχαν κάποιον συγκεκριμένο λόγο ύπαρξης;

5) Σε επιστολή σας στο αγιορείτικο δελτίο Το Πρωτάτον (31.05.02) δηλώσατε ότι «οι μόνοι αρμόδιοι να απαντήσουν διά την φύση του αγίου Φωτός είναι οι Πατριάρχαι Ιεροσολύμων, που έχουν (μόνοι αυτοί) την άμεση μαρτυρία του θαύματος», διαβεβαιώνοντας παράλληλα ότι δεν αρνείστε «την δυνατότητα του θαύματος». Συνεπώς, αυτό που ανενδοίαστα δεχθήκατε είναι, όχι αυτό καθαυτό το θαύμα ως αναντίρρητο γεγονός, αλλά τον δυνητικό του χαρακτήρα. Δεν θα συμφωνούσατε, λοιπόν, ότι η τοποθέτησή σας αυτή –έτσι τουλάχιστον όπως διατυπώθηκε– μαρτυρούσε σαφή επιφυλακτικότητα ως προς τη γνησιότητα τού φαινομένου;

6) Σε παλαιότερη τηλεοπτική σας εμφάνιση στην εκπομπή «Καλημέρα Ελλάδα» απαντώντας στο σχόλιο τού κ. Καλόπουλου ότι «μέσα [στο Κουβούκλιο] δεν ξέρουμε τι ακριβώς συμβαίνει», χαρακτηρίσατε την όλη συζήτηση επ’ αυτού «λάθος» και παραπέμψατε στη μαρτυρία τής Αιθερίας, σύμφωνα με την οποία μέσα στον Τάφο υπήρχε η λεγόμενη Ακοίμητος Κανδήλα από την οποία και μεταδιδόταν το φως. Καταλήγοντας δε, δηλώσατε αυτολεξεί ότι «όταν υπάρχει πίστις και χάρις Θεού στον συγκεκριμένο Πατριάρχη, γίνεται το θαύμα. Όταν δεν υπάρχει πίστις, μπορεί η κανδήλα να χρησιμοποιηθεί». Για να συμβεί, όμως, αυτό, απαραίτητη και αυτονόητη προϋπόθεση είναι φυσικά η κανδήλα να είναι αναμμένη, έτσι δεν είναι; Το επικαλεστήκατε, άλλωστε, κι ο ίδιος όταν είπατε πως είναι λάθος να ψάχνουμε για το πώς μπορεί ν’ ανάβει η φλόγα, αφού ήδη από τον 4ο αιιώνα η Αιθερία είχε επιβεβαιώσει ότι το φως προερχόταν από μια λυχνία που έκαιγε νυχθημερόν. Ωστόσο, πώς είναι δυνατόν να επικαλείστε την ύπαρξη αναμμένης κανδήλας –την οποία, μάλιστα, ο πατριάρχης σε περίπτωση προσωπικής αναξιότητας μπορεί να χρησιμοποιήσει– όταν η σχετική βιβλιογραφία, αλλά και σχεδόν το σύνολο των ορθοδόξων επιμένει ότι τη συγκεκριμένη ώρα στο εσωτερικό τού Παναγίου Τάφου δεν καίει ούτε σπίθα φωτός; Δεν συμφωνείτε κι εσείς ότι με την ερμηνεία σας αυτή αναιρείτε το βασικότερο και αδιαπραγμάτευτο επιχείρημα των υποστηρικτών τού θαύματος, ότι δηλαδή μες στο Κουβούκλιο τα πάντα είναι σβηστά;

7) Με το να εξαρτήσετε την εκδήλωση τού θαύματος από τον βαθμό αξιοσύνης τού εκάστοτε πατριάρχη, θέσατε και ένα άλλο σοβαρότατο ζήτημα: σύμφωνα, λοιπόν, με το ορθόδοξο δόγμα η εγκυρότητα των Μυστηρίων σε καμία περίπτωση δεν αλλοιώνεται στην ενδεχόμενη περίπτωση προσωπικής αναξιότητας τού ιερουργούντος. Τώρα, η Τελετή τού Αγίου Φωτός –τουλάχιστον με τη σχολαστική έννοια τού όρου– Μυστήριο δεν είναι, άλλοι ωστόσο το βλέπουν διαφορετικά. Ο σημερινός πατριάρχης Θεόφιλος Γ΄, φερ’ ειπείν, χαρακτήρισε την τελετή «μυστήριο της Εκκλησίας». Όπως και να ’χει –είτε δηλαδή πρόκειται για Μυστήριο είτε απλώς για μυστηριοειδή τελετή–, πώς είναι δυνατόν να εξαρτάται η οποιαδήποτε εκκλησιαστική πράξη από τον βαθμό αξιοσύνης τού ιερουργούντος; Αν είναι έτσι, τι συμβαίνει, λοιπόν, στην περίπτωση που ένας ανάξιος ιερέας τελεί παρακλήσεις, νεκρώσιμες ακολουθίες, τρισάγια, Αρτοκλασίες και άλλου είδους δεήσεις που ούτε μυστήρια είναι ούτε και διαθέτουν μυστηριακό χαρακτήρα; Υπό την έννοια αυτή, δεν θα μπορούσε κανείς να πει πως η συγκεκριμένη ερμηνεία σας εγείρει ζητήματα;

8) Όταν σε κάποιο σημείο τής τηλεοπτικής εκείνης συζήτησης ο κ. Καλόπουλος αναφέρθηκε στις επιφυλάξεις που είχατε εκφράσει στο βιβλίο σας, παρότι εσείς αρχικά το αποδεχθήκατε αδιαμαρτύρητα, παρατηρώντας μάλιστα πως ο σκεπτικιστής συγγραφέας κανονικά θα έπρεπε να σας επαινεί γι’ αυτά που είπατε κι όχι να σας κατηγορεί, μόλις αυτός επανέλαβε τα περί επιφυλάξεων ως σημαντικό στοιχείο που θα έπρεπε να ληφθεί υπ’ όψιν στην όλη συζήτηση, ξαφνικά αλλάξατε στάση κάνοντας λόγο για διαστρεβλώσεις των λεγομένων σας! Ποιες ήταν, όμως, οι διαστρεβλώσεις αυτές που καταλογίσατε στον κ. Καλόπουλο; Το τελευταίο που είχε λεχθεί αφορούσε τις επιφυλάξεις σας. Αυτό θεωρήσατε πως διαστρεβλώθηκε; Μα λίγες μόνο στιγμές πριν, το είχατε αποδεχθεί πλήρως! Τι έγινε και ξαφνικά αλλάξατε στάση; Ο κ. Καλόπουλος, πάντως, –και το βίντεο είναι αδιάψευστος μάρτυρας γι’ αυτό– δεν πρόσθεσε ούτε μία λέξη παραπάνω σ’ αυτά που εσείς ο ίδιος είχατε παραδεχθεί.

9) Μια απορία: γιατί ενώ είχατε την ευκαιρία να το πράξετε, σε κανένα σημείο τής συζήτησης δεν εκφράσατε με σαφή και κατηγορηματικό τρόπο την ακλόνητη βεβαιότητα σας για την υπερφυσική προέλευση τού φαινόμενου; Γιατί βάλατε όρια στο θαύμα και προϋποθέσεις; Γιατί το μετριάσατε και το σχετικοποίησατε; Μόνο αν ούτε κι εσείς είσαστε πεπεισμένος, εξηγείται η συγκεκριμένη στάση σας.

10) Σε παρόμοιο πνεύμα κινείται και η τοποθέτησή σας τον Απρίλιο τού 2010 στα Επίκαιρα: όπως και στα Φωτομαχικά-Αντιφωτομαχικά ۬ όπως σ’ εκείνη την επιστολή σας στο αγιορείτικο δελτίο το 2002 κι όπως και σ’ εκείνη την τηλεοπτική σας εμφάνισή στο «Καλημέρα Ελλάδα», έτσι και στο περιοδικό δεν εκφράσατε ξεκάθαρη άποψη για το ζήτημα τής προέλευσης τού φωτός, αλλά δηλώσατε ότι δεν ασχολείστε, αφού σας αρκεί η αδιαμφισβήτητη αγιότητα του ως εκ τού τόπου από τον οποίο προέρχεται. Σεβαστή μεν η επιλογή σας, είναι όμως σαφές πως αν κι εσείς είσασταν πεπεισμένος για την υπερφυσική προέλευση τού φαινόμενου, η απάντησή σας δεν θα ’ταν η ίδια. Είναι άτοπη η εκτίμησή μας αυτή;

11) Πρόσφατα, ωστόσο, σε μια συζήτησή σας με τον συγγραφέα Χάρη Σκαρλακίδη, δεχτήκατε ξεκάθαρα –και ίσως για πρώτη φορά δημοσίως– την υπερφυσική προέλευση τού φωτός χαρακτηρίζοντας το άκτιστο ως προς τον τρόπο εμφάνισής του. Πώς εξηγείται, λοιπόν, η διαφοροποίηση σας αυτή; Μήπως απλώς προϊόντος τού χρόνου αλλάξατε γνώμη; Δεν είναι κακό αυτό. Υγιές και ανθρώπινο είναι. Ωστόσο, αν όντως αλλάξατε γνώμη, πώς αξιολογείτε σήμερα το περιεχόμενο τής ευχής και την ερμηνεία τού Καλοκύρη με την οποία, υπενθυμίζουμε, είχατε συμφωνήσει μέχρι κεραίας; Κάνατε, λοιπόν, λανθασμένη εκτίμηση τότε; Δεν θεωρείτε πλέον την ευχή «“κλειδί” για την κατανόηση τής Τελετής και την τεκμηρίωση τής φύσεως τού “Αγίου Φωτός”»; Και δεν πιστεύετε πια ότι «πουθενά δεν γίνεται λόγος (ούτε καν υπαινιγμός) περί “άνωθεν κατερχομένου αΰλου Φωτός” κατά τη στιγμή εκείνη, αλλά νοείται μόνο φως φυσικό, πού ανάβεται στην ανάμνηση του Αναστάντος Χριστού»; Κι αν όχι, ποια ακριβώς ερμηνεία θα δίνατε σήμερα;

12) Και κάτι ακόμα: όπως διαπιστώνει κανείς, σε κανένα σημείο τής επίμαχης τοποθέτησής σας δεν αναφέρθηκατε στην Κανδήλα, παρά μόνο στα κεριά τού πατριάρχη – και μάλιστα τρεις φορές. Το ερώτημά μας, λοιπόν, είναι το εξής: υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος που στην απάντησή σας δεν αναφέρατε καθόλου την Ακοίμητη Κανδήλα ή πρόκειται περί απλής σύμπτωσης; Κι εν πάση περιπτώσει, εξακολουθείτε και σήμερα να θεωρείτε υπαρκτό το ενδεχόμενο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις να. μ η ν. γίνεται το θαύμα; Κι αν ναι, εξακολουθείτε να πιστεύετε ότι στην περίπτωση αυτή ο πατριάρχης χρησιμοποιεί την Κανδήλα; Και τέλος, αν η Κανδήλα παραμένει, λοιπόν, για παν ενδεχόμενο αναμμένη, γιατί αυτό δεν δηλώνεται ευθαρσώς ώστε να μην παραπληροφορείται ο κόσμος;

Αυτά, λοιπόν, θα μπορούσε κανείς να ρωτήσει τον π. Γεώργιο ۬ και κάποια στιγμή ελπίζω να συμβεί αυτό.
..

..

«Άγιο φως» (και η κουβέντα συνεχίζεται...)

2010-05-07T23:46:00.018+03:00

..
Με αφορμή αφενός ένα άρθρο που διάβασα πρόσφατα στη σελίδα τής Ο.Ο.Δ.Ε. για το ζήτημα τού «Αγίου φωτός» και αφετέρου ένα νέο βιβλίο που κυκλοφόρησε φέτος για το ίδιο θέμα (1), έχω να επισημάνω τα εξής:

Οι μαρτυρίες των Κιρακό και Νικήτα

«Αυτό όμως που μας έκανε εντύπωση […] αφορά τρεις σημαντικές μαρτυρίες περί του Αγίου Φωτός, οι οποίες είτε υποβαθμίζονται, είτε απουσιάζουν εντελώς και αφορούν […] τον χρόνο εμφάνισης του θαύματος, ο οποίος τοποθετείται πολύ πριν από τον 9ο αιώνα […]»

Η συμπερίληψη τής αναφοράς τού Αρμένιου ιστορικού Κιρακό Γκαντζάκετσι στα τεκμήρια ιστορικότητας τού φαινομένου και η παρεπόμενη αναγωγή τής εκδοχής τού θαύματος στο πρώτο μισό τού 4ου αιώνα δεν διαθέτει επαρκές έρεισμα ۬ στην πραγματικότητα, μάλιστα, δεν υιοθετείται ούτε από τον πρωτοπρεσβύτερο Θεόδωρο Ζήση που προλόγισε το σχετικό πόνημα τού Χάρη Σκαρλακίδη, αλλά –με την αυστηρή έννοια τού όρου– ούτε καν από τον ίδιο τον συγγραφέα! Ο Κιρακό, βλέπετε, ούτε υπήρξε ο ίδιος αυτόπτης μάρτυρας των γεγονότων ούτε και άντλησε τις πληροφορίες του από τυχόν διασωζόμενα χειρόγραφα, παρά κατέγραψε μια παλαιότερη προφορική παράδοση που ξεκινά με την από κάθε άποψη απίστευτη φράση: «Λένε ότι…» (2)! Συνεπώς το ότι κάπου ανάμεσα στο 326 και το 331 ο Άγιος Γρηγόριος ο Φωτιστής όντως υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας τού θαύματος δεν είναι δυνατόν να γίνεται αποδεκτό ως τεκμηριωμένο ιστορικό γεγονός επί τη βάσει μιας προφορικής παράδοσης που καταγράφηκε κοντά… μία χιλιετία αργότερα! Γι’ αυτό άλλωστε και ο καθηγητής Ζήσης αναφερόμενος στις σαράντα δύο τον αριθμό σχετικές μαρτυρίες, ουδέποτε μίλησε για μια τόσο πρώιμη εποχή όπως είναι ο 4ος αιώνας, αλλά για αναφορές «που καλύπτουν την περίοδο […] από τον 9ο μέχρι τον 16ο αιώνα» (3) ۬ και γι’ αυτό ο ίδιος ο συγγραφέας Χάρης Σκαρλακίδης, παρότι μεν αναφέρθηκε εκτενώς στην περίπτωση τού Αγίου Γρηγορίου, τοποθέτησε τις «πρώτες σαφείς ιστορικές αναφορές περί του ουρανίου Φωτός» μόλις «στα μέσα του 9ου αιώνα» (4).

Υπό την έννοια αυτή, εξίσου αβάσιμη θα πρέπει να θεωρείται και η αναγωγή τής μαρτυρίας τού Έλληνα κληρικού Νικήτα στην εποχή τού ίδιου τού Χριστού (!), αφού και εδώ μιλάμε για μια προφορική παράδοση που καταγράφηκε με καθυστέρηση μίας σχεδόν χιλιετίας και η οποία –όπως ακριβώς και στην περίπτωση τού Κιρακό– επισκιάζεται από τη λέξη «λένε» (5)!

Το φως στον τάφο

«Το θαύμα του Αγίου Φωτός έλαβε χώρα για πρώτη φορά στον Τάφο του Κυρίου, όταν, την ώρα της Αναστάσεώς Του, ένα άπλετο Φως πλημμύρισε τον χώρο. Πώς, όμως, ενώ επικρατούσε ακόμη σκοτάδι, κατάφεραν ο Πέτρος και ο Ιωάννης να δουν στο εσωτερικό του Τάφου τα σεντόνια με τα οποία ήταν τυλιγμένο το σώμα του Ιησού και ιδίως ο Ιωάννης, ο οποίος δεν μπήκε καν στον Τάφο; […] Και μάλιστα, η διήγηση δεν μας επιτρέπει να συμπεράνουμε ότι πέρασε πολύς χρόνος μέχρι να έλθουν οι μαθητές, ώστε να υποθέσουμε ότι μέχρι να φτάσουν θα είχε ξημερώσει για καλά. […] Είναι τέτοια η ένταση και η αγωνία που μας μεταφέρει το απόσπασμα αυτό, που θεωρούμε ότι όλα έγιναν μέσα σε λίγο χρόνο. Σε τέσσερις προτάσεις, δύο φορές εμφανίζεται το ρήμα «τρέχω». Η διατύπωση «τρέχει ουν και έρχεται» δεν αφήνει περιθώρια να εννοήσουμε μεγάλη χρονική καθυστέρηση. […] Αυτό παρατήρησαν και οι Πατέρες της Εκκλησίας, και λέει σχετικά ο Γρηγόριος Νύσσης […]. Επάνω σε αυτό άλλωστε, ψάλλει ο αγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός […].Το εντυπωσιακό στο παραπάνω απόσπασμα είναι το άρθρο που προηγείται της λέξης «φως». Και στην περίπτωση αυτή, το άρθρο ακούγεται σαν ο άγιος να αναφέρεται σε ένα πολύ συγκεκριμένο και γνωστό στην εποχή του ή από την Παράδοση, φως, όπως αυτό του Αγίου Τάφου.»

Σχετικά με τις αναφορές των Γρηγορίου Νύσσης (6) και Ιωάννη Δαμασκηνού (7), τις οποίες η ορθόδοξη απολογητική επίσης προσμετρά στα τεκμήρια παλαιότητας, δεν είδα να προστίθεται κάποιο νέο στοιχείο που θα μπορούσε να ανατρέψει τα δεδομένα. Απλώς επαναλήφθηκε η ήδη απαντημένη θέση περί «φωτός που ανέλαμψε στο σκοτάδι» χωρίς ωστόσο να αντιταχθεί κάποιο πειστικό αντεπιχείρημα. Αναλώνεται φερ’ ειπείν ο Papyrus 52 στην αγιογραφική τεκμηρίωση τής ολοκληρωτικής απουσίας φωτός που υποδηλώνει η λέξη σκοτία, χωρίς ωστόσο να ασχολείται με το γεγονός ότι σύμφωνα με το Κατά Μάρκον οι Μυροφόρες δεν έφτασαν στον τάφο «σκοτίας έτι ούσης», αλλά… «ανατείλαντος τού ηλίου» (8)! Και μόνο η λεπτομέρεια αυτή καθιστά την όλη επιχειρηματολογία των ορθοδόξων κενή περιεχομένου. Πρώτα, λοιπόν, θα έπρεπε να είχε διευθετηθεί πειστικά το σημείο αυτό και μετά να διατυπωθεί οποιαδήποτε περαιτέρω εικασία (9). Παρ’ όλα αυτά –παρά το γεγονός, δηλαδή, ότι ένα από τα τέσσερα Ευαγγέλια ανατρέπει ολοκληρωτικά την επιχειρηματολογία των ορθοδόξων– ο ισχυρισμός ότι στο Κατά Ιωάννην «η διήγηση δεν μας επιτρέπει να συμπεράνουμε ότι πέρασε πολύς χρόνος μέχρι να έλθουν οι μαθητές», εμπεριέχει καταφανή νοηματικά άλματα. Διότι το γεγονός ότι οι εμπλεκόμενοι στην αφήγηση πράγματι εμφανίζονται να τρέχουν, δεν συνεπάγεται και τον εκμηδενισμό των αποστάσεων ούτε τη θαυματουργική συμπίεση των γεγονότων! Δεν είναι δυνατόν, δηλαδή, μόλις φτάνουμε στο σημείο που οι Μυροφόρες προσεγγίζουν τον τάφο, να πατάμε το φαστ-φόργουαρντ και να πηγαίνουμε κατευθείαν στον εμβρόντητο Πέτρο περνώντας όλα τα υπόλοιπα! Ποια είναι αυτά; Καταρχάς η απόσταση που έπρεπε να διανυθεί: μία φορά από τον Γολγοθά μέχρι τους μαθητές κι άλλη μία τούμπαλιν. Εφόσον δε αγνοώντας το Κατά Μάρκον, θα πρέπει να δεχθούμε πως επικρατούσε βαθύ σκοτάδι, τίθεται και το ζήτημα πόσο γρήγορα μπορούσε άραγε να κινηθεί κανείς –και δη οι γυναίκες– σε συνθήκες περιορισμένης ορατότητας; Εκτός, βέβαια, κι αν τελικά δεν ήταν και τόοσο σκοτεινά όσο επιχειρείται να παρουσιαστεί, αφού καλά-καλά ούτε δύο μέρες πριν είχε… πανσέληνο! Πέραν τούτου, δεν είναι μόνο οι δύο διαδρομές που πρέπει εδώ να συνεκτιμηθούν, αλλά –όπως είπαμε– και τα γεγονότα που μεσολάβησαν. Για να δούμε δε ποια ήταν αυτά τα γεγονότα, θα χρειαστεί να ανατρέξουμε και στα υπόλοιπα Ευαγγέλια, αφού η αφήγηση στο Κατά Ιωάννην δεν είναι ιδιαίτερα λεπτομερής. Όταν, λοιπόν, η Μαγδαληνή έφτασε στο μνήμα και βρήκε τον λίθο τής εισόδου μετακινημένο, δεν έφυγε αμέσως τρέχοντας όπως λανθασμένα συνάγουν οι ορθόδοξοι από την περιληπτική αφήγηση τού Κατά Ιωάννην, αλλά μεσολάβησε κι η υπερφυσική εμπειρία με τον άγγελο που –όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το Κατά Μάρκον– γέμισε την αποσβολωμένη γυναίκα με τρόμο και έκσταση! Και σαν να μην έφτανε αυτό, σύμφωνα με το Κατά Ματθαίον, καθ’ οδόν προς τους μαθητές η Μαγδαληνή βίωσε κι ένα δεύτερο υπερφυσικό περιστατικό: την εμφάνιση τού ίδιου τού αναστημένου Ιησού! Φτάνοντας δε επιτέλους στην πόλη, είχαμε και νέα καθυστέρηση, αφού οι μαθητές θεώρησαν τα περί άδειου μνήματος και ανάστασης παραλήρημα γυναικών! Πώς είναι, λοιπόν, δυνατόν να παραβλέπονται όλα αυτά τα προφανή και να λαμβάνεται μονομερώς υπ’ όψιν η σαφώς περιληπτικότερη περιγραφή τού Κατά Ιωάννην; Χώρια, βέβαια, που η απόδοση τής έκπληξη τού Πέτρου σε οποιοδήποτε φως (ερμηνεία Δαμασκηνού) είναι σε προκλητικό βαθμό αυθαίρετη, αφού όπως πολλές φορές επισημάνθηκε στο παρελθόν, το Ευαγγέλιο αναφέρει καθαρά ως αιτία τα άδεια οθόνια! Το αστείο όμως, ξέρετε ποιο είναι; Ότι στην πραγματικότητα ούτε ο Νύσσης, αλλά ούτε κι ο Δαμασκηνός είχαν στον νου τους το αμφιλεγόμενο θαύμα όταν μίλησαν για φως μέσα στον τάφο! Ακόμα πιο αστείο δε είναι το ότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να αφαιρεθεί το στοιχείο τού εκτυφλωτικού φωτός από την αφήγηση! Ας μείνει, λοιπόν, το φως – δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα! Τι θα αποδεικνυόταν όμως τότε; Σίγουρα, πάντως, όχι η χρονική συνέχεια μέχρι και την εποχή τού Δαμασκηνού που πολύ βολικά συνάγουν οι ορθόδοξοι απολογητές! Το οριστικό άρθρο που χρησιμοποιήθηκε από τον ψαλμωδό, μπορεί, βλέπετε, να εξηγηθεί με έναν πολύ απλούστερο και ρεαλιστικότερο τρόπο: παρουσιάζεται, λοιπόν, το φως ως γνωστό ακριβώς επειδή μερικούς αιώνες πριν είχε ήδη αναφερθεί σ’ αυτό ο… Νύσσης! Έτσι, λοιπόν, το αόριστο άναρθρο ουσιαστικό «φωτός» λογικό ήταν να μετατραπεί στο οριστικό έναρθρο «το φως»! Μα κι αν ακόμα κάποιος αμφισβητούσε την εγκυρότητα τού παραπάνω συλλογισμού, υπάρχει και μια άλλη –και μάλιστα πολύ προφανέστερη– εξήγηση: ότι ο Δαμασκηνός χρησιμοποίησε το οριστικό άρθρο επειδή απλούστατα βάσει τού συλλογισμού που ανέπτυξε στην αμέσως επόμενη φράση, θεωρούσε την ύπαρξη φωτός μέσα στο μνήμα δεδομένη και αυταπόδεικτη!

Η απουσία πατερικών μαρτυριών

«Καταρχάς, η αναφορά σε “οκτώ πρώτους αιώνες” την οποία κάνει ο Κοραής, δεν στέκει. […] Κατά συνέπεια μιλάμε για “σιωπή” πέντε αιώνων και όχι οχτώ, ενώ έχουμε και τις δύο μαρτυρίες […] οι οποίες μας μεταφέρουν παραδόσεις που μιλάνε για συνεχή παρουσία του θαύματος είτε από τον 4ο αιώνα, είτε από τα χρόνια του Χριστού. […] Η απουσία Πατερικών μαρτυριών κατά τους 5 αυτούς αιώνες δεν διαφέρει σε τίποτα από τους επόμενους αιώνες, όπου και πάλι, σημαντικοί Πατέρες της Εκκλησίας δεν αναφέρονται στο ζήτημα του Αγίου Φωτός […]. Μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι η σιωπή των Πατέρων αυτών οφείλεται στη μη εμφάνιση του θαύματος; Ασφαλώς όχι, διότι οι μαρτυρίες είναι πλέον πολλές από τον 9ο αιώνα και μετά. Κατ’ αυτόν τον τρόπο λοιπόν, αποδεικνύεται ότι η σιωπή των Πατέρων δεν εξασφαλίζει στον Κοραή και στους οπαδούς του ούτε ανυπαρξία του θαύματος, ούτε τους βεβαιώνει για δήθεν απουσία πίστης σε αυτό, κατά τους 5 πρώτους αιώνες. […]»

Kαταρχάς, αν υπάρχει εδώ κάτι που δεν στέκει, αυτό –όπως εξηγήσαμε– είναι ότι το… άλλο περί σιωπής οχτώ αιώνων δεν στέκει! Κι εν πάση περιπτώσει, η χρήση τού argumentum ex silentio έχει, νομίζω, και τα όριά της. Εν προκειμένω, αν είναι να δεχτούμε ότι η σιωπή διαφόρων πατέρων σε εποχές που το «Άγιο φως» ήταν ήδη πλουσίως μαρτυρημένο, αποδεικνύει πως η απουσία αναφορών κατά τους προγενέστερους αιώνες δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη άγνοια ή ακόμα χειρότερα, ανυπαρξία τού φαινομένου, γιατί να μην δεχτούμε καλύτερα ότι με το ίδιο σκεπτικό ούτε η σιωπή μεταγενέστερων τού Κοραή αρνητών αποδεικνύει πως η απουσία αντιφωτομαχικών κειμένων κατά τους αιώνες που είχαν προηγηθεί, συνεπάγεται κατ’ ανάγκη και την απουσία αμφισβήτησης; Είναι, λοιπόν, σαφές ότι η εφαρμογή τού επιχειρήματος τής σιωπής μπορεί να λειτουργήσει και αμφίδρομα οδηγώντας τον καθένα σε οποιοδήποτε συμπέρασμα θα ήθελε να εξαγάγει. Το να επικαλούμαστε δε «απώλεια πατερικών έργων, λόγω διαφόρων αιτιών» (10), παρότι μεν αφορά ένα απολύτως υπαρκτό ενδεχόμενο, μπορεί να μας οδηγήσει σε παραλογισμό, αφού με την ίδια λογική θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι η ελληνική γλώσσα, ξέρω ’γώ, όντως πρέπει να είχε δεκάδες εκατομμύρια λέξεις, μόνο που με την καταστροφή τού μεγαλύτερου μέρους τής αρχαίας γραμματείας στο πέρασμα των αιώνων, οι απαραίτητες αποδείξεις… χάθηκαν! Ή να πούμε ότι η Ινδοευρωπαϊκή γλώσσα στην πραγματικότητα δεν ήταν άλλη από την… ημετέρα Ελληνική, κάτι που σίγουρα θα μπορούσε πάρα πολύ εύκολα να επιβεβαιωθεί, αν δεν είχαν καταστραφεί τα γραπτά μνημεία που λογικά θα πρέπει να είχαν αφήσει πίσω τους οι πολυγραφότατοι πρόγονοί μας! Πιάσ’ τ’ αβγό και κούρευ’ το, δηλαδή!

Όσον αφορά τώρα τον ισχυρισμό πως η μακραίωνη σιωπή για το φαινόμενο τού «Αγίου φωτός» πιθανότατα οφείλεται στο γεγονός ότι οι Πατέρες «είχαν ως καθημερινό πρόβλημα τις αιρέσεις και την αντιμετώπιση τους» και δεν έπρεπε «να βεβαιώνουν την Ορθοδοξία με ένα θαύμα πού “και οι αιρετικοί ωμολόγουν”» (11), δεν θα πω «πολύ βολικό» ούτε θα αντιπαρατηρήσω πως πατερικά κείμενα ασφαλώς και δεν γράφτηκαν μόνο για τις αιρέσεις ۬ απλώς θα εκφράσω την εύλογη απορία πώς στην ευχή είναι δυνατόν ο φθοροποιός και πανδαμάτωρ χρόνος να επενέργησε τόσο επιλεκτικά στη χριστιανική γραμματεία εξαϋλώνοντας ένα προς ένα τα κείμενα που αναφέρονταν στο ουρανόπεμπτο φως κι αφήνοντας άθικτα όλα τα άλλα; Ερώτηση κρίσεως δηλαδή...

Η αναγκαιότητα τού θαύματος

«Άλλα επιχειρήματα […] μιλούν για το “ασύμβατο” με τη διδασκαλία του Χριστιανισμού, να συμβαίνει ένα θαύμα σε “κοινή θέα”, ορατό από πιστούς και απίστους, Ορθόδοξους και μη. […] Το παρόν άρθρο δεν εστιάζεται στην επιχειρηματολογία αυτή, αξίζει όμως να αναφέρουμε ότι η θέα ενός θαύματος δεν μπορεί να “επιβάλλει” καμία πίστη στους ανθρώπους, οι οποίοι αν δεν επιθυμούν να πιστέψουν “ακόμη κι αν αναστηθεί κάποιος από τους νεκρούς, δεν πρόκειται να πεισθούν” […]. Θα μπορούσαμε εύκολα να επισημάνουμε βιβλικά εδάφια τα οποία μας δείχνουν περιπτώσεις θαυμάτων σε “κοινή θέα”, πιστών και απίστων, αλλά και ξεκάθαρες αναφορές ότι παρά τα θαύματα, υπήρξαν πολλοί που δεν πίστεψαν […]. Επιπλέον, στην Καινή Διαθήκη μνημονεύεται επαναλαμβανόμενο επί χρόνια θαύμα (Ιω. 5,4) ενώ δεν γνωρίζουμε όλα όσα έπραξε ο Ιησούς, αφού “και πολλά άλλα θαύματα έκανε… τα οποία δεν είναι γραμμένα” (Ιω. 20,30). […] Άλλωστε τι είναι πιο “εντυπωσιακό” και πιο “προκλητικό”; Το θαύμα του Αγίου Φωτός, ή ότι ο Θεός επέτρεψε και “τα μνήματα άνοιξαν και πολλά σώματα των πεθαμένων αγίων αναστήθηκαν… μπήκαν στην αγία πόλη την Ιερουσαλήμ και φανερώθηκαν σε πολλούς” […];»

Μάλιστα... Ο Ιησούς έκανε και πολλά άλλα θαύματα που δεν είναι γραμμένα και τα οποία συνεπώς δεν γνωρίζουμε… Αυτά, δηλαδή, που έλεγα πιο πάνω για το άμοιρο το argumentum ex silentio! Εν πάση περιπτώσει όμως, εγώ θα πρότεινα ν’ αφήσουμε καλύτερα έξω απ’ τη συζήτηση τις χοντράδες περί… νεκρανάστασης πεθαμένων αγίων (12) και λοιπών άπαξ γενομένων, και να περιοριστούμε στα επαναλαμβανόμενα θαύματα, δηλαδή στο εξής ένα: την κολυμβήθρα τής Βηθεσδά. Όμως αλίμονο, ειδικά το θαύμα αυτό –αυτό το κατάφωρα άδικο κι απίστευτα σκληρό βασανιστήριο στο οποίο συστηματικά υποβάλλονταν δυστυχείς άνθρωποι, καταδικασμένοι στον μαρτυρικό ρόλο τού Ταντάλου– θα έπρεπε από μόνο του να ήταν αρκετό για να γίνει κανείς θεομάχος (13)! Α υ τ ό, λοιπόν, επικαλούνται οι ορθόδοξοι χριστιανοί ως περίπτωση αντίστοιχη τού «Αγίου φωτός»; Α υ τ ό. το θαύμα αξίζει να γίνει σημείο αναφοράς; Μα κι έτσι ακόμα, τα ερωτήματα δεν αίρονται. Ούτε και αμβλύνονται με την υπεραπλουστευτική διάκριση σε «δεκτικούς πίστης» κι «ανυποχώρητους αρνητές». Γιατί –αν το καλοσκεφτεί κανείς– ακόμα κι εκείνοι που παρότι αρνητές στην αρχή, κάποια στιγμή μεταστράφηκαν, στην πραγματικότητα κατατάσσονταν κι αυτοί μέχρι τη στιγμή εκείνη στους… «ανυποχώρητους»! Αρνητές, δηλαδή, μέχρι αποδείξεως τουναντίον. Κι όποιος πρόλαβε τον Κύριο είδε! Καθαρά θέμα συγκυριών, δηλαδή, και τίποτε παραπάνω. Το ζητούμενο όμως επαναλαμβάνω, είναι να πιστέψεις κι ας μην είδες! Κι αυτό, βέβαια, δεν το είπα εγώ, αλλά ο ίδιος ο Ιησούς.

Ο Μεταλληνός (άντε πάλι απ’ την αρχή…)

«Ακολουθώντας τον Κοραή, ο καθηγητής […] προσπαθεί με μια προσωπική του ερμηνεία στην ευχή που λέει ο Πατριάρχης μέσα στον Άγιο Τάφο, να αποδείξει ότι η ευχή αυτή δήθεν “ομολογεί” ότι δεν είναι θαύμα η εμφάνιση του Αγίου Φωτός. Φυσικά κάτι τέτοιο δεν υπάρχει πουθενά στην ευχή, και διαψεύσαμε στην κάθε του λεπτομέρεια αυτόν τον ισχυρισμό σε άλλο μας άρθρο […] (το οποίο γράφτηκε για να απαντήσει επίσης, σε διαδικτυακές επιχειρηματολογίες που πήγαν με απίστευτο θράσος και αλχημείες να εμπλέξουν και τον π. Γεώργιο Μεταλληνό ως “αρνητή” του θαύματος!).»

Εννοείται, βέβαια, ότι δεν θα κάθομαι τώρα να επικολλώ το… μισό μπλογκ για να υπενθυμίσω τι ακριβώς ειπώθηκε συνολικά για τον π. Μεταλληνό και τι όχι. Απλώς θα επισημάνω ότι παρακολουθώντας τις διάφορες τοποθετήσεις τού κληρικού-καθηγητή στο πέρασμα τού χρόνου, διαπιστώνουμε προσεγγίσεις που ενίοτε χαρακτηρίζονται από προφανή αντιφατικότητα. Και, βέβαια, το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι εκείνη η αλήστου μνήμης δήλωση, σύμφωνα με την οποία «όταν υπάρχει πίστις και χάρις Θεού στον συγκεκριμένο Πατριάρχη, γίνεται το θαύμα. Όταν δεν υπάρχει πίστις, μπορεί η κανδήλα να χρησιμοποιηθεί...»! Ωρυόμουν, λοιπόν, αν θυμάστε, ότι δεν είναι δυνατόν άνθρωπος που βγαίνει δημόσια και λέει κάτι τέτοιο, να θεωρεί την Κανδήλα σβηστή! Είναι απλά αδύνατον! Γιατί απ’ τη στιγμή που το θαύμα υποτίθεται πως. δ ε ν. θα γινόταν και άρα. δ ε ν. θα επισυνέβαινε η ουρανόθεν αυτανάφλεξη, πώς στην ευχή θα χρησιμοποιούσε ο Πατριάρχης την Κανδήλα αν αυτή ήταν… σβηστή; Δηλαδή ποιος πάει να τρελάνει ποιον εδώ;!

Διαβάζοντας, ωστόσο, πρόσφατα το νέο βιβλίο τού Χάρη Σκαρλακίδη Αγιον Φως – Το θαύμα του Μεγάλου Σαββάτου στον Τάφο του Χριστού, το πράγμα περιπλέχθηκε ακόμη περισσότερο! Σύμφωνα, λοιπόν, με τον συγγραφέα, σε κατ’ ιδίαν συζήτηση που είχε με τον π. Μεταλληνό για το ζήτημα τής σχέσης «τού ακτίστου φωτός με τη φλόγα που ανάβει στην ακοίμητη κανδήλα και στις δεσμίδες του πατριάρχη», έλαβε την εξής απάντηση:

«Το άκτιστον Φως είναι ο σπινθηρισμός που βγαίνει από τον Τάφο του Χριστού. Αυτό το Φως είναι αδιόρατο και άκτιστο. Από ’κεί και πέρα, όταν ανάψουν οι δεσμίδες του πατριάρχη, το Φως γίνεται κτιστό. Δηλαδή, η αιτία της αναφλέξεως του φωτός, η αιτία της αναφλέξεως των κεριών του πατριάρχη, είναι το άκτιστο φως. Η φλόγα, όμως, που ανάβει στα κεριά του, την οποία μπορούμε να αγγίξουμε, είναι κτιστό φως. Και επειδή η φλόγα αυτή έχει στην αρχή την χάρη του ακτίστου Φωτός, γι’ αυτό δεν καίει» (14).

Εδώ, λοιπόν, ο π. Μεταλληνός –εφόσον, βέβαια, οι δηλώσεις του αποδόθηκαν με ακρίβεια– είναι αδιαμφισβήτητο ότι εξέφρασε μια σημαντικά διαφοροποιημένη άποψη σε σχέση με τα όσα συνήθως έλεγε ή υπονοούσε μέχρι πρότινος. Καταρχάς –και αυτό πρέπει να ειπωθεί– ετούτη τη φορά δεν άφησε την παραμικρή σκιά ως προς τη θαυματουργική προέλευση τού φαινομένου. Αναφορικά δε με τη φύση τού φωτός συνέκλινε αισθητά προς την ερμηνεία τού Λογάδη, με τη διαφορά ότι ο τελευταίος δεν θεωρούσε το φως ούτε καν στo αρχικό στάδιο άκτιστο. Όπως και ο Μεταλληνός όμως, κατέφασκε κι εκείνος τον υπερφυσικό χαρακτήρα τής εκδήλωσης τού φαινομένου, δεχόμενος ωστόσο τη βαθμιαία αλλοίωση τού φωτός ως ένα φυσικό και θεολογικά απολύτως ερμηνεύσιμο επακόλουθο (15).

Εντύπωση, ωστόσο, προκαλεί το γεγονός ότι ο κληρικός-καθηγητής σε κανένα σημείο τής τοποθέτησής του δεν αναφέρθηκε στην Κανδήλα, παρά μόνο στα κεριά. Να ’ταν απλή σύμπτωση; Μπορεί. Ίσως όμως και όχι. Εκτός αυτού, δεν αποκλείεται η απάντηση που έδωσε να προσέγγιζε το ζήτημα αποκλειστικά και μόνο από τη συγκεκριμένη σκοπιά που τού το είχε θέσει ο Σκαρλακίδης: δηλαδή ως θαυματουργικά εμφανιζόμενο φαινόμενο. Έτσι δεν χρειάστηκε καν να τοποθετηθεί και επί τού ετέρου, ακανθωδέστερου ενδεχομένου, τής περίπτωσης, δηλαδή, λόγω προσωπικής αναξιότητας τού Πατριάρχη να μην γίνεται το θαύμα. Δυστυχώς δεν γνωρίζουμε το ακριβές περιεχόμενο των ερωτημάτων που τέθηκαν από τον Δραμινό συγγραφέα καθώς και των απαντήσεων που τυχόν δόθηκαν, οπότε οτιδήποτε κι αν ειπωθεί δεν μπορεί παρά να έχει τον χαρακτήρα τής εικασίας. Όπως και να ’χει, αυτά που .τ ώ ρ α. είπε ο π. Μεταλληνός δεν διευθετούν εκείνα που είχαν λεχθεί τότε. Τα ερωτήματα εξακολουθούν να υφίστανται και το μόνο που χρειάζεται είναι βρεθεί επιτέλους κάποιος… χριστιανός που θα του τα θέσει – χωρίς την παραμικρή αναστολή: «Για μισό λεπτό, πάτερ… Εσείς δεν είχατε πει τότε στου Παπαδάκη ότι όταν ο Πατριάρχης είναι άξιος, το θαύμα. γ ί ν ε τ α ι, ενώ όταν δεν είναι, μπορεί να χρησιμοποιηθεί η Κανδήλα; Άρα, λοιπόν, μας λέτε ότι η Κανδήλα είναι ούτως ή άλλως αναμμένη, έτσι δεν είναι; Αλλιώς εξηγήστε μας, παρακαλώ, τι ακριβώς εννοούσατε;». Ή, ξέρω ’γώ: «Μια απορία, πάτερ: στο βιβλίο σας το 2001, δηλώσατε ότι αν θέλουμε να κατανοήσουμε την τελετή και τη φύση τού φωτός (“φυσικό ή υπερφυσικό;”), θα πρέπει να δούμε τι λέει η ευχή, έτσι δεν είναι; Εσείς, λοιπόν –και διορθώστε μας, αν κάνουμε λάθος–, συμφωνήσατε ρητά και απερίφραστα πως αυτό που προκύπτει από την ευχή είναι ότι το φως ανάβει με καθ’ όλα φυσικό τρόπο, έχει καθαρά συμβολικό χαρακτήρα και η αγιότητά του συνίσταται απλώς και μόνο στο γεγονός ότι προέρχεται από τον Πανάγιο Τάφο. Άρα, λοιπόν, σύμφωνα με τον συγκεκριμένο συλλογισμό σας, αυτό που όχι μόνο εμείς, αλλά και εσείς λογικά θα πρέπει να είχατε κατανοήσει και συναγάγει, είναι ότι εδώ δεν υπάρχει τίποτε το υπερφυσικό. Πρόσφατα, ωστόσο, σε μια συζήτησή σας με τον συγγραφέα Χάρη Σκαρλακίδη, δεχτήκατε ξεκάθαρα την υπερφυσική προέλευση τού φωτός χαρακτηρίζοντας το άκτιστο ως προς τον τρόπο εμφάνισής του. Πώς εξηγείται, λοιπόν, η διαφοροποίηση σας αυτή; Μήπως απλώς προϊόντος τού χρόνου αλλάξατε γνώμη; Δεν είναι κακό αυτό. Υγιές και ανθρώπινο είναι. Ωστόσο, αν όντως αλλάξατε γνώμη, πώς αξιολογείτε σήμερα το περιεχόμενο τής ευχής και την ερμηνεία τού Καλοκύρη με την οποία, υπενθυμίζουμε, είχατε συμφωνήσει μέχρι κεραίας; Κάνατε, λοιπόν, λανθασμένη εκτίμηση τότε; Δεν θεωρείτε πλέον την ευχή ‘‘‘κλειδί’ για την κατανόηση τής Τελετής και την τεκμηρίωση τής φύσεως τού ‘Αγίου Φωτός’”; Και δεν πιστεύετε πια ότι ‘‘πουθενά δεν γίνεται λόγος (ούτε καν υπαινιγμός) περί ‘άνωθεν κατερχομένου αΰλου Φωτός’ κατά τη στιγμή εκείνη, αλλά νοείται μόνο φως φυσικό, πού ανάβεται στην ανάμνηση του Αναστάντος Χριστού”; Κι αν όχι, ποια ακριβώς ερμηνεία θα δίνατε σήμερα;» (16).

Κι αυτά, βέβαια, δεν είναι παρά μόνο δύο πολύ απλά παραδείγματα. Όποιος ανατρέξει στις πολυάριθμες εκτενέστατες αναλύσεις τού θέματος που κατά καιρούς έχουν γίνει εδώ, θα βρει άφθονο υλικό για ερωτήματα που θα άξιζε να τεθούν στον π. Μεταλληνό. Εγώ δυστυχώς, για πολλούς και διάφορους λόγους, δεν μπορώ να είμαι εκείνος που θα τα έθετε. Η έκκλησή μου, λοιπόν, απευθύνεται σε όλους εκείνους που μπορούν – ακόμα κι αν είναι οι απολογητές τής Ο.Ο.Δ.Ε.!

Η μαρτυρία τού Θεοτόκη

«Σχετικά τώρα με την δήλωση του Θεοτόκη, ότι δήθεν ο Πατριάρχης μέσα στον Άγιο Τάφο “χτυπά τον πυρίτη” και ανάβει τα κεριά, ειδικοί δεν είμαστε, παραθέτουμε όμως με ειλικρίνεια όσα μάθαμε και διαβάσαμε σχετικά με το ζήτημα αυτό, σε εγκυκλοπαίδειες και αλλού […]. Αυτά περί της πραγματικά περίεργης “μαρτυρίας” του Θεοτόκη […].Είναι εντυπωσιακό ότι οι σύγχρονοι φωτομάχοι, που συχνά διαδίδουν ότι υπάρχει αναμμένη κανδήλα μέσα στον Άγιο Τάφο και από εκεί παίρνει το Φως ο Πατριάρχης, με μια απίστευτη προχειρολογία χρησιμοποιούν ΚΑΙ τη δήλωση του Θεοτόκη ενάντια στο θαύμα, χωρίς να υποψιάζονται ότι δεν γίνεται να έχουν και οι δύο δίκιο! Τουλάχιστον, ο κ. Καλοκύρης, που ακολουθεί την εκδοχή ότι το Άγιο Φως προέρχεται από αναμμένη κανδήλα στον Πανάγιο Τάφο, τουλάχιστον έχει την ευφυΐα να μην αναφερθεί στη δήλωση Θεοτόκη. Διότι αλλιώς, θα είναι σα να θέλει να μας πείσει κάποιος ότι όλοι οι Πατριάρχες ήταν τόσο ανόητοι, που ενώ είχαν αναμμένη μια κανδήλα μπροστά τους, εκείνοι κουβαλούσαν ένα σωρό σύνεργα για ν’ ανάψουν φωτιά… […] Έτσι, τις μαρτυρίες που μας διαβεβαιώνουν ότι τίποτε αναμμένο δεν υπάρχει την ώρα που ο Πατριάρχης λέει την ευχή, τις επιβεβαιώνει έμμεσα και ο …Θεοτόκης, ο οποίος για να κάτσει ν’ ασχοληθεί με την ερμηνεία του γεγονότος ότι ο Πατριάρχης βγαίνει έξω με τα κεριά αναμμένα, σημαίνει πως γνώριζε ότι τα πάντα ήταν σβηστά! […]»

Ουφφ, παρά τρίχα: βλέπετε, ούτ’ εγώ επικαλέστηκα ποτέ τη θεωρία τού Θεοτόκη περί πυρίτη, παρά περιορίστηκα στην απλή παράθεση τής δήλωσής του ότι η όλη παρερμηνεία οφείλεται στην «τοῦ χύδην λαοῦ ὑπόληψιν»! Ωστόσο –για να μιλήσουμε τώρα σοβαρά–, δεν νομίζω πως τίθεται θέμα ευφυΐας εδώ, αλλά απλής ιστορικής καταγραφής ερμηνειών και τοποθετήσεων που αμφισβητούσαν τον υπερφυσικό χαρακτήρα τού φαινομένου. Πέραν τούτου υπάρχει πάντα και η περίπτωση κάποιος να μην είναι απόλυτα πεπεισμένος για το ποια εξήγηση ακούγεται αληθοφανέστερη και γι’ αυτό να μην ακολουθεί με απόλυτη συνέπεια κάποια συγκεκριμένη ερμηνευτική κατεύθυνση, αλλά να αμφιταλαντεύεται ανάμεσα σε διάφορες –ακόμα και αλληλοαντικρουόμενες– εκδοχές . Άλλωστε –ας ειπωθεί επιτέλους κι αυτό– αν η επιλογή τού Καλοκύρη να παραδράμει τη μαρτυρία τού Θεοτόκη θα πρέπει να χαρακτηριστεί ευφυής, σίγουρα δεν ισχύει το ίδιο και για την τακτική σιωπής που ακολούθησε στο βιβλίο του για τα λοιπά φαινόμενα. ε κ τ ό ς. Κουβουκλίου. Γιατί ο κατά τα άλλα οξυδερκέστατος καθηγητής ποτέ δεν τόλμησε να αναφερθεί σ’ αυτά. Απλά έκανε σαν να μην υπάρχουν! Τουλάχιστον για τις αυταναφλέξεις, όμως, όφειλε να εκφράσει κάποιαν άποψη ۬ να πει έστω ότι δεν γνωρίζει. Φευ! Απλώς σιωπή… Πώς θα πρέπει, λοιπόν, να χαρακτηριστεί η επιλογή του στη συγκεκριμένη περίπτωση; Σίγουρα, πάντως, όχι και η ευφυέστερη… (17)

Πέραν τούτου, υπάρχει νομίζω ένα σημαντικό θέμα που δεν φαίνεται να έχει γίνει απόλυτα κατανοητό από τους ορθόδοξους απολογητές. Το ότι, λοιπόν, η Κανδήλα σύμφωνα με πολυάριθμες βιβλιογραφικές αναφορές είναι σβηστή, το γνωρίζουμε και δεν χρειάζεται κάθε φορά να επανερχόμαστε σ’ αυτό. Εκείνο, όμως, που δεν γνωρίζουμε και που πολύ, μα πάρα πολύ θα θέλαμε να μάθουμε, είναι το γιατί θεολογικά πεπαιδευμένοι άνθρωποι των οποίων ο λόγος –τουλάχιστον θεωρητικά– έχει βαρύνουσα σημασία, κατά καιρούς ταράζουν τα νερά με δηλώσεις που εξ ορισμού προϋποθέτουν την Κανδήλα… αναμμένη! Γιατί, θυμίζω, δεν ήταν μόνο ο π. Μεταλληνός που με την ατυχέστατη εκείνη τοποθέτησή του άνοιξε τον ασκό τού Αιόλου ۬ ήταν κι ο θεολόγος κ. Κόκορης ο οποίος παρότι στο βιβλίο του Άγιο Φως είχε αναφερθεί ρητά στο σβήσιμο όλων των πηγών φωτός, σε τηλεοπτική του εμφάνιση πέρυσι τη Μεγάλη Πέμπτη, δήλωσε επανειλημμένα ότι φως. υ π ά ρ χ ε ι. μές στο Κουβούκλιο, αλλά… δεν χρησιμοποιείται (18)! Και βέβαια, μην ξεχνάμε κι εκείνη την περίφημη συνέντευξή τού Tοποτηρητή τού Πατριαρχικού θρόνου Ιεροσολύμων Μητροπολίτη Πέτρας Κορνήλιο το 2001 στο MEGA, όπου αναφερόμενος στη διάκριση μεταξύ φυσικού και υπερφυσικού φωτός κατέταξε το φως τού Παναγίου Τάφου στην πρώτη κατηγορία (!), διευκρινίζοντας παράλληλα ότι η φλόγα ανάβεται από την… Ακοίμητη Κανδήλα!! Όσο για το θαύμα, αυτό, λέει, «είναι... η επίκλησις ή η προσευχή τού Αρχιερέως... και αγιάζεται το... φως» (19)!

Έχουν, λοιπόν, οι ορθόδοξοι απολογητές να σχολιάσουν κάτι επί των τριών αυτών περιπτώσεων; Αν ναι, θα χαρούμε να τ’ ακούσουμε. Αν είναι, όμως, πάλι να παραπέμψουν στη βιβλιογραφία χωρίς να τοποθετηθούν επί τού προκειμένου και να γίνουν ενδεχομένως δυσάρεστοι, ας κλείσουμε καλύτερα το θέμα εδώ (20).

Περισσότερα από το βιβλίο του Σκαρλακίδη

Η άποψη τού συγγραφέα για την ευχή

«Στην ειδική ευχή που διαβάζει ο πατριάρχης δεν γίνεται πουθενά λόγος περί άνωθεν κατερχομένου φωτός, και αυτό έχει σταθεί αιτία να αμφισβητηθεί η θαυματουργική φύση της τελετής […]. Το γεγονός ότι δεν υπάρχει καμιά αναφορά περί κατερχομένου φωτός δεν συνεπάγεται ότι δεν υφίσταται θαύμα. Επιπλέον, η ευχή αναφέρει ότι ο πατριάρχης λαμβάνει το Φως μέσα στον Τάφο, όμως, δεν υπάρχει σαφής αναφορά για τον τρόπο με τον οποίο πρωτοεμφανίζεται αυτό το Φως. Κατά συνέπεια, η ευχή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αυστηρό κριτήριο ούτε για την εγκυρότητα του θαύματος ούτε για τον τρόπο που αυτό παράγεται» (21).

Εδώ έχουμε επίκληση ενός επιχειρήματος που –όπως επανειλημμένα έχει επισημανθεί– μπορεί να οδηγήσει σε παραλογισμό, αφού δεν είναι δυνατόν η σιωπή μιας μαρτυρίας περί τού οποιουδήποτε συμπεράσματος θα ήθελε να συναγάγει κανείς, να θεωρείται επιχείρημα υπέρ τής ορθότητας τού μη ρητά αναφερομένου ή σαφώς υπονοουμένου αυτού συμπεράσματος! Εν προκειμένω, δεν είναι δυνατόν επειδή η ευχή δεν αναφέρει το τι. δ ε ν. συμβαίνει, να συνάγεται με τόση ευκολία το συμπέρασμα ότι αυτό κάλλιστα μπορεί και να… συμβαίνει, αφού με το σκεπτικό αυτό, θα μπορούσαμε να διατηρούμε εσαεί ζωντανές ακόμα και τις πιο εξωφρενικές θεωρίες που χωράει ο ανθρώπινος νους!

Πέραν τούτου, το ότι δεν υπάρχει σαφής αναφορά για τον τρόπο με τον οποίο πρωτοεμφανίζεται το φως, σηκώνει πολλή κουβέντα. Διότι όπως έχουμε ξαναπεί, το ότι το φως δεν κατέρχεται ουρανόθεν, αλλά προέρχεται από ανθρώπινο χέρι, προκύπτει φερ’ ειπείν από τη φράση «φωτοφάνειαν ποιούμεθα» η οποία σημαίνει «κατασκευάζουμε, δημιουργούμε εμφάνιση φωτός». Όσον αφορά τη μετοχή «ἐκκαιομένου φωτός», μπορεί μεν δεδομένης τής απουσίας ποιητικού αιτίου να μην είναι απόλυτα σαφές ότι εδώ έχουμε πράξη διενεργούμενη υπό τινός, η παθητική φωνή ωστόσο ως γνωστόν δεν ενδιαφέρεται άμεσα για το ποιητικό αίτιο. Συνεπώς το ότι δεν αναφέρεται ρητά ποιος ή τι «εκκαίει» το φως, από τη στιγμή που προηγείται η φράση «φωτοφάνειαν ποιούμεθα», ελάχιστη σημασία έχει (22). Πέραν τούτου το γεγονός ότι το φως περιγράφεται ως «ἐνδελεχῶς καί ἀειφώτως» εκκαιόμενο δεν υποστηρίζει την παράσταση ενός φωτός που εμφανίζεται εκτάκτως, αλλά υποδηλώνει μια μόνιμη κατάσταση, ενώ και η φράση «θεοφάνειαν εικονίζοντες» είναι αρκούντως διαφωτιστική, αφού αποδεικνύει περίτρανα τον συμβολικό χαρακτήρα τής φωταψίας: όχι αυθεντική θεοφάνεια, αλλά απλώς αναπαράσταση!!

Τα κεραμικά λυχνάρια τής Ιερουσαλήμ

«Τα συγκεκριμένα κεραμικά λυχνάρια […] χρονολογούνται από την περίοδο 4ου-8ου αι., και χρησίμευαν ως λυχνάρια ύπνου. Η επιγραφή “ΦΩΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΦΕΝΙ ΠΑΣΙΝ” σημαίνει “Το Φως του Χριστού φωτίζει τους πάντες”. […] Σύμφωνα με την αρχαιολόγο, τα συγκεκριμένα λυχνάρια συνδέονται με την τελετή του Αγίου Φωτός του Μεγάλου Σαββάτου, επειδή συχνά χρησιμοποιούνταν για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της τελετής, από προσκυνητές που τα είχαν αγοράσει γι’ αυτόν τον σκοπό. […] Η επιγραφή “Φως Χριστού φαίνει πάσιν” φανερώνει επιπλέον ότι τα λυχνάρια δεν άναβαν με ένα συνηθισμένο φως, αλλά με το Φως του Χριστού – αναφορά που συνάδει με τη θαυματουργική φύση της τελετής του Μεγάλου Σαββάτου. […]» (23)

Εδώ, δυστυχώς, ο συγγραφέας ξεχνά την εκπεφρασμένη πρόθεση του να περιοριστεί απλώς στην επιστημονική παράθεση των στοιχείων που συνέλεξε, και μοιραία εκτροχιάζεται! Οι αρχαιολόγοι, βλέπετε, που επικαλέστηκε –όπως προκύπτει από το σχετικό απόσπασμα τού πρωτοτύπου που ο ίδιος παρέθεσε– σε κανένα σημείο δεν έκαναν λόγο για θαύμα – ούτε καν διά υπαινιγμού! Όπως ακριβώς και στην αναφορά τής Αιθερίας και όπως ακριβώς αναφέρουν πολυάριθμες μαρτυρίες που φτάνουν μέχρι και το 745, το φως απλώς περιγράφηκε ως προερχόμενο από κανδήλες που κρέμονταν πάνω από τον Τάφο (24)! Τίποτε παραπάνω. Από πού, λοιπόν, συνήγαγε ο κύριος Σκαρλακίδης τα περί θαύματος; Πώς ακριβώς τεκμηριώνεται ότι η επιγραφή των λυχναριών αποδεικνύει τη θαυματουργική προέλευση τής φλόγας που φιλοξενούσαν; Πώς είναι δυνατόν το αυτονόητο γεγονός ότι από τη στιγμή που η φλόγα προερχόταν από τον Τάφο τού Χριστού, λογικό ήταν να μην θεωρείται συνηθισμένο φως, να μετατρέπεται έτσι αβασάνιστα σε… απόδειξη θαύματος;!

Η σχισμένη κολόνα

«Το Πάσχα του 2008, ο διαρρηγμένος κίονας αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης του Αντρέι Βολκόβ. Ο Ρώσος φυσικός απέστειλε υψηλής ανάλυσης φωτογραφίες σε έναν συμπατριώτη του ειδικό επιστήμονα, τον καθηγητή Εβγκένι Μιχάηλοβιτς Μορόζοβ, ο οποίος θεωρείται ένας από τους κορυφαίους ερευνητές στον κόσμο στο επιστημονικό πεδίο της Μηχανικής των Θραύσεων […] και της Φυσικής της Αντοχής των Υλικών […]. Ο καθηγητής […] αφού εξέτασε αναλυτικά τις φωτογραφίες του διαρρηγμένου κίονα […] κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συγκεκριμένη ρωγμή, λόγω της δομής της, θα μπορούσε να εμφανιστεί μόνο ως αποτέλεσμα ηλεκτρικής εκκένωσης! […] Γι’ αυτό, αποτάθηκα σε έναν από τους κορυφαίους Έλληνες επιστήμονες του κλάδου της Μηχανικής των Θραύσεων, τον Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γεώργιο Α. Παπαδόπουλο, στον οποίο απέστειλα αναλυτικές φωτογραφίες της ρωγμής. Ο καθηγητής […] αποφάνθηκε ότι η ρωγμή του κίονα παράχθηκε πράγματι από μία ηλεκτρική εκκένωση, η οποία εκδηλώθηκε ταυτοχρόνως με ένα σεισμικό κύμα που είχε κατεύθυνση από κάτω προς τα πάνω. […]» (25)

Να σχολιάσω πορίσματα ειδικών που αφορούν ένα τόσο εξειδικευμένο επιστημονικό πεδίο, εννοείται δεν μπορώ. Εν πάση περιπτώσει, στην απάντησή του ο κ. Παπαδόπουλος πιθανολόγησε ότι η ισχυρή ηλεκτρική εκκένωση προήλθε από κεραυνό, ενδεχόμενο στο οποίο –αν θυμάστε– είχε αναφερθεί .κ α ι. ο Καλοκύρης. Εντούτοις, ξενίζει το γεγονός ότι σε κάποια σημεία ο καθηγητής υπερέβη τα αυστηρά όρια τής επιστημονικής απόφανσης και άρχισε να μπερδεύει τις ιδιότητές του! Ήδη με το καλημέρα, φερ’ ειπείν, εξέφρασε μιαν άποψη που αν μη τι άλλο, ηχεί παράξενα στ’ αφτιά μας όταν προέρχεται από άνθρωπο τής επιστήμης και τής έρευνας. Είπε, λοιπόν, «ότι εκεί που δεν υπάρχει επιστημονική εξήγηση υπάρχει Θαύμα»! Και η κουβέντα αυτή από θετικό επιστήμονα! Η δε λέξη θαύμα με κεφαλαίο! Τα χειρότερα, όμως, δεν είχαν έρθει ακόμα, αφού στην αμέσως επόμενη παράγραφο διαβάζουμε τα εξής απίστευτα:

«Δεν έχω κανέναν λόγο να αμφισβητήσω το χειρόγραφο της βιβλιοθήκης του Μονάχου του έτους 1634 όπου αναφέρεται ο θαυματουργικός τρόπος σχισίματος του κίονα καθώς και τα επακόλουθα ۬ δηλαδή ότι ο Έλληνας πατριάρχης άναψε τη δάδα του από το Φως αυτό. Ένα θαύμα δεν νομίζω ότι είναι δυνατόν να αμφισβητηθεί και μάλιστα όταν υπάρχουν σχετικές μαρτυρίες, όπως αναφέρετε. […]» (26)

Και βέβαια, τι σχόλιο πλέον να κάνει κανείς εδώ; Και δίκιο να ’χει ο αξιότιμος καθηγητής, όταν ανακατεύει τον επιστημονικό λόγο με τον απολογητικό, αναπόφευκτα χάνει σημαντικό μέρος από την πειθώ του κι εν τέλει αδικεί την ίδια την ειδημοσύνη του! Εν πάση περιπτώσει, όμως, και για να μην πλατειάζουμε, ανεξάρτητα από την πραγματική αιτία τής διάρρηξης τού κίονα –είτε πράγματι επρόκειτο για κεραυνό είτε για οποιαδήποτε άλλη γνωστή ή άγνωστη φυσική διεργασία– ένα είναι το σίγουρο: η χρονική σύμπτωση τού συγκεκριμένου φαινομένου με τα ιστορούμενα συμβάντα δεν αποδεικνύεται μόνο και μόνο επειδή έτσι λέει μια παράδοση που –και αυτή– στην αρχαιότερή καταγεγραμμένη εκδοχή της διανθίζεται από τη λέξη «λέγουν»: «λέγουν» από ’δώ, «λέγουν» από ’κεί, «λέγει» απ’ την άλλη – μα είναι δυνατόν να θεωρείται αξιόπιστο τεκμήριο αυτό; Και κάτι ακόμα: το αρχικό κείμενο –όπως αναφέρει ο Σκαρλακίδης– γράφτηκε από τον ιερομόναχο Ανανία το 1608, «δηλαδή 29 έτη μετά το θαύμα που περιγράφει. Αυτό σημαίνει πως ο Ανανίας είχε τη δυνατότητα να συλλέξει στοιχεία για το θαύμα από ανθρώπους που βίωσαν τα γεγονότα». Στο κείμενο του, ωστόσο, ο εν λόγω ιερομόναχος αναφερόμενος στο θρυλούμενο θαύμα, γράφει ότι συνέβη «τον παλαιόν καιρόν». Είναι, όμως, δυνατόν μια τόσο μικρή χρονική απόσταση –ούτε καν 30 χρόνια!– να χαρακτηρίζεται «παλαιός καιρός»;!

Εκτός αυτού, αν η εκδοχή τού Ανανία ως χρονικά πλησιέστερη προς τα θρυλούμενα γεγονότα θα πρέπει να θεωρείται και η πλέον αξιόπιστη, τότε το ερώτημα που έθεσα και άλλες φορές εδώ μέσα, εξακολουθεί να ισχύει: από τη στιγμή που το «Άγιο φως» υποτίθεται πως ξεπήδησε θαυματουργικά μέσα απ’ την κολόνα, το σχίσιμο ωστόσο δεν είναι διαμπερές, πώς – και κυρίως. γ ι α τ ί.– το φως διαπερνώντας το υλικό εμπόδιο τού κίονα άφησε τα ίχνη του μόνο στην εξωτερική πλευρά; Αν, πάλι, το σχίσιμο δεν προήλθε από μέσα προς τα έξω, αλλά από έξω προς τα μέσα –από το Άγιο φως, φερ’ ειπείν, εν είδει κεραυνού– τότε γιατί το γεγονός αυτό δεν ιστορείται στην αρχαιότερη και κατά τεκμήριο αξιοπιστότερη εκδοχή τού θαύματος, παρά μόνο σε μεταγενέστερες πηγές; Σύμφωνα, μάλιστα, με μία απ’ αυτές, σε έναν τοίχο υπήρχε μια μαρμάρινη επιγραφή με συριακά γράμματα η οποία, όπως έλεγαν –επαναλαμβάνω: όπως έλεγαν– επιβεβαίωνε την ιστορία με τον κεραυνό! Ο ίδιος ο Μολδαβός μοναχός Παρθένιος από τον οποίο και προέρχεται η συγκεκριμένη πληροφορία, «δεν μπορούσε, όμως, να διαβάσει τη διήγηση διότι δεν γνώριζε αραβικά. Απλώς, άκουσε την ιστορία» (27). Παρόλο, όμως, που ο ίδιος ο Σκαρλακίδης αντιλαμβάνεται και σχολιάζει το αυταπόδεικτο κενό τής μαρτυρίας τού Παρθένιου, μόλις τέσσερεις γραμμές πιο κάτω, σπεύδει να τη χαρακτηρίσει «ιδιαίτερα σημαντική διότι επιβεβαιώνει ότι το σχίσιμο και η ανάφλεξη του κίονα ήταν καταγεγραμμένα σε μαρμάρινη επιγραφή με συριακά γράμματα». «Επιβεβαιώνει», λοιπόν. Παρόλο που μόνο ο Παρθένιος ανέφερε τη ύπαρξη μιας τέτοιας επιγραφής και παρόλο που –όπως ο ίδιος ο Μολδαβός μοναχός παραδέχθηκε– από τη στιγμή που δεν γνώριζε Αραβικά, απλώς μετέφερε τα λεγόμενα τού… κόσμου!

Εν πάση περιπτώσει όμως, η ιστορία με τον κίονα ούτως ή άλλως αφήνει πολλά κενά. Μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι κατά μιαν άλλην εκδοχή το θαύμα δεν έγινε ανάμεσα στο 1579-1580 επί Πατριάρχου Σωφρονίου τού Δ΄ με υπαιτιότητα των Αρμενίων, αλλά το 1520, εξήντα δηλαδή χρόνια νωρίτερα, επί Δωρόθεου τού Β΄ και με ανάμειξη των Ρωμαιοκαθολικών. Να ’ταν δύο διαφορετικά συμβάντα; Άντε να ’ταν. Το 1634, όμως, επί Θεοφάνους τού Γ΄, συνέβη, λέει, κι ένα τρίτο παρόμοιο περιστατικό, πάλι με εμπλοκή των ξεροκέφαλων και αιωνίως αμετανόητων Αρμενίων! Μόνο που αυτή τη φορά η φλόγα δεν ξεπήδησε μέσα από κάποια κολόνα, αλλά –σειομένης, λέει, τής γης– από μιαν οπή τής σκέπης τού τρούλου (28)! Και ρωτώ τώρα εγώ: σαν too much δεν ακούγεται όλη αυτή η αλυσίδα συνωμοσιών και θαυμάτων;

Από την άλλη μεριά…

Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι σύμφωνα με τις πηγές, από τις αρχές του 10ου αιώνα έως και τα μέσα τού 15ου, «δηλαδή, επί έξι περίπου αιώνες, την ώρα που λάμβανε χώρα το θαύμα, την ώρα που αναφλεγόταν η κανδήλα στο εσωτερικό του Τάφου, δεν υπήρχε κανείς μέσα στο μνημείο. Ο πατριάρχης απηύθυνε τις καθιερωμένες επικλήσεις έξω από τον Τάφο, ενώπιον όλου του πλήθους. […] Όταν το φως κατερχόταν από τον ουρανό γίνονταν αμέσως αντιληπτές οι γαλαζόλευκες εκλάμψεις που διαχέονταν στον χώρο επιπλέον, την ίδια χρονική στιγμή, άναβε η ακοίμητη κανδήλα και φωτιζόταν το εσωτερικό του Τάφου. Το Φως αυτό, όπως προκύπτει από τις μαρτυρίες, γινόταν αμέσως αντιληπτό μέσα από τις γρίλιες ή τα μεταλλικά κιγκλιδώματα που υπήρχαν στην είσοδο του μνημείου» (29). Και βέβαια –κακά τα ψέματα–, η συγκεκριμένη πληροφορία είναι σαφές ότι εγείρει κάποια σημαντικά ερωτήματα: για παράδειγμα, πώς είναι δυνατόν να εμφανιζόταν το φως, όταν ο πατριάρχης δεν ήταν καν μές στο Κουβούκλιο για να χρησιμοποιήσει την «ενδελεχώς και αειφώτως» εκκαιόμενη φλόγα τής Κανδήλας ή ξέρω ’γώ, να χτυπήσει τον πυρίτη ή να εφαρμόσει, τέλος πάντων, το οποιοδήποτε ταχυδακτυλουργικό; Εκτός, βέβαια, κι αν η εμφάνιση τού φωτός επερχόταν με τον ίδιο τρόπο, με τον οποίο αυταναφλέγονται σήμερα τα κεριά και οι κανδήλες εκτός Κουβουκλίου – τον οποίο τρόπο ειλικρινά ούτε γνωρίζω ούτε και είμαι σε θέση να πιθανολογήσω. Σίγουρα, πάντως, οφείλω να ομολογήσω ότι, κατά τη γνώμη μου, η συγκεκριμένη λεπτομέρεια δεν μπορεί να παραθεωρείται.

Αξιοσημείωτο, τέλος, είναι και το γεγονός ότι η ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση περί σιωπής των πατριαρχών για το φαινόμενο, τελικά θα πρέπει να αναθεωρηθεί. Ο Σκαρλακίδης, φερ’ ειπείν, παραθέτει στο βιβλίο του τέσσερεις νεότερες μαρτυρίες μεταξύ των οποίων και τού σημερινού Πατριάρχη Θεοφίλου Γ΄ (30). Και οι τέσσερεις, λοιπόν, μίλησαν απερίφραστα για θαύμα (αν και η αναφορά τού Θεόφιλου ήταν μάλλον γενικόλογη ή τουλάχιστον όχι τόσο σαφής όσο οι υπόλοιπες). Βέβαια, μεταξύ των τεσσάρων αυτών αναφορών συγκαταλέγεται κι εκείνη τού Ειρηναίου, οπότε μπορώ να φανταστώ από τώρα τις ζωηρές αντιρρήσεις πολλών για την αξιοπιστία τής εν λόγω μαρτυρίας. Επ’ αυτού, όμως, θα προτιμήσω να μην τοποθετηθώ, παρά να περιοριστώ στην απλή μνημόνευση τού γεγονότος. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι όπως η θεολόγος και υποψήφια Διδάκτωρ τής Θεολογικής Σχολής τού Πανεπιστημίου Αθηνών κα Αγγελική Χατζηιωάννου δήλωσε σε παλαιότερη ραδιοφωνική συνέντευξή της, ο Ειρηναίος παρουσία τής ιδίας αλλά και πολλών άλλων μαρτύρων έδωσε μια συγκλονιστική περιγραφή ενός θαυμαστού βιώματος που είχε μες στο Κουβούκλιο, από το οποίο βίωμα –όπως χαρακτηριστικά τους είπε– μόνο όταν βγήκε έξω συνειδητοποίησε πως ήταν ζωντανός (31)!

Όπως, λοιπόν, αντιλαμβάνεται κανείς, δύο τινά υπάρχουν και το ’χουμε ξαναπεί αυτό: είτε οι άνθρωποι αυτοί είναι πραγματικά –όλοι τους!– ελεεινοί, απεχθείς και αδίστακτοι θεομπαίχτες ή...

..
..
___________________________________________________________________________________

[1] Χ. Κ. Σκαρλακίδης, Αγιον Φως – Το θαύμα του Μεγάλου Σαββάτου στον Τάφο του Χριστού,
εκδ. Ελαία

Ο συγγραφέας είναι αρχιτέκτονας και δραστηριοποιείται παράλληλα ως καθηγητής σχεδιαστικών
προγραμμάτων μέσω Η.Υ. Το πρώτο του βιβλίο Οι προάγγελοι του Ιησού Χριστού – Απόλλων
και Σίβυλλες κυκλοφόρησε το 2005 από τις εκδόσεις Δήλιος. Στο εν λόγω πόνημα ο Σκαρλακίδης
δέχεται τους Ολύμπιους θεούς –συμπεριλαμβανομένου και τού ίδιου τού Δία– ως ιερές (κατώτερες
πάντως) πνευματικές οντότητες που όντως και κυριολεκτικά υπήρξαν και οι οποιίες υπό την
καθοδήγηση τού Τριαδικού Θεού εξύψωσαν το ελληνικό γένος (και μέσω αυτού την ανθρωπότητα)
σε ένα ανώτερο σύστημα ηθικών αξιών! (σ. 11-14, 141-143, 147-148, 194, 197-198)

[2] Σκαρλακίδης, Αγιον Φως, σ. 52:

«Λένε ότι ο Άγιος Γρηγόριος τοποθέτησε μια κανδήλα πάνω στον Τάφο του Χριστού και παρακάλεσε
τον Θεό με τις προσευχές του ώστε, στη γιορτή του Πάσχα, ο τόπος να φωτιστεί από ένα άυλο Φως,
κάτι το οποίο συμβαίνει μέχρι τις ημέρες μας»

[3] Ομ. σ. 10

[4] Ομ. σ. 13

[5] Ομ. σ. 74:

«Γιατί από την Ανάληψη του Χριστού μέχρι τότε λένε πως κάθε χρόνο η ακτινοβολία
του θείου φωτός φανερωνόταν σε μια κανδήλα από εκείνες που υπάρχουν στον άγιο Τάφο […]».

[6] «Καὶ ταῦτα ἱδόντες οἱ περὶ τὸν Πέτρον ἐπίστευσαν, οὐχ ἀπλῶς μόνον, ἀλλὰ καὶ κρείττονι νῷ
καὶ ἀποστολικῷ θεασάμενοι. Πλήρης γὰρ ἦν ὁ τάφος φωτὸς, ὢστε καὶ νυκτὸς οὒσης ἒτι, διπλῶς
θεάσασθαι τὰ ἓνδον, καὶ αἰσθητῶς καὶ πνευματικῶς.[...]»

[7] «Αναστάς εκ του τάφου ως αληθώς, ταις οσίαις προσέταξας γυναιξί, κηρύξαι την έγερσιν,
Αποστόλοις, ως γέγραπται και δρομαίος ο Πέτρος επέστη τω μνήματι, και το φως εν τω τάφω ορών
κατεπλήττετο όθεν και κατείδε τα οθόνια μόνα ουδείς γάρ βλέπειν δύναται εν νυκτί τα προκείμενα
και πιστεύσας, εβόησε»

[8] Αφήνουμε εκτός συζήτησης το «επιφωσκούση» τού Κατά Λουκάν επειδή παρά τη σαφέστατη
σημασία τού ρήματος επιφώσκω στα Ελληνικά (αρχίζω να φωτίζω, χαράζω), υπάρχει και η άποψη
ότι εδώ εννοείται η δύση τού ηλίου (σουρούπωμα).

[9] Το σύνηθες επιχείρημα ότι άλλες Μυροφόρες ήταν στο Κατά Μάρκον και άλλες στο Κατά Ιωάννην,
στην προκειμένη περίπτωση δεν θα μπορούσε να εξηγήσει την κραυγαλέα αντίφαση, αφού πέραν
τού γεγονότος ότι και στις δύο αφηγήσεις συμπεριλαμβάνεται η Μαρία η Μαγδαληνή, οι γυναίκες
τόσο στο ένα Ευαγγέλιο όσο και στο άλλο εμφανίζονται να αντικρίζουν το άδειο μνήμα για πρώτη
φορά. Ως εκ τούτου πρόκειται για το ίδιο ακριβώς περιστατικό!

[10] π. Γ. Δ. Μεταλληνός, Φωτομαχικά Αντιφωτομαχικά, σ. 94

Πρόκειται για επιχείρημα τού ιερομονάχου και ιεροδιδασκάλου Γαβριήλ (1755-1815), το οποίο ο
π. Μεταλληνός χαρακτηρίζει λογικοφανές. Στο ίδιο δε μοτίβο επιχειρηματολογεί σε ραδιοφωνική
συνέντευξη της και η θεολόγος και υποψήφια Διδάκτωρ τής Θεολογικής Σχολής τού Παν. Αθηνών,
κα Αγγελική Χατζηιωάννου:

«[...] Προφανώς πρέπει να υπήρχε κάτι καταγεγραμμένο… [...] Προφανώς πρέπει να έχουν
καταστραφεί και έγγραφα είτε κώδικες… – κάτι θα υπήρχε καταγεγραμμένο [...]» (22:00-22:20)

[11] Μεταλληνός, σ. 104

[12] Επ’ αυτού σχολιάζει ο Μιχάλης Καλόπουλος στο Θέατρο της σωτηρίας, σ. 519-20:

...«Το συγκεκριμένο εδάφιο είναι εντελώς παρανοϊκό! Όχι μόνο σηκώνονται μαζικά νεκροί από
τους τάφους… αλλά ενώ ξύπνησαν απ’ τον σεισμό (την ώρα του θανάτου του Ιησού) αποφάσισαν
να μπουν στην πόλη, μόνο μετά την ανάσταση του Ιησού ώρες (σ.σ. μέρες!) αργότερα!
...Δηλαδή, μόλις ο Ιησούς παρέδωσε το πνεύμα, όχι μόνο έγινε μέγας σεισμός, αλλ’ απ’ αυτόν
“ξύπνησαν” (αναστήθηκαν) πολλοί αρχαίοι άγιοι… όπως ο Αβραάμ, ο Ιωσήφ, ο Μωυσής, ο Ηλίας,
ο Δανιήλ, και δεκάδες άλλοι προπάτορες και προφήτες της βιβλικής ιστορίας! Περίμεναν κάπου
κρυμμένοι ώρες ολόκληρες, πρώτα να αναστηθεί ο Ιησούς, η υποτιθέμενη: “απαρχή των
κεμοιμημένων” (Α΄ Κορ. 15.20) και μόνο μετά την ανάστασή του, αποφάσισαν να βγουν απ’ την
κρυψώνα τους και όλοι μαζί έκαναν μια χαρούμενη παρέλαση μέσα στην πόλη!
...Ναι, κάπου εδώ χάνεται πλέον οριστικά κάθε αίσθηση του μέτρου!
...Κι όμως αυτά ακριβώς λέει ο ευαγγελιστής Ματθαίος… Οι άγιοι της Π. Διαθήκης, σέρνοντας
πίσω τους τα λειωμένα σάβανά τους, παρέλασαν καμαρωτοί μέσα στην πόλη! Παρ’ όλα αυτά δεν
ξεσηκώθηκε ξοπίσω τους ολόκληρη η κατάμεστη από κόσμο εορτάζουσα πόλη, αλλά με κάποιον
τρόπο, πέρασαν ανάμεσά τους απαρατήρητοι και ενεφανίσθησαν σε πολλούς (δηλαδή μόνο σε
ημετέρους)… γι’ αυτό δεν έγινε κοσμοσυρροή τέτοια, που θα μπορούσε να αφήσει πίσω τους
μια απ’ τις εντονότερες καταγραφές στα ιστορικά αρχεία των Ρωμαίων! [...]
...Προκύπτουν βέβαια κάποιες διασκεδαστικές απορίες. Τελικά [...] τι απέγιναν όλοι αυτοί οι
αναστημένοι άγιοι; Πώς τους υποδέχθηκαν οι “πολλοί” που είχαν την τύχη να τους συναντήσουν;
Πώς τους περιποιήθηκαν; Τους έπλυναν, τους έντυσαν και τους τάισαν; Άραγε μπορούσαν να
κοιμηθούν μετά από τόσο ύπνο αιώνων;
...Πώς τους φάνηκε ο κόσμος τόσους αιώνες μετά; [...] Μήπως κάποιοι απ’ αυτούς έγραψαν
και τα απομνημονεύματά τους; Και μετά; Πόσο καιρό μετά ξαναπέθαναν; Μιας και ήταν ήδη άγιοι,
δηλαδή μεγάλα ονόματα της Ιουδαϊκής ιστορίας… γιατί δεν ηγήθηκαν του Χριστιανισμού; [...]»

[13] Κατά καιρούς, λέει, κατέβαινε άγγελος Κυρίου και ανατάρασσε τα νερά. Ο πρώτος, λοιπόν,
που προλάβαινε να βουτήξει μέσα, γινόταν καλά. Οι υπόλοιποι κάποιαν άλλη φορά… Επ’ αυτού,
λοιπόν, γράφει ο Μιχάλης Καλόπουλος, σ. 441-44:

...«Πώς είναι αλήθεια δυνατόν, άνθρωποι με συγκροτημένη σκέψη, κοινό νου και στοιχειωδώς
υγιείς αντιδράσεις, να θεωρούν πιθανό ότι όλη αυτή τη σαδιστική κοροϊδία, δηλαδή το βραβείο
ταχύτερου αναπήρου, το αθλοθέτησε θεός;! Δεν είναι με την πρώτη ματιά ολοφάνερο, ότι οι
νεότεροι, οι δυνατότεροι και γενικότερα οι λιγότερο ασθενείς, θα ήταν αυτοί που θα κέρδιζαν
μονίμως το έπαθλο μιας τέτοιας θεραπείας;
...Και επιτέλους, πώς θα μπορούσε ένας τυφλός να δει πρώτος τα νερά που αναταράχθηκαν και
πώς ένας παράλυτος θα κατάφερνε να τρέξει πρώτος να πέσει σ’ αυτό το νερό της κοροϊδίας! [...]
...Φαντάζεστε την θλίψη και την επαναλαμβανόμενη ψυχική αναστάτωση όλων εκείνων των
απελπισμένων, σε κάθε αναταραχή υδάτων; Αλήθεια ποιος θα έσωζε κάθε φορά τους δύσμοιρους
εκείνους ανάπηρους από πνιγμό, κάθε φορά που είχαν την ατυχία να πέσουν με καθυστέρηση
δευτερολέπτων στο καταραμένο εκείνο ιαματικό νερό! [...]
...Προσπαθήστε όμως για λίγο, να φανταστείτε το καθημερινό μαρτύριο όλων εκείνων των αληθινά
δύστυχων ανθρώπων! Συνωστιζόμενοι ολοχρονίς στο ρείθρο της δεξαμενής, να κοιτούν απολιθωμένοι
μέρα και νύχτα το ανελέητα ακίνητο εκείνο θαυματόνερο, προσπαθώντας να συγκεντρώσουν και την
τελευταία ικμάδα της προσοχής και της δύναμής τους, μήπως και καταφέρουν επιτέλους να πηδήξουν
πρώτοι μέσα σ’ αυτήν την άθλια υδάτινη ελπίδα και κατακτήσουν το απατηλό δώρο του αβρααμικού
θεού Γιαχβέ! [...]
...Πόσο απ’ τον χρόνο τους μπορούσαν να δαπανήσουν σε ενατένιση μιας ακίνητης επιφάνειας, χωρίς
να φθείρουν και το υπόλοιπο της υγείας τους, οι εύθραυστοι και ταλαίπωροι εκείνοι ασθενείς; Πόσα
χρόνια μπορούσαν να αντέξουν κοιτώντας το μισητό εκείνο νερό, πριν αποτρελαθούν; [...]
...Πόσοι έχασαν ακόμα και τον ευεργετικό λιγοστό τους ύπνο, ή καταξόδεψαν το υπόλοιπο της υγείας
τους, βλέποντας εφιάλτες αναταράξεων στο δήθεν ιαματικό νερό και αγωνιώντας μέχρι θανάτου να
προλάβουν; Πόσοι πέθαναν απογοητευμένοι, συντετριμμένοι απ’ την συσσωρευμένη πίκρα μιας
πολύχρονης αποτυχίας Σας φαίνονται πολύ θεϊκά όλα αυτά; [...]»

[14] Σκαρλακίδης, σ. 47

[15] Κατά τον Σκαρλακίδη παρόμοια θέση εξέφρασε και ο καθηγητής της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.
πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης, σ. 47:

«Το άκτιστο Φως είναι ορατό και σήμερα όχι απ’ όλους, αλλά από πολλούς που παρίστανται στην
τελετή. Όλοι βέβαια βλέπουν τα κτιστά αποτελέσματα της αρχικής άκτιστης ενέργειας του Αγίου Φωτός.
Να διανέμεται δηλαδή από πιστό σε πιστό το Άγιο Φως, το οποίο εντός ολίγων λεπτών από άκτιστο
γίνεται κτιστό. Όπως θαυμάσια αναπτύσσει στην μνημονευθείσα στον Πρόλογο μελέτη του ο π.
Σεραφείμ Σαββαΐτης, το άκτιστο Φως οράται βέβαια κατ’ εξοχήν από τους τελείους, επιτρέπει όμως
ο Θεός μερική εποπτία και σε μη τελείους, προκειμένου να οδηγηθούν στην σωτηρία.»

[16] Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η παρακάτω τοποθέτηση τού κληρικού-καθηγητή (Επίκαιρα,
23/04/2010):

«“Τη λύση έχει δώσει στο πρόβλημα ο Κωνσταντίνος Οικονόμος, ο εξ Οικονόμων, ο μεγαλύτερος
θεολόγος και φιλόλογος του 19ου αιώνα στην Ελλάδα, ο οποίος λέγει ότι εφόσον το φως αυτό
προέρχεται από τον Πανάγιο Τάφο είναι Άγιο καθεαυτό και από κει κάθε συζήτηση περιττεύει.
Παίρνει τον αγιασμό του Πανάγιου Τάφου”. Ο πατέρας Γεώργιος αναφέρει και μια προσωπική του
εμπειρία από τον Πανάγιο Τάφο. “Επειδή με αξίωσε ο Θεός να προσκυνήσω επανειλημμένα τον
Πανάγιο Τάφο και να τελέσω την Αγία Πρόθεση πάνω σε αυτόν ξέρω τι σημαίνει να είσαι γονατιστός
και να κλαις για τις αμαρτίες σου πάνω στον Πανάγιο Τάφο. Εγώ εκεί σταματώ και δεν ασχολούμαι
με την προέλευση του Αγίου Φωτός. Το μόνο που λέγω ως πιστός και ταπεινός παπάς είναι ότι “όπου
Θεός βούλεται νικάται πίστεως τάξης”. Άρα, το θαύμα είναι το απλούστερο πράγμα που μπορεί να
συμβεί μέσα στην ιστορία εφόσον ο Θεός το θέλει».

Και εδώ, δηλαδή, είναι σαφές ότι αποφεύγει να τοποθετηθεί ξεκάθαρα για το αν κατά τη γνώμη του
όντως πρόκειται περί θαύματος ή όχι. Στο Διαδίκτυο κυκλοφορεί επίσης και μία ακόμα ενδιαφέρουσα
τοποθέτηση, την οποία και μεταφέρω με πάσαν επιφύλαξη:

«Σαν κατακλείδα θα θέλαμε να αναφερθούμε σε μερικά από εκείνα που ο έγκριτος κληρικός και
πανεπιστημιακός δάσκαλος π. Γ. Μεταλληνός αναφέρει σε σχετική επιστολή του (31.5.02) στο
αγιορείτικο δελτίο “Πρωτάτον”: “Οι μόνοι αρμόδιοι να απαντήσουν δια την φύση του αγίου Φωτός
είναι οι Πατριάρχαι Ιεροσολύμων, που έχουν (μόνοι αυτοί) την άμεση μαρτυρία του θαύματος. Δεν
αρνούμεθα την δυνατότητα του θαύματος (άπαγε της βλασφημίας), αλλά οι ίδιοι οι πατριάρχαι και
γενικά οι Ιεροσολυμίται προβληματίζουν με τις ομολογίες τους... Ας μελετήσει κάποιος το βιβλίο μου
και την εκεί βασική βιβλιογραφία και ας συναγάγη τα συμπεράσματά του, έξω όμως από αφελείς και
ευσεβιστικές συναισθηματικές εκρήξεις και εθνικιστικές υστερίες.”»

Εδώ, λοιπόν, ο π. Μεταλληνός, προφανέστατα απαντώντας σε επικριτικά σχόλια για τις σοβαρές
επιφυλάξεις που είχε εκφράσει στο βιβλίο του έναν χρόνο νωρίτερα, για μία ακόμη φορά απέφυγε
να πάρει ξεκάθαρη θέση υπέρ ή κατά τού φαινομένου, περιοριζόμενος απλώς στη δήλωση ότι δεν
αρνείται (όχι το θαύμα, αλλά) τη. δ υ ν α τ ό τ η τ α. τού θαύματος!

[17] Επί τού συγκεκριμένου ζητήματος τοποθετήθηκα αναλυτικότερα στην ανάρτηση 119, ενότητα
Τα αναπάντητα ερωτήματα.

[18] Βλ. ανάρτηση 113.

[19] Βλ. ανάρτηση 125.

[20] Ενδεικτικό παράδειγμα το παρακάτω σχόλιο απολογητή:

«Τα ΠΑΝΤΑ σβηστά, ο χώρος σκοτεινός. Αυτό λέει ο Κόκορης. Εκτός αν είναι τρελός, οπότε γιατί
τον επικαλείσαι ως μάρτυρα. [...] Και βέβαια, οι μαρτυρίες για το γεγονός αυτό, ιστορικά, δεκάδες.
Η ψυχή λοιπόν του απατεώνα μπορεί να βγει, αλλά το χούι της απάτης ποτέ... [...]»

Είδατε αποστομωτικό αντεπιχείρημα; Αν θεωρώ τον Κόκορη τρελό, γιατί τον επικαλούμαι…

[21] Σκαρλακίδης, σ. 43

[22] Υπενθυμίζεται ότι στο βιβλίο του ο π. Μεταλληνός συμφώνησε ανεπιφύλαχτα με το συμπέρασμα
ότι από την ευχή συνάγεται πως το φως «ανάβεται» (όχι: «ανάβει»)! Δέχτηκε δηλαδή αδιαμαρτύρητα
και επανέλαβε μια διατύπωση που πέραν πάσης αμφισβήτησης εκφράζει πράξη διενεργούμενη
υπό τινός!

[23] Σκαρλακίδης, σ. 48-50

[24] Κ. Δ. Καλοκύρης, Το αρχιτεκτονικό συγκρότημα τού Ναού της Αναστάσεως Ιεροσολύμων και
το θέμα του Αγίου Φωτός, University Studio Press, 1999, σ. 165-167

Όλες οι διασωζόμενες μαρτυρίες μέχρι το πρώτο ήμισυ του 18ου αιώνα κάνουν λόγο για φως το οποίο
προερχόταν από λυχνίες που έκαιγαν συνεχώς στο εσωτερικό του Τάφου, είτε αναφέροντας ρητά ότι
οι ίδιοι οι ιερουργούντες τις άναβαν είτε χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις. Το περίφημο στιχηρό «Φωτίζου,
φωτίζου Ιερουσαλήμ», φερ’ ειπείν, το οποίο η κα Χατζηιωάννου θεωρεί έμμεση μαρτυρία για τη
θαυματουργική προέλευση τού φωτός (24:35-25:12), στην πραγματικότητα δεν έχει την παραμικρή
σχέση με οτιδήποτε υπερφυσικό! Αδιάσειστη απόδειξη γι’ αυτό αποτελεί το Ιεροσολυμιτικό Κανονάριο
(Τυπικό): «“[...] Μετά την εκτενή ευχήν ο επίσκοπος ασπάζεται τους ιερείς και διακόνους, ευλογούσι
τα κηρία και ανάπτουσι τας λυχνίας”, ενώ ακολουθεί το στιχηρό “Φωτίζου, φωτίζου Ιερουσαλήμ”.»
(Καλοκύρης, σ. 166)

[25] Σκαρλακίδης, σ. 229-233

[26] Ομ., σ. 233

[27] Ομ., σ. 228

[28] Από τη ραδιοφωνική συνέντευξη τής κας Χατζηιωάννου (28:55-31:00).

[29] Σκαρλακίδης, σ. 35-36

[30] Ομ., σ. 243-249

[31] Από τη ραδιοφωνική συνέντευξη τής κας Χατζηιωάννου (31:19-34:50).
..
..

Το θαύμα είναι η... ευχή που... αγιάζει το φως!!

2010-04-13T12:03:00.015+03:00

Έλεγα, λοιπόν, πέρυσι τέτοιον καιρό για κείνες τις απίστευτες δηλώσεις που είχε κάνει το 2001 στο MEGA ο Μητροπολίτης Πέτρας Κορνήλιος, Tοποτηρητής, τότε, τού Πατριαρχικού θρόνου Ιεροσολύμων. Kαι να, λοιπόν, που τώρα. έ χ ο υ μ ε. επιτέλους και το σχετικό βίντεο στα χέριά μας για να μπορέσουμε να σχολιάσουμε ασφαλέστερα τα λεχθέντα. Ας παρακολουθήσουμε, όμως, πρώτα προσεχτικά το μαγνητοσκοπημένο απόσπασμα:
..
..
................................

..
..
To είδατε; Πολύ ωραία. Πάμε, λοιπόν, τώρα να δούμε και τις λεπτομέρειες γιατί πραγματικά έχουν πολλή πλάκα:
..
Απόσπασμα 0:49 - 1:44
Επίσκοπος Κωνσταντίνης κ. Αρίσταρχος, Γέρων Αρχιγραμματεύς και Βιβλιοθηκάριος τού Πατριαρχείου:
«Το βαθύτερο μήνυμα είναι ο... –ν ο μ ί ζ ω– ότι με το φως αυτό εμείς αγιαζόμαστε ψυχή τε και σώματι και με την αφή. Υπάρχει ο λόγος για την αφή. Διότι ο χριστιανισμός είναι μία πνευματική θρησκεία μέσα στην οποία, όμως, υπάρχει το υλικό στοιχείο. Είμαστε άνθρωποι και ο Θεός θέλησε για μας να σωζόμαστε με... – μέσω υλικών στοιχείων τα οποία συμβολίζουν πνευματικές αξίες. Έχει σημασία να το πιάσωμε, να το αγγίξωμε και να αγιαστούμε από το φως αυτό, το οποίο έχει αγιαστεί από τον ίδιον τον Τάφο τού Κυρίου ۬ να αγιαστούμε ψυχή τε και σώματι: να φωτιστούμε δηλαδή ۬ να φωτιστούν τα αισθητήρια τού νοός μας και τού σώματός μας.»
..
► Ναι, ξέρουμε: όντως πουθενά δεν είπε ο Κωνσταντίνης ότι το φως... δ ε ν. κατέρχεται θαυματουργικά εξ ουρανού. Είπε, όμως, ότι είναι ένα υλικό στοιχείο με συμβολική αξία, το οποίο αγιάζεται από πούου; Μα από τον ίδιον τον Τάφο τού Χριστού φυσικά! Αυτό ακριβώς, δηλαδή, που έλεγε μερικούς αιώνες πριν και ο Καραθεοδωρής ۬ που το επανέλαβε κι ο Καλοκύρης ۬ που συμφώνησε και ο Μεταλληνός ۬ που προσυπέγραψε κι ο Τσέτσης και που μερικούς μήνες νωρίτερα είχε αναπαραγάγει κι η... ταπεινή ελαχιστότητά μου επισύροντας έτσι τη μήνι των απολογητών (γενικευτική διατύπωση)! Έχει όμως και συνέχεια, μη φεύγετε!
..
Απόσπασμα 2:24 - 2:49
Δημοσιογράφος:
«Ο Μητροπολίτης Δανιήλ είναι ο γηραιότερος τού ‘Τάγματος των Σπουδαίων’ , όπως λέγεται διαφορετικά η Αγιοταφιτική Αδελφότης. Μετρά εξήντα χρόνια στα Ιεροσόλυμα. Αξιώθηκε να είναι ένας από τους εκλεκτούς: ο Πατριάρχης όταν η υγεία του επιδεινώθηκε σοβαρά, έδωσε εντολή στον γέροντα Σκευοφύλακα να εκτελέσει το ιερό διακόνημα με τον ίδιον, τον. π α ν ο μ ο ι ό τ υ π ο. τρόπο που εκτελείται ανά τους αιώνας.»
..
► Ήσσονος σημασίας μεν, αλλά μιας και το 'χουμε μπροστά μας, αμαρτία να μην το σχολιάσουμε. Με αφορμή, λοιπόν, μια συγκεκριμένη φραστική μου διατύπωση που εμφάνιζε τη δεητική ευχή –ως προς το κεντρικό της μήνυμα τουλάχιστον– να παραμένει αναλλοίωτη στο πέρασμα τού χρόνου («κι όμως οι Πατριάρχες υπακούοντας σε μια παντελώς ακατανόητη εμμονή, συνεχίζουν εδώ και αιώνες να αναπέμπουν κατ’ έτος μια δέηση με σαφώς απομυθοποιητικό περιεχόμενο»), είχα δεχθεί δριμεία κριτική από έναν «υπερευαίσθητο» απολογητή τής Ο.Ο.Δ.Ε., αφού, λέει, στην πραγματικότητα «ο Κάλλιστος Μηλιαράς πουθενά δεν λέει ότι η ευχή αυτή χρησιμοποιούνταν από τον 4ο αιώνα». Παρότι, ωστόσο, τού επισήμανα ότι για «τον 4ο αιώνα» είχα μιλήσει μόνο στη... φαντασία του, εκείνος εξακολουθούσε να μού ζητάει επίμονα να τού υποδείξω κάποια... αγνώστου υπάρξεως αρχαιότερη εκδοχή! Έτσι, λοιπόν, για να μπουν επιτέλους τα πράγματα στη θέση τους, έδωσα κι εγώ την εξής απάντηση:
..
«Δεδομένου ότι στην εκκλησιαστική παράδοση σημαντικά λατρευτικά στοιχεία όπως είναι οι προσευχές, δεν αλλάζουν όπως αλλάζει… ο καιρός ή η διάθεσή μας, θεωρώ εξαιρετικά πιθανό, αν όχι βέβαιο, η Ευχή –τουλάχιστον στον πυρήνα της– να. μ η ν. υπέστη στο πέρασμα των αιώνων κάποιες δραματικές αλλαγές. Διότι αν οι αλλαγές που. τ υ χ ό ν. έγιναν, ήταν σοβαρές, τότε θα είχαμε ζήτημα: αν η Ευχή πριν έλεγε κάτι συγκλονιστικότερο και διαφωτιστικότερο απ’ αυτό που τώρα λέει, οι αλλαγές θα σήμαιναν τη σαφή αποστασιοποίηση τής Εκκλησίας από το θαύμα! Αν πάλι ίσχυε το αντίστροφο, η Ευχή δηλαδή παλαιότερα έλεγε ακόμα λιγότερα από αυτά που σήμερα λέει, τότε ασφαλώς τα πράγματα θα ήταν ακόμα χειρότερα! Εκτός αυτού, υπάρχει και μία ακόμη λεπτομέρεια: ο Μηλιαράς περιγράφει τη σύγχρονη Τελετή. Η Τελετή, όμως, περιλαμβάνει κάτι παραπάνω από την ανάγνωση τής δεητικής ευχής. Περιλαμβάνει λόγου χάρη τη μεταφορά τής Ακοίμητης Κανδήλας, την τριπλή περιφορά τής Ιερής Λιτανείας γύρω από τον Πανάγιο Τάφο, την αφαίρεση των αμφίων τού Πατριάρχη και πλήθος άλλων τυπικών και τελετουργικών στοιχείων. Από πού κι ως πού, λοιπόν, συνάγεται ότι σύγχρονη Τελετή= σύγχρονη Ευχή;»
..
Για τα παραπάνω ερωτήματα –εννοείται, βέβαια– ποτέ δεν ακούστηκε κάποια απάντηση παρά μόνο η... εξυπνάδα: «Αν ήξερες ότι η ευχή είναι ίδια εδώ και αιώνες, ας έδινες τις αποδείξεις πρώτα». Και βέβαια σε μια τέτοια εξυπνάδα η απάντηση δεν θα μπορούσε παρά να είναι ανάλογη: «Aν ήξερες πως η ευχή. δ ε ν. είναι ίδια εδώ και αιώνες, ας έδινες. ε σ ύ. που με αμφισβητείς, τις αποδείξεις για τις οποίες τώρα μού κάνεις τον έξυπνο!».
..
Αυτά διημείφθησαν, λοιπόν, τότε και το θέμα κάποια στιγμή μπήκε στο αρχείο. Κι έρχεται, λοιπόν, τώρα το καταραμένο το βίντεο από εκείνο το αφιέρωμα τού MEGA και κάνει λόγο για τον γέροντα Σκευοφύλακα στον οποίο ο Πατριάρχης έδωσε, λέει, τότε εντολή «να εκτελέσει το ιερό διακόνημα με τον ίδιον, τον. π α ν ο μ ο ι ό τ υ π ο. τρόπο που εκτελείται ανά τους αιώνας»! «Ίδιον»... «πανομοιότυπο»... «ανά τους αιώνας»... Απίστευτο! Ούτε παραγγελία να το 'χα κάνει δηλαδή!
..
Απόσπασμα 4:58-5:43
Δημοσιογράφος:
«Aυτά τα λόγια τού Μητροπολίτη Πέτρας Κορνηλίου περιγράφουν με απόλυτη ακρίβεια εκείνο που συμβαίνει Μέγα Σάββατο, όταν με το λευκό χιτώνιο μόνο –το στιχάριο δηλαδή–, ο Πατριάρχης ή ο αρχιερέας θα μπουν στο κουβούκλιο τού Παναγίου Τάφου. Το κάθε τι είναι σοφά μετρημένο και υπολογισμένο. Κι εκείνα εν τέλει που φέρνουν δίπλα-δίπλα το φυσικό και το υπερφυσικό είναι τα σύμβολα. Ένα τέτοιο σύμβολο είναι και η λευκή ενδυμασία, που σύμφωνα με μία ερμηνεία συνδέεται με τον έλεγχο για τον εντοπισμό πηγής φωτός στον Πατριάρχη.»

Επίσκοπος Κωνσταντίνης (εμφανής η προσπάθειά του να μη γελάσει!!):
«Βέβαια αυτό...– ε... νομίζω ότι έχει κάπως αλλιώς: ότι. δ ε ν. ψάχνουν τον Πατριάρχη, αλλά ο Πατριάρχης απεκδύεται τη στολή του την κανονική και μένει με τον... με το λευκό ένδυμα ۬ μένει με τον λευκό χιτώνα που συμβολίζει τον άγγελο.»
..
► Κατά τ' άλλα: «M' αφού τον ψάχνουνε, ρε παιδιά, τον Πατριάρχη! Εξονυχιστική έρευνα τού κάνουνε!»...
..
Απόσπασμα 6:04-7:16
Δημοσιογράφος:
«Στον κυρίως θάλαμο, γοναστιστός μπροστά από το ζωοδόχο μνήμα τού Κυριου, ο Πατριάρχης ζητεί με ειδική ευχή διά τής εντεύξεως τον αγιασμό τού φωτός. Και οι ευχές...»
..
Τοποτηρητής τού Πατριαρχικού Θρόνου Μητροπολίτης Πέτρας Κορνήλιος (προσέξτε τις παύσεις):
«Οι ευχαί έχουν τη δύναμη να αγιάσουν το φυσικό φως, διότι ο... υπ...– εξάλλου υπάρχει και το υ... εεε...– υπάρχει και το... υπερφυσικό φως.»

Δημοσιογράφος:
«Εδώ μιλάμε για φυσικό φως όμως, ε;»

Κορνήλιος:
«Ε ναι, εδώ μιλούμε για φυσικό φως, αλλά... αι ευχαί αι οποίαι αναγιγνώσκονται υπό τού Πατριάρχου ή υπό τού Άρχιερέως... καθαγιάζουν και το φυσικό φως, και επομένως έχει την χάρη τού Αγίου Φωτός. Είναι φυσικό φως το οποίον... ανάβεται από την Ακοίμητο Κανδήλα (σ.σ. όλεε!) η οποία φυλάσσεται εις το σκευοφυλάκιο τού Ναού τής Αναστάσεως […]»
..
Δημοσιογράφος:
«Κτιστό και άκτιστο φως, φυσικό δηλαδή και υπερφυσικό φως, συνδέει το θαύμα. Ποιο είναι αυτό;»

Κορνήλιος:
«Το θαύμα είναι... η επίκλησiς ή η προσευχή τού Αρχιερέως... και αγιάζεται το... φως.»
..
► Μάλιστα... Το θαύμα, λοιπόν –όπως ο ίδιος ο Τοποτηρητής τού Πατριαρχικού Θρόνου δήλωσε επί λέξει–, είναι η... προσευχή που... αγιάζει το φως! Όχι η εξ ουρανού θαυματουργική εμφάνισή του ۬ όχι οι αυταναφλέξεις σε κεριά και κανδήλες ۬ όχι οι γαλάζιες λάμψεις κι οι ανεμοστρόβιλοι, ούτε βέβαια κι εκείνες οι... αλήστου μνήμης «πύρινες σφαίρες» που –όπως αποδείξαμε εδώ– υπάρχουν μόνο στην καλπάζουσα.φαντασία εκείνων που τις επικαλούνται. Το θαύμα είναι η ευχή που αγιάζει το φως! Από 'κεί και πέρα τι άλλο να πει κανείς και τι να σχολιάσει; Μιλάμε, δηλαδή, για. τ η ν. απομυθοποίηση! Και μάλιστα αυτή τη φορά από έναν σημαίνοντα Αγιοταφίτη που, αν μη τι άλλο, είναι μέσα στα πράγματα. Τι έχουν, λοιπόν, να πουν αυτή τη φορά οι υπερασπιστές τού «θαύματος»; Τ ι. δεν καταλάβαμε πάλι σωστά και τι παραποιήσαμε; Πώς είναι δυνατόν ο ίδιος ο Τοποτηρητής τού Πατριαρχικού Θρόνου να επιβεβαιώνει δημόσια την ύπαρξη αναμμένης πηγής φωτός μέσα στο Κουβούκλιο και να μην έχει ξεσηκωθεί ακόμα το σύμπαν; Γιατί το είπε ολοκάθαρα και τίποτα –μα. τ ί π ο τ α !– δεν μπορεί να το αναιρέσει! Διότι ενώ μεν..α ν έ φ ε ρ ε. τη διάκριση μεταξύ φυσικού και υπερφυσικού φωτός, το «Άγιο φως» το κατέταξε στην... πρώτη κατηγορία! Και μάλιστα –για να μην αρχίσουμε πάλι εμείς εδώ να... τσακωνόμαστε άδικα με φόντο την ερμηνεία τού Λογάδη (ότι δηλαδή το φως μπορεί μεν από κάποια στιγμή και μετά να αλλοιώνεται και να καθίσταται φυσικό, ως προς τον τρόπο εμφάνισής του όμως είναι σαφώς υπερφυσικό)– έσπευσε να διευκρινίσει ότι οι. ε υ χ έ ς. είναι που κάνουν το φως άγιο. Και συμπληρώνω τώρα εγώ την ευκόλως εννοούμενη και αυταπόδεικτη συνέχεια: και. ό χ ι. η ίδια η υποτιθέμενη ουρανόθεν προέλευσή του! Γιατί, ρε παιδιά,.έ λ ε ο ς.: ο άνθρωπος το δήλωσε καθαρά και ξάστερα ότι το φως «ανάβεται από την Ακοίμητο Κανδήλα». Και ξαναρωτώ, λοιπόν, τώρα εγώ τα ίδια που ρώταγα πέρυσι και για τον Μεταλληνό: αν ο Πατριάρχης όντως ανάβει το φως από την Κανδήλα, τότε. π ώ ς., βρε παιδιά, γίνεται αυτή να είναι... σβηστή;! Δηλαδή,.π ό σ ο. δύσκολο είναι πια να αναγνωρίσετε το άτοπο τής υπόθεσης; Και μη μού πείτε τώρα πως, εντάξει, μπορεί μεν ο Πατριάρχης να χρησιμοποιεί την Κανδήλα, η ίδια η Κανδήλα, όμως, ανάβει θαυματουργικά, γιατί τότε κι εγώ θα ανταπαντήσω το προφανές και αυτονοήτο: ότι δηλαδή αν όντως έτσι είχαν τα πράγματα, ο Πέτρας δεν θα είχε περιοριστεί στην, αν μη τι άλλο, κοινότοπη δήλωση ότι το θαύμα είναι η... ευχή που έχει αγιαστική δύναμη, αλλά θα είχε επικαλεστεί το εντυπωσιακότερο και σαφώς απτότερο επιχείρημα: τη θαυματουργική αυτανάφλεξη τής σβηστής Κανδήλας! Όμως κάτι τέτοιο. π ο τ έ. δεν ειπώθηκε! Και υπενθυμίζω, εδώ δεν μιλάμε για τον... επίτροπο τής ενορίας ή κανέναν... συνταξιούχο καντηλανάφτη, αλλά για τον άνθρωπο που το 2001 δεν έγινε... Πατριάρχης για λίγες μόνο ψήφους, που το 2005 για δεύτερη φορά ορίστηκε Τοποτηρητής τού Πατριαρχικού Θρόνου και που έπαιξε καθοριστικότατο ρόλο στην εκλογή τού σημερινού Πατριάρχη Θεοφίλου Γ΄! Ποια είναι, λοιπόν, η εξήγηση αυτή τη φορά; Κι εν πάση περιπτώσει, για να μην μακρηγορούμε, τις απομυθοποιητικές αυτές δηλώσεις ο Πέτρας τις έκανε τον Απρίλιο τού 2001. Αν το Πατριαρχείο διαφωνούσε, δεν θα τον είχε επανεκλέξει τέσσερα χρόνια αργότερα για δεύτερη φορά Τοποτηρητή τού Θρόνου. Αυτό είναι, νομίζω, σαφές. Παρ' όλα αυτά, σε αντίθεση με τον κ. Καλόπουλο (τού οποίου τα σχόλια μπορείτε να διαβάσετε εδώ), εγώ προσωπικά. δ ε ν. μπορώ ακόμα να πω ότι το θέμα έκλεισε. Όσο συνεχίζονται οι αυταναφλέξεις χωρίς ικανοποιητική εξήγηση. ό λ ω ν. των πτυχών τού φαινομένου (π.χ. τοξικές αναθυμιάσεις, δυνατότητα ακριβούς καθορισμού τής χρονοκαθυστέρησης κ.ά.) και όσο το επίσημο Πατριαρχείο δεν τοποθετείται επί τού ζητήματος, το θέμα εξακολουθεί να παραμένει ανοιχτό. Το μόνο που με θλίβει και συνάμα μ' εξοργίζει, είναι η απίστευτη δυσκινησία και ατολμία που επιδεικνύουν συστηματικά όλοι εκείνοι οι άνθρωποι που ενώ έχουν τη χρυσή ευκαιρία να εκμαιεύσουν από τους σημαίνοντες συνομιλητές τους δηλώσεις καθοριστικής σημασίας, αφήνουν με παροιμιώδη απάθεια τις πάσες-λουκούμι να περνούν ανεκμετάλλευτες! Έχεις, χριστιανή μου, τον ίδιο τον Τοποτηρητή τού Πατριαρχικού Θρόνου μπροστά σου να σού λέει ευθέως και χωρίς περιστροφές, ότι το φως για το οποίο μιλάμε εδώ,.δ ε ν. είναι υπερφυσικό, αλλά φυσικό, και πως ανάβεται από την Ακοίμητη Κανδήλα! Και για να μη μας αφήσει, μάλιστα, με την αμφιβολία, συμπληρώνει επιπλέον ότι το θαύμα είναι η... προσευχή που το... αγιάζει!! Τ' ακούς, λοιπόν, εσύ όλα αυτά κι αντί να ρωτήσεις τα αυτονόητα που αναφέραμε πιο πάνω, κάθεσαι απαθής; Δηλαδή, έλεος! Τα ίδια, φυσικά, ισχύουν και για όλους τους άλλους που κατά καιρούς είχαν την ευκαιρία να «ανακρίνουν» τον έναν ή τον άλλον –σημαίνοντα ή μη– ορθόδοξο, μα δυστυχώς αδράνησαν απελπιστικά. Σού λέει ο Μεταλληνός μπροστά σου ότι όταν υπάρχει πίστη και χάρη Θεού στον Πατριάρχη, γίνεται το θαύμα, αλλιώς «μπορεί η κανδήλα να χρησιμοποιηθεί», κι εσύ το αφήνεις να περάσει έτσι στο ντούκου; Μα είναι ποτέ δυνατόν; Ε μ έ ν α. ρε έπρεπε να 'χαν απέναντί τους! Ε κ ε ί. θα βλέπατε σόου! Λοιπόν, το αποφάσισα: θα πάω να γίνω... δημοσιογράφος!..:-D

Το «τι εστιν αλήθεια;» και στα Γερμανικά!

2010-03-29T01:24:00.013+03:00

Αγαπητοί αναγνώστες,

χθες εγκαινίασα το νέο μου μπλογκ με τίτλο Was ist Wahrheit? το οποίο απευθύνεται αποκλειστικά και μόνο σε γερμανόφωνους. Σίγουρα δεν πρόκειται για κάτι στο οποίο σκοπεύω να επενδύσω τον ίδιο χρόνο και την ίδια ενέργεια που μου πήρε το τι εστιν αλήθεια; ούτε και θα περιέχει υλικό που δεν έχει ήδη σχολιαστεί εδώ. Είναι όμως κάτι που στριφογύριζε στο μυαλό μου εδώ και πάρα πολύ καιρό και που τώρα αποφάσισα να το βάλω μπροστά. Αν, λοιπόν, έχετε φίλους ή γνωστούς από τη Γερμανία που ενδιαφέρονται για τη θεματολογία τού ιστολογίου ετούτου, ενημερώστε τους σχετικά. Το πρώτο θέμα που ανέβασα είναι οι γνωστές... «άσφαιρες πύρινες σφαίρες» που όπως θυμάστε εξουδετερώθηκαν εδώ αποτελεσματικά ήδη από τον περασμένο Μάιο. Θ' ακολουθήσουν βέβαια και άλλα. Όποτε μπορώ κι όποτε έχω τη διάθεση, θα συμπληρώνω και κάτι. Το «''Άγιο Φως'': η άλλη όψη τού νομίσματος», φερ' ειπείν, το 'χω μεταφρασμένο εδώ και πόσον καιρό και βαριέμαι ν' ασχοληθώ με τις... παραπομπές! Δε βαριέσαι... Καλό... (Π)άς-είχα και καλή... Ανά(σ)ταση!

..

Σώσον, Κύριε, τον λαόν σου...

2010-01-02T23:59:00.017+02:00

..
Χορεσπερίδα είχαμε χθες, που λέτε, αγαπητοί φίλοι, κι είπαμε να το γλεντήσουμε δεόντως. Η παρέα μεγάλη και η ατμόσφαιρα ιδανική. Όμως όπως κι εκείνη την αξέχαστη βραδιά τού περασμένου Ιούνη, όπου κάπου μεταξύ τυρού και αχλαδίου καβγάς μεγάλος ξέσπασε στην ομήγυρη, έτσι και τώρα, λίγο πριν φτάσουν οι μπριζόλες στο τραπέζι, από το πουθενά έγινε τής Κορέας! Το κακό ξεκίνησε όταν ο -γνωστός σας πλέον- φίλος με τη βροντερή φωνή αναφέρθηκε στην περιβόητη ιστορία με το 2012 και την υποτιθέμενη προφητεία των Μάγια, παρατηρώντας συν τοις άλλοις ότι «όλα αυτά τα λέει και ο Νοστράδαμος, αλλά και η Αποκάλυψη τού Ιωάννη». «Ωχ!», μ’ έζωσαν αμέσως τα φίδια. «Αυτό δεν θα εξελιχθεί σε καλό...». Αφού, λοιπόν, εξέφρασα εν τάχει τις αντιρρήσεις μου, επισημαίνοντας ότι στην πραγματικότητα ούτε περί προφητείας πρόκειται, ούτε κάποια σπάνια ευθυγράμμιση πλανητών αναμένεται να αντιστρέψει τους μαγνητικούς πόλους τής γης αλλά ούτε και η αντιστροφή αυτή γίνεται μέσα σ’ ένα λεπτό, πέρασα και στην ταμπακιέρα:

► «Παρεμπιπτόντως, να πω επίσης ότι κάποιος που λέει πως είναι χριστιανός, δεν είναι δυνατόν να πιστεύει αυτά τα πράγματα. Διότι σύμφωνα με την Αγία Γραφή ΚΑΝΕΙΣ δεν μπορεί να γνωρίζει πότε θα έρθει η συντέλεια τού κόσμου.»
...
◊ «Έτσι», συμφώνησε κάποιος άλλος. «Γιατί αν ο καθένας ήξερε πότε θα ’ρθει το τέλος, δεν θα ’χε αξία η πίστη. Ξέρεις εσύ πότε θα πεθάνεις; Δεν ξέρεις. Έτσι πρέπει να είσαι πάντα έτοιμος.»

► «Σωστά.», συμφώνησα. Για να συμπληρώσω όμως: «Βέβαια, εννοείται ότι η συγκεκριμένη συλλογιστική προϋποθέτει την πίστη σε κάποιον υπερφυσικό Κριτή.»

◊ «Ε ναι, εννοείται. Εσύ, δηλαδή, τι πιστεύεις;»

► «Εγώ δεν πιστεύω στην ύπαρξη κάποιου τέτοιου υπερφυσικού Κριτή. Για μένα όλα αυτά δεν είναι παρά απλά κατασκευάσματα των ιερατείων με στόχο τον έλεγχο των πιστών. Εκμεταλλεύτηκαν, δηλαδή, το πιο αδύνατο σημείο τής ύπαρξής μας -την επίγνωση τής θνητότητάς μας και τον φόβο τού θανάτου- και πατώντας εκεί, κατάφεραν να πάρουν τον έλεγχο τού νου μας - με το αζημίωτο φυσικά!»

◊ «Δηλαδή εσύ τι ακριβώς είσαι; Άθεος; Τι πιστεύεις;», επανήλθε ο φίλος ζητώντας περισσότερες διευκρινίσεις.

► «Ε τώρα μεγάλες κουβέντες πάμε ν’ ανοίξουμε. Είναι μεγάλο το θέμα και δεν μπορεί να γίνει τώρα εδώ τέτοιου είδους συζήτηση. Πολύ χοντρικά, όμως, μπορώ να πω ότι βρίσκομαι κάπου κοντά στον αγνωστικισμό. Αλλά ούτε ακριβώς εκεί. Το είπα: δεν είναι απλό το θέμα.»

□ «Αγνωστικισμός; Δηλαδή;», παρενέβη ο φίλος με τη βροντερή φωνή.

►«Κοίτα, ΚΑΙ εδώ θα το πω πολύ χοντρικά. Αυτό, λοιπόν, που πιστεύω εγώ είναι ότι η ύπαρξη ή η ανυπαρξία τού Θεού -ή τέλος πάντων, τής όποιας ανώτερης δύναμης μπορεί να υπάρχει- είναι αδύνατον να γνωσθεί. Εγώ, δηλαδή, απλά λέω: δεν ξέρω.»

◊ «Άθεος, δηλαδή, στην ουσία.», παρατήρησε λακωνικά ο έτερος συνομιλητής.

► «Για πολλούς, ναι. Για άλλους, πάλι, όχι. Για να καταλάβεις, τι περίπου με διαφοροποιεί από τον άθεο… -»

◊ «Ό,τι και να πεις, δεν διαφοροποιείσαι σε τίποτα από τον άθεο!», με διέκοψε εκείνος. «Εσύ απλώς, λες, ούτε πιστεύω ούτε δεν πιστεύω, για να μένεις κάπου ανάμεσα.»

► «Κάτσε ρε συ!», διαμαρτυρήθηκα. «Άφησέ με να ολοκληρώσω! Καταρχάς, εμένα ουδόλως μ’ ενδιαφέρει να είμαι κάπου ανάμεσα ούτε και προσδοκώ κάποιο όφελος. Απλά λέω ότι δεν έχω ιδέα. Τουλάχιστον για τα πολύ βασικά πράγματα. Απαγορεύεται, δηλαδή, να λέω “δεν ξέρω”; Όμως, για τον απόλυτο άθεο η λεγόμενη “πρώτη αιτία”, φερ’ ειπείν, δεν αποτελεί πρόβλημα. Το τι πυροδότησε, δηλαδή, τη Μεγάλη Έκρηξη και το αν είχαν προηγηθεί και άλλες άπειρες Μεγάλες Εκρήξεις, για τον άθεο δεν είναι λόγος να μπαίνει σε άλλου είδους σκέψεις. Για μένα, όμως, το θέμα αυτό ΕΙΝΑΙ πρόβλημα. Να, λοιπόν, έτσι πρόχειρα μία διαφορά. Αλλά, είπαμε, η συζήτηση είναι μεγάλη. Γενικά μιλάμε τώρα.»

◊ «Εγώ, πάντως, πιστεύω ότι απλά έχεις διαβάσει τόσα πολλά που, τελικά, αντί να πλησιάσεις σ’ αυτό που, τέλος πάντων, ονομάζουμε “αλήθεια”, έχεις απομακρυνθεί ακόμα περισσότερο. Κοιτάς τι λέει το κάθε φιλοσοφικό σύστημα, και πιάνεσαι από την κάθε παπαριά που είπε ποτέ ο κάθε μαλάκας, και δεν μπορείς να πας παραπέρα. Εδώ, όμως, δεν μιλάμε για θέμα γνώσης, αλλά για θέμα ψυχής. Είναι, δηλαδή, κάτι εσωτερικό που εσύ, επειδή ασχολείσαι μονόπλευρα με τη θεωρία, δεν μπορείς να νιώσεις.»

► «Κάτσε ρε συ… Εσύ δεν με ρώτησες τι πιστεύω κι εγώ σου είπα ότι δεν είναι τόσο απλή η συζήτηση αυτή; Ποια γνώση, λοιπόν, μού τσαμπουνάς τώρα και πράσινα άλογα; Και ποια εσωτερική ανάγκη; Εγώ, λοιπόν, ποτέ δεν θυμάμαι να ένιωσα αυτό το πράγμα που λες - όχι τώρα, αλλά ούτε και πριν που δεν ασχολούμουν καθόλου και δεν ήξερα πού παν τα τέσσερα! Ποτέ, λοιπόν, δεν θυμάμαι να είχα βαθιά, αληθινά θρησκευτικά συναισθήματα. Από πού, λοιπόν, απομακρύνθηκα; Από το τίποτα; Ή θα μου πεις ότι τότε ήμουν χριστιανός, ενώ τώρα δεν είμαι; Ποια η διαφορά, ρε συ; Ας σοβαρευτούμε. Κι εκτός αυτού, είναι, δηλαδή, παπαριές αυτά που είπαν οι διάφοροι στοχαστές κι οι φιλόσοφοι και δεν είναι τα άλλα που είχαν προηγηθεί;»

◊ «Κοίτα -κούφια η ώρα, ω μη γένοιτο-, εγώ πιστεύω πως μόνο όταν φτάσει κανείς -ή κάποιος πολύ δικός του- κοντά στον θάνατο, καταλαβαίνει κάποια πράγματα. Γιατί τότε όλοι θυμόμαστε αυτήν την ανώτερη δύναμη και ζητάμε βοήθεια. Γιατί όμως;»

► «Γιατί; Μα είναι πολύ απλό: επειδή -όπως είπα και πριν- είμαστε άνθρωποι κι έχουμε αδυναμίες και φόβους. Έτσι, λοιπόν, μέσα στην απελπισία μας λογικό είναι να ψάχνουμε κάποιο στήριγμα. Ε κι αν το στήριγμα αυτό είναι κιόλας και υπερφυσικό και παντοδύναμο, τότε ακόμα καλύτερα! Αυτό, όμως, σε καμία περίπτωση δεν το κάνει και αντικειμενικά αληθινό, δηλαδή πραγματικά υπαρκτό! Η ακλόνητη πίστη σε κάτι είναι που μπορεί να σε βοηθήσει, και όχι αυτό καθαυτό το αντικείμενο τής πίστης αυτής! Αλλιώς πώς εξηγείται το γεγονός ότι “θαυματουργικές” ιάσεις μπορούν να συμβούν παντού και σ’ όλους τους ανθρώπους, ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων; Εκτός αυτού, πού το βρήκες γραμμένο ότι όλοι οι άθεοι όταν βρεθούν στην ανάγκη, θυμούνται τον Θεό; Σε καμία περίπτωση δεν ισχύει αυτό. Που ακόμα και να συμβεί δηλαδή, δεν αποδεικνύεται τίποτα παραπάνω από απλή ανθρώπινη αδυναμία!»

◊ «Κοίτα, εγώ πάντως πιστεύω ακράδαντα ότι αυτό που θα δώσεις, αυτό θα πάρεις. Όλοι και όλα κρίνονται, κανείς δεν ξεφεύγει!»

► «Κρίνονται πότε και από ποιον; Από τον άγνωστο Θεό σε μιαν άγνωστη διάσταση;»

◊ «Όοοχι! Εδώ κρίνονται όλα. Ό,τι δώσεις, θα το εισπράξεις. Πάντα απονέμεται δικαιοσύνη.»

► «Ποια δικαιοσύνη, ρε συ; Πλάκα μού κάνεις; Πού βλέπεις εσύ δικαιοσύνη; Μα ακριβώς επειδή τίποτα δεν μαρτυρά πως υπάρχει ή υπήρξε ποτέ κάποιο σχέδιο απονομής Θείας Δικαιοσύνης, επινοήθηκε η θεωρία περί μεταθανάτιας κρίσης. Αυτό το ζήτημα είναι πανάρχαιο, ρε συ, και απασχόλησε τα μεγαλύτερα μυαλά τής ανθρώπινης ιστορίας! Μη με τρελαίνεις τώρα!»

◊ «Έστω. Όταν, όμως, κάτι κακό συμβαίνει σε κάποιον ενάρετο, ξέρουμε εμείς ως άνθρωποι κατά πόσο είναι πράγματι ενάρετος; Σκέφτηκες ότι κάποια πράγματα που εμείς δεν βλέπουμε, κάποιος άλλος μπορεί να τα βλέπει;»

► «Γνωστό το επιχείρημα - και πολύ βολικό, θα συμπλήρωνα! Διότι όταν κάτι καλό συμβαίνει σε κάποιον ενάρετο, όλοι μιλούν για ανταπόδοση τού καλού. Όταν, όμως, τού συμβαίνει κάτι κακό, τότε η εξήγηση είναι ότι είτε δεν ήταν πραγματικά ενάρετος είτε ότι θα ανταμοιφθεί μετά θάνατον! Μονά-ζυγά δικά μας, δηλαδή! Είτε θα βρέξει είτε δεν θα βρέξει! Οπότε τι σοβαρή συζήτηση να κάνουμε τώρα εδώ;

Και κάπου εκεί, που λέτε, άρχισε το πανηγύρι! Με αφορμή, λοιπόν, την όλη κουβέντα για το τι γίνεται κατόπιν θανάτου και τι όχι, ο φίλος με τη βροντερή φωνή ξαναμπήκε δυναμικά στη συζήτηση με το εξής καταπληκτικό σχόλιο:

□ «Τι ν’ αυτά που λέτε, ρε σεις; Μετά τον θάνατο δεν υπάρχει τίποτα!»

«Δεν μπορεί.», σκέφτηκα ακούγοντας τα λόγια αυτά. «Κάτι άλλο θα ’θελε να πει.». Οπότε ρωτώ για να βεβαιωθώ:

► «Κατάλαβα καλά; Είπες μόλις τώρα όντως ότι μετά τον θάνατο δεν υπάρχει τίποτα;»

□ «Χώμα και σκουλήκια!», απάντησε ξερά αυτός.

► «Δηλαδή δεν πιστεύεις ότι μετά τον θάνατο η ψυχή μας συνεχίζει να υπάρχει σε κάποια άλλη διάσταση;», επέμεινα αδυνατώντας να πιστέψω αυτά που άκουγα. Η απάντηση, όμως, δεν άφηνε κανένα περιθώριο παρερμηνείας:

□ «Όχι βέβαια!», επανέλαβε ξερά αφήνοντας εμένα και όσους από την παρέα παρακολουθούσαν τη συζήτηση άναυδους.

► «Καλά ρε συ, θα μας τρελάνεις; Δηλαδή, εσύ τώρα λέγεσαι χριστιανός κι εγώ άθεος;», ρώτησα εμβρόντητος. «Άθεος-υλιστής είσαι, όχι χριστιανός! Είναι δυνατόν, ρε συ, να μην πιστεύεις στο κεντρικότερο, στο βασικότερο δόγμα τού χριστιανισμού, και να μας το παίζεις κιόλας και πιστός;»

□ «Και βέβαια, είμαι χριστιανός!», απάντησε αυτός απτόητος.

► «Τι λες, ρε συ;», φούντωσα τότε εγώ. «Ο απόστολος Παύλος είπε ότι εάν η Ανάσταση δεν έγ…-»

□ «Τι με νοιάζει εμένα τι είπε ο μ*****ς ο Παύλος που σκότωνε τους χριστιανούς;!», ήταν το σχόλιο σ’ αυτό που ποτέ δεν πρόλαβα να ολοκληρώσω. Και αυτή, βέβαια, ήταν και η χαριστική βολή. Ήμουν πραγματικά σοκαρισμένος. Απέναντί μου είχαν έναν άνθρωπο που πραγματικά ήταν βυθισμένος στο σκοτάδι και την άγνοια. Κι όμως επέμενε παρ’ όλα αυτά να θεωρεί τον εαυτό του χριστιανό, επιδεικνύοντας κι από πάνω μεγαλόψυχη συγκαταβατικότητα για τις αθεϊστικές μου αντιλήψεις!

► «Ρε άνθρωπε, ηρέμησε λίγο και προσπάθησε να ακούσεις αυτά που σου λέει ο άλλος.», δοκίμασα να τον συνεφέρω.

□ «Ακούω πολύ καλά και καταλαβαίνω απόλυτα.», απάντησε εκείνος. «Όμως δεν δέχομαι το σκεπτικό σου. Επειδή, δηλαδή, δεν πιστεύω ότι ο Νώε έφτιαξε κάποια Κιβωτό που τη γέμισε με όλα τα είδη ή ξέρω ’γώ, ότι ο Ιωνάς έμεινε τρεις μέρες μέσα στο κήτος, πάει να πει πως δεν είμαι χριστιανός; Ποιος το λέει αυτό; Χριστιανός είναι όποιος έχει δύο χιτώνες και δίνει τον έναν. Αυτό λέει ο χριστιανισμός!»

► «Ποιος μίλησε, ρε συ, για τον Νώε ή τον Ιωνά; Σού ’πα ποτέ τίποτα εγώ για τέτοιου είδους θέματα; Εγώ μίλησα για δόγματα βασικά και αδιαπραγμάτευτα που είτε ορθόδοξος είσαι, είτε καθολικός, είτε προτεστάντης, είτε οτιδήποτε άλλο, δεν γίνεται να μην τα πιστεύεις! ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ! Πώς να το κάνουμε δηλαδή; Αν δεν πιστεύεις ότι μετά τον θάνατο υπάρχει συνέχεια, αλλά λες ότι το μόνο που μένει είναι χώμα και σκουλήκια, τότε είσαι καραμπινάτος άθεος-υλιστής!! Μέση οδός δεν υπάρχει!»

□ «Και ποιος το λέει αυτό; Εμένα -όπως σου ’πα- αυτό που μ’ ενδιαφέρει είναι η ουσία τού χριστιανισμού και όχι τα δόγματα κι οι φιλοσοφικές θεωρίες. Αυτά είναι ανθρώπινα κατασκευάσματα. Επειδή, δηλαδή, κάποιοι αποφάσισαν πριν από, δεν ξέρω εγώ πόσους, αιώνες το ένα ή το άλλο δόγμα, σημαίνει ότι όποιος δεν τα πιστεύει, δεν είναι χριστιανός;»
...
◊ «Κοίτα, Κώστα,», ξαναμπήκε στην κουβέντα ο άλλος φίλος, «η αλήθεια, πάντως, είναι ότι σίγουρα ασχολείσαι υπερβολικά με το θεωρητικό κομμάτι τής ιστορίας. Όπως σού ’πα, όμως, όσες γνώσεις κι αν αποκτήσεις γύρω απ’ αυτά τα ζητήματα, αυτές δεν θα σε βοηθήσουν να βγάλεις άκρη - να μάθεις, δηλαδή, αν υπάρχει Θεός ή όχι.»

► «Μα… δεν αντιλέγω! Εδώ, όμως, ρε παιδιά, μιλάμε για στοιχειώδη πράγματα! Για διαφορές που το άσπρο το κάνουν μαύρο! Και στο φινάλε, να σας το θέσω κι αλλιώς; Αρνείστε, λοιπόν, όλα αυτά τα δόγματα και λέτε πως είναι κατασκευάσματα απλών ανθρώπων - είτε τώρα μιλάμε για τους Πατέρες, είτε για τους θεολόγους είτε για το ιερατείο γενικά. Και ρωτώ, λοιπόν: όλα αυτά που ξέρετε για τον Χριστό και για την Ανάσταση, αλλά και οτιδήποτε άλλο δέχεστε από τη χριστιανική θρησκεία, από ποιον τα μάθατε; Είσασταν μήπως άγραφο χαρτί και ξαφνικά σας ήρθε η επιφοίτηση τού Αγίου Πνεύματος; Απ’ αυτούς, μωρέ, τα μάθατε! Απ’ αυτούς που τώρα αμφισβητείτε! Λυπάμαι πραγματικά που το λέω, παιδιά, αλλά δεν έχει νόημα να συνεχίζουμε άλλο τη συζήτηση αυτή. Απλά είναι αδύνατον να συνεννοηθούμε. Ειλικρινά ξενέρωσα.»

Ε και κάπου εκεί, λοιπόν, μπήκε επιτέλους ένα τέλος σ’ αυτήν την παρωδία. Για άλλη μία φορά είχα χάσει τζάμπα τον χρόνο μου, σπατάλησα άσκοπα την ενέργειά μου, χάλασα σαν χαζός το κέφι μου και βγήκα κιόλας και κολλημένος κι από πάνω! Αναρωτιέμαι πότε θα βάλω επιτέλους μυαλό…

..
..

Τρία πουλάκια κάθονταν…

2009-09-05T15:18:00.004+03:00

Έγινα διάσημος λοιπόν, όπως σχολίασε τις προάλλες ένας επισκέπτης τού μπλογκ. Η Ο.Ο.Δ.Ε., βλέπετε, μού έκανε την ύψιστη τιμή ν’ ασχοληθεί και επισήμως μαζί μου, επιβεβαιώνοντας έτσι μεγαλόψυχα τη μέχρι πρότινος αμφισβητούμενη διαδικτυακή μου… ύπαρξη! Αφορμή γι’ αυτό στάθηκε ένα παλαιότερο ποστ, όπου σχολιάζοντας έναν απολογητικό οδηγό αντιμετώπισης τού ευρύτερου αντιχριστιανικού λόμπυ, είχα καταλήξει στη διαπίστωση ότι εδώ, τελικά, μάλλον ισχύει το περίφημο… «δάσκαλε που δίδασκες και νόμο δεν εκράτεις». Ο συγγραφέας τού κειμένου αυτού, ωστόσο, παρότι είχε την ευγενή καλοσύνη να με ανεβάσει… κατηγορία («επειδή ορισμένοι έχουμε μαζί του προσωπική γνωριμία, […] και λόγω τής φιλικής εκτίμησής μας προς αυτόν»), έκρινε τις αντιρρήσεις μου απαράδεκτες και απαντώντας με ύφος ενός απροσδιόριστου αριθμού… καρδιναλίων, επισήμανε μεταξύ άλλων τα εξής:

1) Εκείνοι στο άρθρο τους κατηγορούσαν τους συκοφάντες τής Εκκλησίας, που, παρότι βλέπουν πως οι ανυπόστατες κατηγορίες τους δεν ευσταθούν, αντί να ζητήσουν συγγνώμη και να αποκαταστήσουν την αλήθεια, συνεχίζουν απτόητοι να επαναλαμβάνουν τα ίδια ψεύδη. Εγώ όμως μιλούσα «απλώς για ερμηνείες χωρίων και απλή ιδεολογική αντιπαράθεση δογματικής σημασίας». Κι εν πάσει περιπτώσει, «η συκοφαντία είναι κάτι πολύ βαρύτερο […]. Στην αποδεδειγμένα ψευδή συκοφαντία, οφείλει κάποιος μια απολογία για την άδικη συκοφαντία του και μια συγνώμη για τα όσα κατηγόρησε τον άλλο […].»

2) Εκείνοι μιλούσαν «για αντιπαράθεση σε Φόρουμ και Μπλογκς», ενώ εγώ «για ιδιωτικές δημοσιεύσεις». Όμως «για να αντιπαρατεθεί κάποιος σε ένα φόρουμ, αυτό γίνεται με τη σύμφωνη γνώμη και τών δύο πλευρών. Και αυτού που έχει το φόρουμ, και αυτού που αναλαμβάνει να μπει σε μια συζήτηση». Μ’ εμένα όμως που τους κατηγορώ για φυγοδικία, πότε συμφώνησαν να συζητήσουμε; Ποιος μου είπε ότι έχουν τον χρόνο να ασχολούνται «με όποιον κάθεται και αραδιάζει δογματικά επιχειρήματα στην ιστοσελίδα του και στο μπλογκ του»; Μπήκε η ΟΟΔΕ άραγε στον χώρο μου, να μου ζητήσει συζήτηση; Πώς τους κατηγορώ για φυγή από μια συζήτηση που ποτέ δεν ξεκίνησαν μαζί μου; Το ότι μπήκαν συνεργάτες τους «ΣΕ ΑΛΛΑ ΜΠΛΟΓΚ και έκαναν συζητήσεις επί θεμάτων ΣΥΚΟΦΑΝΤΙΑΣ τής Χριστιανικής πίστης, και μετά περιμένανε δικαίως απαντήσεις, είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Εκεί υπήρχε μπλογκ ανοιχτό, στο οποίο μπήκαν συνεργάτες μας, με τη θέλησή τους, για συζήτηση».

3) «Άλλο η ΟΟΔΕ και άλλο το τι κάνουν τα μέλη της σε ιδιωτικές συζητήσεις». Το αν ο καθένας απ’ αυτούς, «προσωπικά σε κενά τού χρόνου του, ή στα πλαίσια άλλων συνεργαζόμενων ιστοσελίδων, μπαίνει σε φόρουμ ή μπλογκς, αυτό δεν έχει την παραμικρή σχέση με την ΟΟΔΕ ως απολογητική ομάδα». Το τι συζήτησα με τον Α ή Β συνεργάτη τους ή ακόμα και τον ίδιο τον αρθογράφο Ν.Μ. «εκτός άρθρων τής ΟΟΔΕ, αποτελεί ιδιωτική αντιπαράθεση, και όχι της ΟΟΔΕ, εκτός αν στο μήνυμα δηλωνόταν ότι αυτή είναι επίσημη απάντηση τής ΟΟΔΕ, πράγμα που θα σήμαινε ότι έγινε με κοινή επιθυμία τών μελών της». Συνεπώς, κάθε προσπάθεια να ανακατέψω την ομάδα τους σε προσωπικές συζητήσεις, εκθέτει εμένα τον ίδιο.

4) Κατηγορώ την Ο.Ο.Δ.Ε. για φυγοδικία από συζητήσεις που εσφαλμένα ισχυρίζομαι ότι είχα με συνεργάτες της, επειδή αυτοί «δεν απάντησαν σε ΑΝΑΠΟΔΕΙΚΤΟ ισχυρισμό ΑΛΛΟΥ Ορθοδόξου» (σ.σ.: τού «ευτυχώς δεν είμαι ο κωστάκης-Ανώνυμου») τον οποίο εγώ θεώρησα «τεκμήριο», ή επειδή με ειρωνεύτηκαν στη συζήτηση (σ.σ.: ο «ευτυχώς δεν είμαι ο κωστάκης-Ανώνυμος»), ή επειδή προκάλεσα κάποιον απ' αυτούς (σ.σ.: τον «ευτυχώς δεν είμαι ο κωστάκης-Ανώνυμο») να απαντήσει σε κάτι, κι αυτός δεν ασχολήθηκε μαζί μου.

5) Μπορεί η Ο.Ο.Δ.Ε. να έχει πλέον εκατοντάδες συνεργάτες, όμως όλοι τους είναι «τόσο απασχολημένοι και μοιρασμένοι σε τόσες πολλές και ποικίλες ανάγκες απολογητικής, που κανένας μπλόγκερ δεν έχει το δικαίωμα να θεωρεί ως φυγοδικία, την καθυστέρηση» να ασχοληθούν «με τα δικά του ασήμαντης αξίας επιχειρήματα». Παρ’ όλα αυτά, «στον συγκεκριμένο μπλόγκερ για τον οποίο μιλάμε εδώ (σ.σ.: για μένα ντε!), συχνά - πυκνά απαντάμε όλο και σε κάτι απ' αυτά που γράφει, όχι επειδή έχει επιχειρήματα τής προκοπής, αλλά κυρίως επειδή ορισμένοι έχουμε μαζί του προσωπική γνωριμία, και ανεβαίνει κατηγορία, λόγω τής φιλικής εκτίμησής μας προς αυτόν».

Αυτά λοιπόν, εν περιλήψει, απάντησε ο αρθογράφος Ν.Μ. με αφορμή την κριτική μου εκείνη, κι εγώ τώρα με τη σειρά μου, ξεκινώντας για ευνόητους λόγους από το ζήτημα Νο 4, ανταπαντώ τα εξής:

4) Το ότι αυτός ο… «άαλλος ορθόδοξος» που ισχυρίστηκε αναπόδεικτα πράγματα (ευχαριστώ πολύ, κάτι είναι κι αυτό…), που με ειρωνεύτηκε στη συζήτηση (sic) και που τον προκάλεσα να μου απαντήσει σε κάτι, αλλά αυτός δεν… ασχολήθηκε μαζί μου (ε δεν θα το έθετα έτσι ακριβώς το πράμα…), το ότι αυτός λοιπόν ο -και καλά- άγνωστος «άλλος» ΔΕΝ είναι συνεργάτης τής Ο.Ο.Δ.Ε., από τα περσινά Αποκαλυπτήρια και μετά, πλέον ούτε γέλιο δεν μπορεί να προκαλέσει. Όποιος από τους φίλους χριστιανούς που έφτασαν στο ιστολόγιο ετούτο ακολουθώντας τον σύνδεσμο τής Ο.Ο.Δ.Ε., επιθυμεί να διαπιστώσει ιδίοις όμμασιν τού λόγου το αληθές, δεν έχει παρά να ρίξει μια ματιά στα αναλυτικά στοιχεία που παραθέτω. Αυτό μια φορά που εγώ από την πλευρά μου έχω να πω, είναι ότι το άτομο εκείνο το οποίο επανειλημμένα με παραποίησε, με κατασυκοφάντησε και μ’ έβρισε, καταφέρνοντας έτσι να με παρασύρει σε καταστάσεις που δεν ήταν μέσα στις αρχικές μου προθέσεις (ανταπόδοση ύβρεων, μετριασμός σχολίων κ.λπ.), είναι τόσο βέβαιο ότι είναι ο συνεργάτης τής Ο.Ο.Δ.Ε. με το ψευδώνυμο «Papyrus 52» όσο βέβαιο είναι και το ότι μετά τη βροχή θα βγει ο ήλιος!

1) Λάθος, αγαπητέ φίλε - μέγα λάθος! Όταν ο «άλλος ορθόδοξος» -ο «άγνωστος» ντε, που δεν είχε καμία σχέση με την ομάδα σας- αμφισβήτησε ανερυθρίαστα αυτό που ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΑ είχα αναφέρει για την ηλικία των κατασπαραχθέντων παιδιών (κάνοντας λόγο κι από πάνω για… «σαχλαμάρα του κωστάκη»), με συγχωρείς πολύ, αλλά δεν επρόκειτο για ΚΑΜΙΑ «απλή ιδεολογική αντιπαράθεση δογματικής σημασίας», παρά μόνο για ψυχρά, αμείλικτα και αντικειμενικώς επαληθεύσιμα δεδομένα, τα οποία εντούτοις διαστρεβλώθηκαν εν ψυχρώ! Όταν, λοιπόν, ο άνθρωπος αυτός, παρότι είχα παραθέσει από την αρχή την πηγή με ακριβέστατες αναφορές, όχι μόνο τόλμησε να με βγάλει ψεύτη (!!), αλλά βγήκε κι από πάνω χαρακτηρίζοντας την πληροφορία μου -αν είναι δυνατόν!- «σαχλαμάρα του κωστάκη» ۬ όταν, λοιπόν, ο άνθρωπος αυτός ουδέποτε είχε τη στοιχειώδη ευθιξία να ζητήσει μια συγγνώμη για την απίστευτη αυτή συκοφαντία εις βάρος μου και την ωμή παραποίηση τής αλήθειας, τότε πού ακριβώς είναι η διαφορά, αγαπητέ; Πού ακριβώς βλέπετε μια -πώς την είπαμε;- «απλή ιδεολογική αντιπαράθεση δογματικής σημασίας»; Κι όταν το ίδιο άτομο με αφορμή την επισήμανσή μου πως «η ευλογία των πιστών κατά την τέλεση μυστηρίων, δεήσεων και λοιπών λατρευτικών πράξεων σε καμία περίπτωση δεν εξαρτάται από τον βαθμό αξιοσύνης των ιερουργούντων», με αποκαλεί «βλάκα» και «ανόητο» (αφού και καλά «αυτό ισχύει για την τέλεση των επτά μυστηρίων»), χωρίς όμως να βρει ποτέ και το αντίστοιχο κουράγιο να ψελλίσει μιαν απάντηση στο ερώτημα τι γίνεται, λοιπόν, με τους αγιασμούς και τα μνημόσυνα που, βέβαια, ΔΕΝ είναι μυστήρια, πόσο διαφορετική είναι η περίπτωση αυτή από τις αντίστοιχες δικές σας; Κι επίσης, όταν στην ανάρτηση για τις χρονικές ανακολουθίες τής Σταύρωσης (το ζήτημα για το οποίο προκάλεσα τον «άλλον ορθόδοξο») απέδειξα με αδιάσειστα στοιχεία στο άτομο που είχε χλευάσει τις επισημάνσεις τού Καλόπουλου (γνωρίζεις πολύ καλά ποιον), ότι το λάθος δεν το είχε κάνει ο σκεπτικιστής συγγραφέας, αλλά… εκείνος ο ίδιος που τώρα τον κατηγορούσε, είδες εσύ κάποια παραδοχή ή ένα «συγγνώμη, λάθος»; Κι αυτά, βέβαια, δεν είναι παρά μόνο τρία εντελώς ενδεικτικά παραδείγματα. Πού να ξαναθύμιζα, δηλαδή, μια προς μία όλες τις περιπτώσεις…

2) Και το δικό μου μπλογκ ΑΝΟΙΧΤΟ ήταν, αγαπητέ, δεν ήταν κλειστό! Κι επίσης, οι -τουλάχιστον δύο- συνεργάτες σας που μπήκαν και σχολίασαν, ΜΕ ΤΗ ΘΕΛΗΣΗ ΤΟΥΣ μπήκαν, δεν τους ανάγκασα εγώ! Κι εν πάση περιπτώσει, υπήρχε ποτέ περίπτωση τα άτομα αυτά -ή και οποιαδήποτε άλλα- να παραδέχονταν δημόσια τη σχέση τους με την Ο.Ο.Δ.Ε.; Μάλλον όχι, έτσι δεν είναι; Συνεπώς, το ότι πράγματι ουδέποτε άφησε κανείς εδώ μέσα σχόλιο εκπροσωπώντας επίσημα την ομάδα σας, δεν λέει απολύτως τίποτα. Αυτό που μετράει είναι ότι -επαναλαμβάνω- δύο τουλάχιστον στενοί συνεργάτες σας (αυτοβούλως ή μη, δεν μ’ ενδιαφέρει) μπήκαν στον ελεύθερα προσβάσιμο ιστοχώρο μου και είπαν αυτά που ’χαν να πούν. Ο ένας ήταν άψογος - η καλύτερη διαφήμιση για την ομάδα σας! Ο «άλλος», όμως, αποδείχθηκε ό,τι χειρότερο συνάντησα ποτέ στο Διαδίκτυο! Και ειδικά αυτός, ναι: σε πλήθος περιπτώσεων όχι απλώς «φυγοδίκησε», αλλά μας πήρε τ’ αφτιά με την εκκωφαντική… σιωπή του! Το ίδιο δε ισχύει και για κάποιους άλλους από την Ο.Ο.Δ.Ε. που ενώ μού είχαν υποσχεθεί -αυτή τη φορά κατ’ ιδίαν- κάποιες απαντήσεις, στο τέλος τις έκαναν γαργάρα. Φαντάσου, δηλαδή, ακόμα να περίμενα…

3) Τα ’παμε πιο πάνω. Μου είναι παντελώς αδιάφορο αν οι απολογητές που με πλησίασαν (με καλές ή με κακές διαθέσεις, είναι αδιάφορο εδώ), ενεργούσαν αυτοβούλως ή όχι. Για μένα σημασία έχει ότι με πλησίασαν ۬ είτε κατ’ ιδίαν αναφέροντας ρητά τη σχέση τους με την Ο.Ο.Δ.Ε., είτε δημοσίως ως περαστικοί χριστιανοί σχολιαστές. Από τη στιγμή, λοιπόν, που κάποια από τα άτομα αυτά (που εγώ, επαναλαμβάνω, γνώριζα πως ήταν μέλη ή συνεργάτες τής Ο.Ο.Δ.Ε.) μπήκαν στον χορό μαζί μου, φυσικό ήταν να ξινίσω βλέποντας τους να τα παρατούν τόσο γρήγορα. Γιατί άμα μπεις στον χορό, θα χορέψεις - έτσι δεν λέει ο θυμόσοφος λαός; Γιατί λοιπόν σας κακοφαίνεται τώρα που γκρινιάζω; Άλλωστε αν δεν με απατά η μνήμη μου, η πρώτη φορά που αναφέρθηκα δημόσια στις παλαιότερες επαφές μου με την Ο.Ο.Δ.Ε., ήταν μόλις πέρυσι τον Ιούνιο, έναν, δηλαδή, ολόκληρο χρόνο μετά τη δημιουργία τού ιστολογίου ετούτου! Και πάλι όμως, αν δεν κάνω λάθος, αυτούς που κατηγόρησα για φυγοδικία, τους κατηγόρησα ως μεμονομένα άτομα που είτε ανήκαν είτε συνεργάζονταν με την Ο.Ο.Δ.Ε., και όχι ως «την» Ο.Ο.Δ.Ε.! Το αν τώρα για όλα όσα έγιναν, τα σκάγια παίρνουν και την υπόλοιπη ομάδα ως σύνολο ή όχι, είναι ένα ζήτημα το οποίο ΔΕΝ είναι δυνατόν να με αφορά. Ο καθένας ας βγάλει όποιο συμπέρασμα θέλει. Εμένα πάντως, όταν μου την πέφτουν τύποι όπως «ο άλλος ορθόδοξος» και ξέρω 100% ποιος «ευσεβής» απολογητής κρύβεται από πίσω, θα το αφήσω να περάσει έτσι; Όχι βέβαια! Θα τον ξεμπροστιάσω κανονικά, κι αν τώρα -έμμεσα ή άμεσα ή και καθόλου- εκτίθεται και η ομάδα με την οποία συνεργάζεται, μού είναι αδιάφορο. Ας τον κρατούσαν δεμένο!

5) Μάλιστα. Τα επιχειρήματά μου, λοιπόν, δεν είναι «τής προκοπής», ε; Περίεργο, ρε γαμώτο. Πάρα πολύ περίεργο… Και λέω πως είναι περίεργο, γιατί αυτή τη στιγμή έχω μπροστά μου κάποια μηνύματα σημαντικού προσώπου τής Ο.Ο.Δ.Ε. που άλλα πράγματα λένε. Όπως για παράδειγμα, ότι πάντοτε ο αντίλογος είναι απαραίτητος για εμβάθυνση, και σ’ αυτό το θέμα είμαι ΑΝΕΚΤΙΜΗΤΟΣ ۬ ότι η προσπάθειά μου τους ήταν ΠΟΛΥ ΧΡΗΣΙΜΗ στο να εμβαθύνουν στα διάφορα ζητήματα ۬ ότι στην πραγματικότητα δεν ήμουν «αντίλογος», αλλά «"συνεργάτης" στην αναζήτηση της γνώσης» ۬ ότι διέθετα το βασικό χαρακτηριστικό των ανθρώπων που ΕΡΕΥΝΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ۬ ότι θα μου έστελναν και άλλες διευθύνσεις άρθρων που σχεδίαζαν να φτιάξουν γιατί με εκτιμούσαν ۬ χώρια που κάποτε μού ζητήθηκε η γνώμη μου για κάποιο κείμενο που είχε δημοσιευθεί στο προσωπικό ιστολόγιο τού εν λόγω ατόμου! Κι όλα αυτά για έναν άνθρωπο που… δεν έχει «επιχειρήματα τής προκοπής»! Που απλώς «ανεβαίνει κατηγορία, λόγω τής φιλικής εκτίμησής μας προς αυτόν». Καταλάβατε λοιπόν τώρα, αγαπητοί φίλοι, γιατί μήνες ολόκληρους ο περιβόητος «άλλος ορθόδοξος» ασχολούνταν με τόσο ζήλο μαζί μου παρόλο που δεν είχα… «επιχειρήματα τής προκοπής»; Απλώς επειδή ορισμένοι από τους συνεργάτες του έτρεφαν… εκτίμηση για το πρόσωπό μου… :-))

Υ.Γ. Αναφορικά τώρα με τη φράση υιός ποιητός, μπορεί αγαπητέ Ν.Μ., να απαντήσατε, όμως το ίδιο έκανα κι εγώ, αν το προσέξατε! Και βέβαια το συμπέρασμα που θα πρέπει, νομίζω, να κρατήσετε απ’ όλη αυτή την ιστορία, είναι ότι αν όντως δεν θέλετε να πέφτετε θύματα «κακόβουλων παρερμηνειών», τότε στο μέλλον θα πρέπει να είστε πολύ προσεχτικότεροι και ακριβέστεροι στις φραστικές σας διατυπώσεις. Διαφορετικά να μην παραπονιέστε…
..
..

Μεταξύ θρησκοληψίας και παράνοιας

2009-08-02T20:24:00.004+03:00

Να το διευκρινίσω ευθύς εξαρχής για να μην έχουμε παρεξηγήσεις: για όλα τα απίστευτα που θα διαβάσετε παρακάτω δεν κατηγορώ ούτε το ορθόδοξο δόγμα ούτε την Εκκλησία ούτε τον κλήρο ούτε κάποιο επίσημα αναγνωρισμένο μέλος του. Εκείνοι που κατηγορώ είναι αποκλειστικά και μόνο οι θεομπαίχτες που εμπνεύστηκαν αυτήν την κακόγουστη φάρσα καθώς και οι αφελείς δεισιδαίμονες που προθύμως την αναπαρήγαγαν. Αυτούς δε περισσότερο τους λυπάμαι παρά τους μέμφομαι.
..

Πριν από λίγο καιρό λοιπόν έπεσε στα χέριά μου μια σειρά φωτογραφιών, συνοδευόμενων από ένα ιδιόχειρα γραμμένο κείμενο, το οποίο υποτίθεται ότι κατέγραφε την προφορική μαρτυρία τού ανθρώπου που τις είχε τραβήξει. Το πρόσωπο αυτό, όπως εξακρίβωσα, είναι πράγματι υπαρκτό όπως και ο ναός στον οποίο υποτίθεται ότι συνέβησαν τα όσα -ξανά υποτίθεται- απαθανατίστηκαν. Σύμφωνα λοιπόν με το -όχι μόνο παρανοϊκό, αλλά συνάμα και τραγικά ασύντακτο και ανορθόγραφο- κείμενο, πριν από μερικά χρόνια συνέβη, λέει, το εξής καταπληκτικό: ένα αγοράκι επρόκειτο να βαπτιστεί κι ενώ εντός ναού είχε ήδη ξεκινήσει η προετοιμασία για το Μυστήριο, η μητέρα βγήκε για λίγο με το παιδί στην αγκαλιά για μια μικρή βόλτα στον προαύλιο χώρο. Ξαφνικά λοιπόν, εκεί που στεκόταν αμέριμνη, παρουσιάστηκε, λέει, μπροστά της ένας καλόγερος ο οποίος τής είπε τα εξής: «Αυτό το παιδί μια μέρα θα δει δόξα και μεγαλεία.». Και μέχρι, λέει, να προλάβει η γυναίκα να ρωτήσει το οτιδήποτε, ο καλόγερος είχε γίνει άφαντος! Και σαν να μην έφτανε αυτό, όταν, λέει, αργότερα ο φωτογράφος εμφάνισε το φιλμ, έκπληκτος διαπίστωσε ότι «μέσα από την κολυμβήθρα πέταξε ένα λευκό περιστέρι», ενώ τα δακτυλάκια τού παιδιού είχαν ενωθεί «όπως έχει και ο Κύριος τα δικά του για να ευλογεί»!

Έτσι ακριβώς λοιπόν υποτίθεται ότι συνέβησαν τα πράγματα, αγαπητοί φίλοι. Έτσι ακριβώς κυκλοφορεί και αναπαράγεται η ιστορία εντός ενός στενού, λέει, (αλλά τελικά... συνεχώς διευρυνόμενου) κύκλου «επιλεγμένων αποδεκτών», έτσι ακριβώς σάς τη μεταφέρω κι εγώ. Το ποιος ισχυρίζεται ότι κατέγραψε την προφορική μαρτυρία τού φωτογράφου, το γνωρίζω, και σας διαβεβαιώ ότι το να επιχειρούσα να σκιαγραφήσω τη μορφωτική, θρησκευτική και πνευματική συγκρότηση τού ατόμου αυτού, θα αποτελούσε τον ορισμό τής ματαιότητας! Το ποιος κρύβεται όμως πίσω από το άτομο αυτό καθώς και τον βαθμό ανάμιξης τού φωτογράφου, των γονέων ή οποιουδήποτε άλλου θα μπορούσε να υποψιαστεί κανείς, δεν το γνωρίζω ούτε βέβαια και θα επιχειρούσα ποτέ να το εξακριβώσω, αφού κάτι τέτοιο είναι βέβαιο ότι θα με εξέθετε σε μεγάλο κίνδυνο.
....
Όπως και να ’χει, είτε το «περιστέρι» (που... πέταξε κιόλας το αθεόφοβο!) είναι αποτέλεσμα ψηφιακής επεξεργασίας είτε απλώς ένα παιχνίδι τού φακού που έκανε την τόσο γνώριμη αντανάκλαση του φλας στα βαθουλωμένα τοιχώματα τής κολυμπήθρας να μοιάζει με το φτερωτό 3ο πρόσωπο τής Τριαδικής Θεότητας, αυτός που εμπνεύστηκε την ιστορία, αλλά και όλοι οι υπόλοιποι που την κατάπιαν αμάσητη, απέδειξαν ότι εκτός από δεισιδαίμονες θεομπαίχτες που είναι, έχουν και μαύρα, κατάμαυρα μεσάνυχτα από τα στοιχειώδη τής πίστης τους, αφού σύμφωνα με τα λεγόμενά τους, και όπως επιβεβαιώνουν κι οι ίδιες οι φωτογραφίες που επικαλούνται, το «περιστέρι» εμφανίστηκε λίγο... νωρίτερα απ’ ότι κανονικά θα έπρεπε να είχε παρουσιαστεί: προτού δηλαδή ο ιερέας βαπτίσει το παιδί στο όνομα τής Αγίας Τριάδας ۬ προτού αγιασθεί το νερό ۬ προτού καν αρχίσει το ίδιο το Μυστήριο! Κι αν πεις πια και για κείνη την «ευλογία» που κατά τους αθεόφοβους ψευτοχριστιανούς σχηματίζεται από τα δαχτυλάκια τού παιδιού, θα αρκεστώ να πω ότι η περιβόητη χειρονομία τού Χρήστου Κωστή σ’ εκείνον τον αλησμόνητο αγώνα με τον Ολυμπιακό ή τού Σημίτη πίσω... απ’ την πλάτη τού Παπανδρέου στη Βουλή, περισσότερη σχέση έχει με το εν λόγω σημείο παρά αυτό που βλέπουμε να κάνει το αγοράκι στη φωτογραφία!

..
...............

...

Όπως καταλαβαίνετε λοιπόν, το όλο θέμα δεν αντέχει καν σε σοβαρή κριτική. Πρόκειται για μια απίστευτα χοντροκομμένη φάρσα, τόσο ερασιτεχνικά στημένη που θα πρέπει να είναι κανείς πολύυυ «πτωχός τω πνεύματι» για να τη χάψει. Το θύμα βέβαια στην όλη υπόθεση είναι -όπως συνήθως γίνεται- ο αθώος: εν προκειμένω, τo κακόμοιρο το αγοράκι, που χωρίς να έχει ιδέα τι τσίρκο έχει στηθεί πάνω στην πλάτη του, χρησιμοποιείται αδίστακτα από κάποιους επιτήδειους για να θρέψει την αδηφάγα θρησκοληψία τής μάζας. Ο Θεός να τους φωτίσει...

Έφυγααααα!!

2009-07-24T16:49:00.003+03:00

..
Επιτέλους διακοπές! Φιλιά σε όλους!!
..
..

(Πή)ΖΩ!!

2009-07-17T12:11:00.003+03:00

Όχι, δεν μεταστράφηκα, ούτε έπαθα τίποτα! Εξακολουθώ να υπάρχω: (πή)ΖΩ!!
..
..

Απρόσκλητοι σε μια χριστιανική χώρα...

2009-06-12T00:11:00.012+03:00

Σάββατο βράδυ τις προάλλες και μετά από αρκετόν καιρό είπαμε να βγούμε με μια φιλική παρέα για φαγητό. Το ρεστοράν καλό, η διάθεση ανάλογη - οι ιδανικότερες προϋποθέσεις, δηλαδή, για μια ευχάριστη βραδιά που θα μας έβγαζε για λίγο από τους αγχωτικούς ρυθμούς τής καθημερινής ρουτίνας. Κάποια στιγμή λοιπόν, κι ενώ η κουβέντα είχε ανάψει γύρω από το κεφαλαιώδους σημασίας ζήτημα ποιος απ’ τους άντρες ήταν ο καλύτερος στο… Pro, κάποιος από την παρέα ζήτησε από την αλλοδαπή βοηθό τραπεζοκόμου σε άπταιστα… Ελληνικά λίγο νερό. Η απάντηση, ωστόσο, μάς ήρθε λίγο ξαφνική: «English.», είπε ορθά-κοφτά η πιτσιρίκα αφήνοντας μας όλους σύξυλους!Ε αυτό ήταν: η αγενέστατη και υπεροπτική συμπεριφορά τής «ξεβράκωτης, τυχάρπαστης χορεύτριας μπάρας» πυροδότησε έναν νέο κύκλο αψιμαχιών κι από ’κεί που μαλώναμε για το ποιος έπαιζε στο Pro τον άλλον για πλάκα, βρεθήκαμε να καβγαδίζουμε περί τής Συνθήκης τού Σένγκεν, περί τού πραγματικού νοήματος τής πολυπολιτισμικής κοινωνίας, περί τής απαξίωσης τής μοναδικής βαριάς βιομηχανίας που διαθέτουμε ως χώρα, δηλαδή τού τουρισμού, περί φιλελληνισμού και ανθελληνισμού και τελευταίο, αλλά όχι έσχατο, περί τού μεταναστευτικού! Ε και λέγε λέγε, κάποια στιγμή η κουβέντα αναπόφευκτα έφτασε και στα πρόσφατα επεισόδια που έγιναν στην Αθήνα με αφορμή την υποτιθέμενη βεβήλωση τού Κορανίου από αστυνομικό κατά τη διάρκεια ελέγχου σε Ιρακινό διαδηλωτή. Τα αίματα άναψαν λοιπόν όταν έκανα το λάθος να σχολιάσω τη δημόσια δήλωση τού αρχηγού τού ΛΑ.Ο.Σ. ότι «σεβόμαστε απολύτως τη θρησκεία τους, σεβόμαστε απολύτως τα ήθη τους, να καταλάβουν, όμως, ότι ήρθαν απρόσκλητοι σε μια χριστιανική χώρα»:

► «Μα είναι δυνατόν ρε συ, αρχηγός πολιτικού κόμματος να βγαίνει δημόσια και να λέει τέτοιες κοτσάνες;»

● «Και πολύ καλά τα είπε!», αντέτεινε με βροντερή φωνή ο περισσότερο θερμόαιμος τής παρέας. «Έτσι ακριβώς είναι! Να σέβονται τη θρησκεία μας, για να σεβόμαστε κι εμείς τη δικιά τους!».

► «Μα τι σχέση αυτό που λες τώρα, ρε συ; Ποιος έδειξε ασέβεια στην προκειμένη περίπτωση; Έσχισαν μήπως καμιά Βίβλο ή έκαψαν καμιά εικόνα; Αυτοκίνητα κατέστρεψαν και τα ’καναν γυαλιά καρφιά στους δρόμους! Αυτό ήταν το παράπτωμά τους κι όχι η βεβήλωση χριστιανικών ιερών συμβόλων!».

□ «Ναι, λίγα μας έχουνε κάνει κι εμάς…», μπήκαν στη συζήτηση και οι κυρίες τής παρέας.

► «Έτερον εκάτερον.», αντέτεινα εγώ. «Εδώ δεν τίθεται ζήτημα ανταπόδοσης όλων των θρησκευτικών διωγμών που υποστήκαμε ποτέ, αλλά λειτουργίας ενός -υποτίθεται- συντεταγμένου κράτους δικαίου. Πού κολλάει λοιπόν αυτό το “χριστιανική χώρα”;».

□ «Μ’ αφού ΕΙΜΑΣΤΕ χριστιανική χώρα!», διαμαρτυρήθηκαν εν χορώ οι υπόλοιποι. «Τι να έλεγε δηλαδή; Πως είμαστε… μουσουλμάνοι;».

► «Όχι - να μην έλεγε τίποτα!», απάντησα εγώ. «Να έλεγε απλώς: “Ήρθαν σε μια ευνομούμενη δημοκρατική χώρα”. Όχι σε μια χριστιανική! Τι σχέση έχει εδώ η αναφορά στο θρήσκευμα; Εντελώς άσχετη είναι!».

● «Έτσι το βλέπεις εσύ.», σχολίασε λακωνικά ο φίλος μου.

► «Μα τι θα πει, έτσι το βλέπω εγώ;», άρχισα να φουντώνω. «Εδώ δεν μιλάμε για υποκειμενικά ζητήματα, αλλά για γεγονότα! Ξαναρωτώ λοιπόν: τα επεισόδια και οι καταστροφές που προκάλεσαν οι μουσουλμάνοι διαδηλωτές, τι αμφισβήτησαν, τους νόμους τού κράτους ή τη χριστιανική θρησκεία;».

● «Τους νόμους.», παραδέχθηκε αυτός.

► «Ε τότε; Δεν υπήρχε κανένας απολύτως λόγος αρχηγός πολιτικού κόμματος, σχολιάζοντας τη διάπραξη ποινικών αδικημάτων από αλλόθρησκους μετανάστες, να μπλέξει μέσα τη θρησκεία! Ήταν μεγάλο ατόπημα αυτό! Δε ζούμε πια στον Μεσαίωνα, ρεε! Ξυπνήστε! Άλλο νόμοι τού κράτους κι άλλο Εκκλησία! Ξεχάστε αυτά που ξέρατε! Τι “χριστιανική χώρα”, ρε; Ελεύθεροι άνθρωποι είμαστε κι ο καθένας πιστεύει ό,τι γουστάρει.».

□ «Ναι, ελεύθεροι άνθρωποι είμαστε, αλλά να σέβονται την κυρίαρχη θρησκεία!», ακούστηκε κάποια φωνή από την ομήγυρη.

► «Φτου διάολε, ξανά μανά τα ίδια…», μονολόγησα απελπισμένος βλέποντας πως η συζήτηση είχε αρχίσει πλέον να κάνει κύκλους. «Ρε σεις, θα με τρελάνετε; Τι λέγαμε τόση ώρα ότι τα αδικήματα που διαπράχτηκαν δεν είχαν καμία σχέση με τη θρησκεία και την Εκκλησία, παρά μόνο με τους νόμους τού κράτους; Να τους μπουζουριάσουν λοιπόν αυτούς που τα σπάσαν, ΝΑΙ. Να τους στείλουν από ’κεί που ήρθαν, πάλι ΝΑΙ. Να ενταθούν οι έλεγχοι, το ίδιο. Όμως όχι επειδή μας θίξανε τη θρησκεία μας, αλλά επειδή δεν σεβάστηκαν τους νόμους!».

□ «Μην ξεχνάς ότι ο Καρατζαφέρης μίλησε εκπροσωπώντας το κόμμα του!», επισήμανε κάποιος άλλος. «Και το κόμμα του λέγεται Λαϊκος ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ Συναγερμός. Γι αυτό λοιπόν αναφέρθηκε στο θρήσκευμα.».

► «Ακριβώς: το κόμμα του εκπροσωπούσε, κι όχι το ελληνικό κράτος που στην προκειμένη περίπτωση ήταν η θιγόμενη πλευρά! Για το κόμμα του μπορεί να λέει ό,τι θέλει, για την Ελλάδα όμως και για τους Έλληνες πολίτες, όχι! Δεν είναι μαγαζί του ο νόμος για να μετατρέπει κάθε παραβίαση του σε… βεβήλωση τής χριστιανικής θρησκείας! Είπαμε: τα επεισόδια ΔΕΝ αφορούσαν την Εκκλησία.».

◊ «Ασφαλώς και την αφορούσαν!», παρενέβη τότε ξαφνικά στη συζήτηση κάποιος συνδαιτυμόνας που μέχρι τη στιγμή εκείνη παρακολουθούσε σιωπηλός.

► «Α ναι; Και με ποιον τρόπο, αν επιτρέπεται;», ρώτησα προετοιμασμένος για τα… χειρότερα.

◊ «Μα είναι απλό: Μπορεί τα αυτοκίνητα που κάψαν οι Μουσουλμάνοι να ήταν των… δεσποτάδων!», απάντησε αφοπλιστικά αυτός, ξεσηκώνοντας ένα βροντερό κύμα γέλιου στην ομήγυρη.

► «Α άμα είναι έτσι, πάω πάσο!», συμφώνησα κι εγώ και χριστιανική ειρήνη επανήλθε επιτέλους στο τραπέζι...
..
..

«Άγιο Φως»: η άλλη όψη τού νομίσματος

2009-06-02T08:30:00.035+03:00

Το άρθρο αυτό γράφτηκε με σκοπό να προσφέρει στον ενδιαφερόμενο αναγνώστη σε συγκεντρωμένη και επιμελημένη μορφή, υλικό που ο εντοπισμός του μέσα στον λαβύρινθο των ογκωδών κειμένων και των θερμών σχολίων που ακολούθησαν, είχε γίνει πλέον εξαιρετικά δύσκολος. Για να μην πήγαινε λοιπόν χαμένος όλος αυτός ο κόπος και ο χρόνος που είχα δαπανήσει, και κυρίως για να μην κάνω τη χάρη σ’ αυτούς που εξαρχής εκεί ακριβώς στόχευαν, έκανα ένα γερό ξεσκαρτάρισμα, ενσωμάτωσα πλήθος νέων στοιχείων και παρατηρήσεων στο κύριο σώμα τού άρθρου και σας παραδίδω το τελικό αποτέλεσμα με ήσυχη τη συνείδησή μου ότι έπραξα αυτό που ήταν επιβεβλημένο.
........ ...

Ας είμαστε ειλικρινείς: η περίπτωση το φαινόμενο τού «Αγίου Φωτός τής Ιερουσαλήμ» όντως να οφείλεται σε θαύμα, για τους περισσότερους από εμάς τους «θρησκευτικά αποστασιοποιημένους», δεν μπορεί να ιδωθεί διαφορετικά παρά μόνο ως ένα απειροελάχιστο θεωρητικό ενδεχόμενο που ο προσδιορισμός τής πιθανοφάνειάς του ελάχιστα θα απείχε από τη διαρρήδην απόρριψή του. Γεγονός είναι όμως επίσης ότι οι διάφορες προσπάθειες απομυθοποίησης που κατά καιρούς έχουνε γίνει από την πλευρά των σκεπτικιστών, παρότι εξηγούν κάποιες εκφάνσεις τού φαινομένου, προς το παρόν δεν έχουν καταφέρει ακόμα να δώσουν απόλυτα πειστικές απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα που εγείρει η πολυσυνθετότητά του. Το τι λοιπόν πραγματικά συμβαίνει κάθε Μεγάλο Σάββατο στα Ιεροσόλυμα, υπό τις παρούσες συνθήκες δεν είναι δυνατόν να αποτελέσει αντικείμενο αυστηρής επιστημονικής έρευνας. Αυτό ωστόσο που ανενδοίαστα μπορεί να διερευνηθεί και να προσεγγισθεί με κριτικό πνεύμα είναι το θεολογικό υπόβαθρο τού φαινομένου και η -για την πλειονότητα των πιστών- λιγότερο γνωστή προϊστορία του.
...
Ο μύθος τής μυστικής προσευχής
...
Γύρω από την ειδική δεητική ευχή που αναπέμπεται από τον Έλληνα Πατριάρχη, έχουν υφανθεί φοβεροί μύθοι και θρύλοι, με κοινό παρονομαστή την πεποίθηση ότι πρόκειται για κάποια μυστική προσευχή που μόνο εκείνος γνωρίζει! Κάτι τέτοιο ωστόσο σε καμία περίπτωση δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα: Η εν λόγω ευχή δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1933 από τον Αρχιμανδρίτη (διδάκτορα τού Πανεπιστημίου Αθηνών) Κάλλιστο Μηλιαρά και αναδημοσιεύτηκε το 1967 στο περιοδικό Νέα Σιών, επίσημο όργανο δημοσιευμάτων τού Πατριαρχείου Ιεροσολύμων (1) ۬ συνεπώς δε μιλάμε για κάποιο επτασφράγιστο, φοβερό μυστικό στο οποίο κανείς άλλος δεν έχει πρόσβαση πλην τού Ορθόδοξου Πατριάρχη, αλλά για ένα κείμενο που είδε για πρώτη φορά το φως τής δημοσιότητας ήδη πριν από ογδόντα σχεδόν ολόκληρα χρόνια!
...
Η απίστευτη ομολογία
...
Τι λέει όμως άραγε η πολυθρύλητη αυτή προσευχή; Τι δέεται ο Πατριάρχης όταν απομονώνεται στο Κουβούκλιο τού Παναγίου Τάφου; Μα τι άλλο -θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς- παρά να συμβεί αυτό που (υποτίθεται ότι) κάθε φορά συμβαίνει: να κατέλθει δηλαδή το «Άγιο Φως» θαυματουργικά από τον ουρανό και να φωτίσει όλη την οικουμένη! Όμως αλίμονο, οι φραστικές διατυπώσεις που χρησιμοποιούνται στην ευχή, είναι σαφέστατες και οδηγούν αβίαστα στο συμπέρασμα ότι η φωταψία στην πραγματικότητα δεν είναι παρά μια τελετή συμβολικού χαρακτήρα και ότι το φως που εμφανίζεται κάθε Μεγάλο Σάββατο στα Ιεροσόλυμα, δεν κατέρχεται εξ ουρανού, αλλά έχει απολύτως φυσική προέλευση, χαρακτηρίζεται δε άγιο ακριβώς επειδή εξάγεται από τον Πανάγιο Τάφο! Η ερμηνεία αυτή -όπως θα καταδειχθεί παρακάτω- προκύπτει αβίαστα με την απλή ανάγνωση και μόνο τής ευχής, κάτι που στο βιβλίο του Φωτομαχικά-Αντιφωτομαχικά ρητά παραδέχθηκε ακόμα και ο π. Μεταλληνός (!), συντασσόμενος έτσι απόλυτα με «τόν σεβαστό μου διδάσκάλο, γνωστό άρχαιολόγο καί άριστο γνώστη τού χώρου τής Ὀρθόδοξης Λατρείας, καθηγητή καί ακαδημαϊκό κ. Κωνσταντίνο Καλοκύρη».
...
Ο π. Μεταλληνός στο βιβλίο του συμπυκνώνει και σχολιάζει έργα υπερμάχων, αλλά και αρνητών τής θεωρίας περί θαύματος, τα οποία και αναδημοσιεύει αυτούσια. Ορισμένα επιχειρήματα -τόσο υπέρ όσο και κατά- αξιολογούνται με προσεχτικούς, μετριοπαθείς χαρακτηρισμούς, ενώ άλλα αφήνονται ασχολίαστα. Αυτό όμως που πραγματικά αφήνει τον αναγνώστη άναυδο είναι η απερίφραστη παραδοχή ότι στην ευχή -την οποία κι ο ίδιος ο κληρικός-καθηγητής δέχεται ως «‘‘κλειδί” για την κατανόηση τής Τελετής και την τεκμηρίωση τής φύσεως τού ‘‘Αγίου Φωτός”»- «[...] ‘‘πουθενά δεν γίνεται λόγος (ούτε καν υπαινιγμός) περί ‘άνωθεν κατερχομένου αΰλου Φωτός’ κατά τη στιγμή εκείνη, αλλά νοείται μόνο φως φυσικό, πού ανάβεται στην ανάμνηση του Αναστάντος Χριστού”». (2)
...
Με το συγκλονιστικό αυτό σχόλιο λοιπόν, ο π. Μεταλληνός -όπως κι ο ίδιος πριν από μερικούς μήνες ρητά παραδέχθηκε σε δημόσια τηλεοπτική του εμφάνιση- εξέφρασε σαφείς επιφυλάξεις για το φαινόμενο τού «Αγίου Φωτός», γεγονός για το οποίο -όπως ο ίδιος παρατήρησε- θα έπρεπε μάλιστα όχι να κατηγορείται, αλλά να επαινείται! Διά τής έμμεσης δε αυτής αμφισβήτησης, συντάχθηκε όχι μόνο με την ερμηνεία τού διδασκάλου του Κωνσταντίνου Καλοκύρη, αλλά στον πυρήνα της εν μέρει και μ’ αυτήν τού Στ. Καραθεοδωρή, ιατρού, κορυφαίου στελέχους τού φαναριώτικου κύκλου και συγγραφέα σημαντικών φιλολογικών και θεολογικών έργων, ο οποίος θεωρούνταν από τη Μεγάλη Εκκλησία θεολογική αυθεντία (3). Ο Καραθεοδωρής στο ανέκδοτο έργο του Αντίρρησις (1832-1836) ενώ ασκεί κριτική στον Κοραή για την πολεμική του κατά των Ιεροσολυμίτων Πατριαρχών, στο ζήτημα τού «Αγίου Φωτός» δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών (4):
...
«[...] ἐκράτησεν ἔθος ἀνάπτεσθαι φῶς ἐπί τοῦ ἁγίου τάφου καί ἀπ’ ἀυτό ἄλλα φῶτα πανηγυρικά [...]»
...
«Τό ἐν Ἱερουσαλήμ Ἅγιον φῶς οὐδείς τῶν πατριαρχῶν, τῶν ἄρχιερέων, τῶν ἱερέων, τῶν ἐκκλησιαστικῆς διδασκαλίας μετόχων, ὡς οὐδέ οἱ πλείους τῶν τυχόντων πιστεύουσι θαυματουργικόν [...]»
...
«Ἀλλά διατί τό λέγουσιν Ἅγιον Φῶς; Ναίσκε! Ἅγιον Φῶς! Διότι ἀνάπτεται ἐπί τόν ἅγιον τάφον, καί οἱ πιστοί ευλαβῶς τό λαμβάνουσιν, ἀλλ’ ἡ εὐλάβεια αὕτη μεταπεσοῦσα εἰς δεισιδαιμονίαν διά τήν τῶν πολλῶν ἀμάθειαν ἰσχυροποίησε μεταξύ τῶν ἁπλουστέρων ἀδελφῶν καί τόν λόγον, ὅν προλαβόντως διέδωκαν οἱ Φραγκοπαπάδες ἀνέκαθεν, ὅτι διά θαύματος ἅπτεται φῶς»
...
«Τό φῶς, λοιπόν, οὐδ’ ἄλλην ἁγιότητα ἔχει, εἰ μή ὅτι ἀνάπτεται εἰς τόν τάφον τοῦ Κυρίου (5), καθ’ ἥν ἡμέραν ἐτελέσθη τό μέγα μυστήριον τῆς ἀναστάσεως [...]»
...
Ο προβληματισμός τού π. Μεταλληνού
...
Συνεκτιμώντας δε την κατηγορηματική διαβεβαίωση τού Αρχιεπισκόπου Νικηφόρου Θεοτόκη το 1800 ότι το φως δεν κατέρχεται θαυματουργικά εξ ουρανού, αλλά ανάβεται από τον Πατριάρχη κι εν συνεχεία μεταδίδεται στους πιστούς ως αγιασμένο, χωρίς η εκκλησία να μπορεί να θεραπεύσει «τήν τοῦ χύδην λαοῦ ὑπόληψιν» (6) και σε συνδυασμό με παλαιότερες μαρτυρίες όπως αυτήν τής Αιθερίας το 385 μ.Χ. («κατά τήν δεκάτη ὥρα [...], ἀνάβουν ὅλους τούς λύχνους καί τά κηρία, πράγμα πού κάνει μιά ἐξαίρετη φωτοχυσία. Ἀλλά τό φῶς μέ τό ὁποῖον ἀνάβουν (αὐτά), δέν τό φέρνουν ἀπ’ ἔξω ἀλλά προέρχεται ἀπό τό ἐσωτερικό του σπηλαίου [...] ὅπου νυχθημερόν καίει λύχνος») (7), δεν μπορεί κανείς παρά να προβληματιστεί σφόδρα. Ο ίδιος ο π. Μεταλληνός στην επίμαχη μελέτη του αποστασιοποιήθηκε ρητά από τη συλλογιστική τής κατ’ οικονομίαν σιωπώσης Εκλησίας, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι προτιμά «τους ‘‘αθέους” που απορρίπτουν διαρρήδην κάθε περίπτωση θαύματος στο θέμα τού ‘‘Αγίου Φωτός”, από την για οποιονδήποτε λόγο ἀπόκρυψη [...] τής αλήθειας» (8)! Μιας αλήθειας την οποία ωστόσο η Εκκλησία κατά τον κ. Καλοκύρη στην ουσία ομολογεί με την ευχή έστω που διαβάζεται κατά την Τελετή τού Μ. Σαββάτου. Την εν λόγω δέηση παραθέτει και αναλύει στο βιβλίο του ο κ. Καλοκύρης διεξοδικά καταλήγοντας στο συμπέρασμα που -όπως είδαμε πιο πάνω- ασπάστηκε στη μελέτη του το 2001 και ο π. Μεταλληνός: ότι δηλαδή εάν θέλουμε να κατανοήσουμε την τελετή και τη φύση τού φωτός («φυσικό ή υπερφυσικό;»), θα πρέπει να δούμε τι λέει η ευχή και αυτό που αβίαστα προκύπτει από την ευχή είναι ότι το φως ανάβει με καθ’ όλα φυσικό τρόπο, έχει καθαρά συμβολικό χαρακτήρα και η αγιότητά του συνίσταται απλώς και μόνο στο γεγονός ότι προέρχεται από τον Πανάγιο Τάφο!
...
Διαβάζοντας την προσευχή
...
Να όμως μερικά από τα επίμαχα σημεία τής ευχής στα οποία ο αναγνώστης καλείται να εστιάσει την προσοχή του:
...
«[...] μνείαν ποιούμεθα καὶ τῆς ἐν Ἅδου καθόδου σου, [...] τῇ ἀσταπῇ τῆς σῆς θεότητος φωτὸς πληρώσας τά καταχθόνια. Ὅθεν [...] κατὰ τοῦτο τὸ ὑπερευλογημένον Σάββατον [...] σὲ τό ὄντως ἱλαρὸν καὶ ἐφετὸν φῶς ἐν τοῖς καταχθονίοις θεϊκῶς ἐπιλάμψαν, ἐκ τάφου δέ θεοπρεπῶς ἀναλάμψαν ἀναμιμνησκόμενοι, φωτοφάνειαν ποιούμεθα, σού τήν πρός ἡμᾶς συμπαθῶς γενομένην θεοφανείαν, εἰκονίζοντες˙[...] Διά τοῦτο, ἐκ τοῦ ἐπὶ τοῦτον τὸν φωτοφόρον σου Τάφον ἐνδελεχῶς καί ἀειφώτως ἐκκαιομένου φωτός εὐλαβῶς λαμβάνοντες, διαδίδομεν τοῖς πιστεύουσιν εἰς σὲ τὸ ἀληθινὸν φῶς καὶ παρακαλοῦμεν καὶ δεόμεθὰ σου, Παναγιότατε Δέσποτα, ὅπως ἀναδείξῃς αὐτὸ ἁγιασμοῦ δῶρον καὶ πάσης θεϊκῆς σου χάριτος πεπληρωμένον, διὰ τῆς χάριτος τοῦ Παναγίου καὶ φωτοφόρου Τάφου σου˙καὶ τοὺς ἁπτομένους ευλαβῶς αὐτοῦ εὐλογήσης καί ἁγιάσης [...]. Αμήν.»
...
Όπως επισημαίνει ο κ. Καλοκύρης «η ευχή είναι πολύ διαφωτιστική». Και πράγματι, πουθενά δε γίνεται λόγος για θαυματουργικά εμφανιζόμενο φως, αλλά «νοείται μόνο φως φυσικό, που ανάβεται στην ανάμνηση τού Αναστάντος Χριστού, τού αληθινού φωτός τού Κόσμου». Εις ανάμνησιν λοιπόν τού θαύματος εκείνου, ο Πατριάρχης δημιουργεί -ο ίδιος!- εμφάνιση φωτός, εικονίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τη θεοφάνεια τού Χριστού που βίωσαν οι άνθρωποι. «Και η Ευχή [...] προχωρεί και εξηγεί το από πού παίρνεται το φως για να ανάψουν οι λαμπάδες και, στη συνέχεια, να μεταδοθεί στούς πιστούς. Και είναι ο τόπος αυτός ο άγιος Τάφος και πηγή τού φωτός το οποίο ευλαβώς λαμβάνει ο Πατριάρχης, είναι η ιερή λυχνία που ΣΥΝΕΧΩΣ και πάντοτε καίει εκεί».
...
Ολοκληρώνοντας την ανάλυσή του ο κ. Καλοκύρης τονίζει με ιδιαίτερη έμφαση τη λέξη «ἀναδείξῃς» η οποία «δηλώνει καθαρά ότι το φως (όχι μόνο δεν είναι ουρανόπεμπτο, αλλά) δεν έχει ακόμα αναδειχθεί ιδιαίτερον ‘‘αγιασμοῦ δώρον” [...]. Εάν όμως, με άλλα λόγια, το φως ήταν ουρανόπεμπτο, τότε δεν θα παρακαλούσε ο Πρωθιεράρχης όπως το αναδείξει ο Θεός. Και πώς θα γίνει αυτή η ανάδειξη; Επεξηγεί η ευχή: Διά τής χάριτος τού Παναγίου Τάφου».
...
Προς επίρρωσιν δε τής ερμηνείας αυτής ο κ. Καλοκύρης παραπέμπει «στις ευχές τού Μεγάλου Αγιασμού των Θεοφανείων (όπως γίνει το ‘‘ὕδωρ ἁγιασμοῦ δῶρον καί … ἀναδειχθῆναι αὐτό ἀποτρόπαιον…”), και τής ευχής για τη μετουσίωση των Τ. Δώρων στη Λειτουργία τού Μ. Βασιλείου (δέεται ο ιερέας όπως ο Θεός τα Τίμια Δώρα ‘‘εὐλογῆσαι, ἁγιάσαι και ἀναδεῖξαι”). Λοιπόν ‘‘ἁγιάσαι και ἀναδεῖξαι” έχουμε σε αυτές τις ευχές, όπως ακριβώς και στην ευχή τού αγίου φωτός».
...
Ο χριστιανικός αντίλογος
...
Η ευχή, αντιλέγουν οι ορθόδοξοι, σε κανένα σημείο δεν αναφέρει ρητά ότι το φως ΔΕΝ κατέρχεται θαυματουργικά, αλλά ανάβεται συμβολικά (εννοείται υπό τινός). Εκτός αυτού, η διατύπωση «ὅπως ἀναδείξῃς αὐτὸ ἁγιασμοῦ δῶρον» ουδόλως σημαίνει ότι το φως δεν είναι ήδη άγιο. Απλώς ο Πατριάρχης δέεται οι πιστοί που θα το λάβουν με ευλάβεια, να ευλογηθούν και να γίνουν κοινωνοί τής αγιότητάς του. Ό,τι ακριβώς δηλαδή συμβαίνει και με τη Θεία Ευχαριστία όπου ο ιερέας μετά τη μετάληψη των (μεταβληθέντων και συνεπώς ΗΔΗ αγίων) Τιμίων Δώρων, αναπέμπει ευχές με αιτούμενο την ευλογία των μεταλαβόντων.
...
Οι ενστάσεις όμως αυτές είναι πέρα για πέρα αβάσιμες. Καταρχάς ο ισχυρισμός ότι η ευχή σε κανένα σημείο δεν αναφέρει ρητά πως το φως ΔΕΝ κατέρχεται θαυματουργικά, αλλά ανάβεται συμβολικά υπό τινός, έρχεται καταφανώς σε σύγκρουση με τη θέση που διατύπωσε ο π. Μεταλληνός στο βιβλίο του. Ο κληρικός-καθηγητής, υπενθυμίζουμε, χαρακτήρισε το συμπέρασμα τού Καλοκύρη ότι πουθενά στην ευχή δεν αναφέρεται ρητά ή έστω υπονοείται ένα ουρανόθεν κατερχόμενο φως, αυτολεξεί ΟΡΘΟ. Συνεπώς οποιαδήποτε απόπειρα εξαγωγής τού αντίθετου συμπεράσματος επί τη βάσει τού κειμένου τής ευχής, αυτομάτως θέτει σε άμεση αμφισβήτηση την κρίση τού π. Μεταλληνού. Η ορθοδοξία, ασφαλώς, δεν εκπροσωπείται ούτε και δεσμεύεται από το τι λέει κάθε φορά ο κληρικός-καθηγητής ή οποιοσδήποτε άλλος λόγιος θεολόγος, επειδή όμως από την πλευρά των απολογητών επιχειρήθηκε να διαστρεβλωθεί το νόημα των δηλώσεων αυτών και να υποβαθμισθεί το θέμα, καλό είναι να μπουν τα πράγματα στη σωστή τους βάση.
...
Πέραν τούτου, με ποια λογική η σιωπή μιας μαρτυρίας περί τού οποιουδήποτε συμπεράσματος θα ήθελε να εξαγάγει κανείς, θεωρείται επιχείρημα υπέρ τής ορθότητας τού μη ρητά αναφερομένου ή σαφώς υπονοουμένου αυτού συμπεράσματος; Πώς είναι δυνατόν δηλαδή, επειδή η ευχή δεν αναφέρει το τι ΔΕΝ συμβαίνει, να συνάγεται με τόση ευκολία το συμπέρασμα ότι αυτό κάλλιστα μπορεί να… συμβαίνει;! (9)
...
Ούτως ή άλλως όμως, δε χρειάζεται να ψάχνουμε για εκείνα που ποτέ δεν ειπώθηκαν, αφού κι αυτά που ειπώθηκαν αρκετά είναι. Το ότι το φως δεν κατέρχεται ουρανόθεν, αλλά προέρχεται από ανθρώπινο χέρι, προκύπτει φερ’ ειπείν από τη φράση «φωτοφάνειαν ποιούμεθα» η οποία σημαίνει «κατασκευάζουμε, δημιουργούμε εμφάνιση φωτός». Όσον αφορά τη μετοχή «ἐκκαιομένου φωτός», μπορεί μεν δεδομένης τής απουσίας ποιητικού αιτίου να μην είναι απόλυτα σαφές ότι εδώ έχουμε πράξη διενεργούμενη υπό τινός, η παθητική φωνή ωστόσο ως γνωστόν δεν ενδιαφέρεται άμεσα για το ποιητικό αίτιο. Συνεπώς το ότι δεν αναφέρεται ρητά ποιος ή τι «εκκαίει» το φως, από τη στιγμή που προηγείται η φράση «φωτοφάνειαν ποιούμεθα», ελάχιστη σημασία έχει. Όπως είδαμε άλλωστε, ο ίδιος ο π. Μεταλληνός, συμφώνησε ανεπιφύλαχτα με το συμπέρασμα ότι από την ευχή συνάγεται πως το φως «ανάβεται» (όχι: «ανάβει»)! Δέχτηκε δηλαδή αδιαμαρτύρητα και επανέλαβε μια διατύπωση που πέραν πάσης αμφισβήτησης εκφράζει πράξη διενεργούμενη υπό τινός! Όσον αφορά δε τον συμβολικό χαρακτήρα τής φωταψίας, οι φράσεις «τό φῶς [...] ἀναμιμνησκόμενοι», «φωτοφάνειαν ποιούμεθα» και «θεοφάνειαν εικονίζοντες» είναι κάτι παραπάνω από σαφείς, γι’ αυτό και ο (όχι μόνο θεολογικά, αλλά και γλωσσικά καταρτισμένος) π. Μεταλληνός δεν προέβαλε την παραμικρή ένσταση.
...
Όσο για τον επιχειρούμενο παραλληλισμό με τη Θεία Ευχαριστία (ή το αγιασμένο νερό, το Ευχέλαιο κ.ο.κ.), η όλη επιχειρηματολογία που αναπτύσσεται είναι εντελώς αβάσιμη. Καταρχάς, σε αντίθεση με (αυτό που πιστεύεται για) το «Άγιο Φως», ο Άρτος κι ο Οίνος τής Θείας Κοινωνίας στην αρχή έχουν απολύτως φυσική σύσταση και προέλευση. Άγια γίνονται μόνο ΜΕΤΑ την ειδική δέηση τού ιερέα, ενώ οι ευχαριστήριες ευχές που επικαλούνται οι χριστιανοί λόγω κάποιων ομοιοτήτων με τη δέηση για το φως, αναπέμπονται κι αυτές ΜΕΤΑ τη μετάληψη, αφού δηλαδή συντελεσθεί το θαύμα και οι πιστοί γίνουν κοινωνοί αυτού. Η ευχή του Πατριάρχη όμως αναπέμπεται ΠΡΙΝ από την εκδήλωση τού αμφιλεγόμενου «θαύματος», όταν δηλαδή δεν υπάρχει ακόμα ούτε σπίθα υπερφυσικού φωτός εντός Κουβουκλίου! Όσο για τις ευχαριστιακές παρακλήσεις τού τύπου «γενέσθω μοι ὁ ἄνθραξ τοῦ παναγίου σου Σώματος καὶ τοῦ τιμίου σου Αἵματος […] εἰς προσθήκην τῆς θείας σου χάριτος», σε καμία περίπτωση δε δύνανται να παραλληλιστούν με το «ἀναδείξῃς αὐτὸ […] πάσης θεϊκῆς σου χάριτος πεπληρωμένον» που λέει η δέηση τού Πατριάρχη, αφού στην μεν πρώτη περίπτωση το αιτούμενο είναι η θεία χάρη να μεταδοθεί στους πιστούς πού ήδη έγιναν κοινωνοί τού θαύματος (μεταβολή των Τιμίων Δώρων), ενώ στη δεύτερη να πλημμυρίσει με χάρη Η ΙΔΙΑ Η ΥΛΗ που υποτίθεται πως είναι ήδη εξ αρχής θεόπεμπτη!! Όμως επαναλαμβάνουμε: Έχει ανάγκη ένα υπερκόσμιο, εξωσυμπαντικό φως που υποτίθεται πως κατέρχεται θαυματουργικά απ’ ευθείας από την άκτιστη χάρη τού Θεού, οποιαδήποτε ειδική δέηση για να πλημυρίσει μ’ αυτό από το οποίο εξ ορισμού θα έπρεπε ήδη να έσφυζε; Ασφαλώς και όχι. Οπότε;
...
Ο σωματικός έλεγχος και η Ακοίμητη Κανδήλα
...
Όσον αφορά τώρα τη σωματική έρευνα στην οποία (υποτίθεται ότι) υποβάλλεται ο Πατριάρχης πριν από την είσοδό του στο Κουβούκλιο, κατά τον κ. Καλοκύρη όλα αυτά «είναι ένας θρύλος, προïόν κατώτερης λαïκής ευσεβόφρωνος αφέλειας [...] που υποβιβάζει σε ‘‘απάτη” την έντιμη και ακατάκριτη συμπεριφορά του, και τον παρουσιάζει έτσι ως συνεργό στην εμφάνιση ενός ψευδοθαύματος [...]». Διότι «η αφαίρεση των αμφίων και η εμφάνισή του μόνο με το στιχάριο αποτελεί μέρος τού σχετικού Τυπικού της Εκκλησίας. Δηλαδή πρόκειται για διαδικασία η οποία σημαίνει ότι ο Πατριάρχης, εκφράζοντας ταπείνωση και άκρα ευλάβεια, πριν πλησιάσει και περάσει στο Πανάγιο Άδυτο απεκδύεται τα δηλωτικά τού επισκοπικού αξιώματος άμφια» μένοντας με «το στιχάριο (το απλούστερο και κοινό άμφιο για κάθε βαθμίδας κληρικό)» (10)! Ακόμα κι έτσι όμως, ο χαρακτηρισμός τής διαδικασίας που μεσολαβεί μεταξύ τής συμβολικής αφαίρεσης των εξωτερικών αμφίων (μόνο αυτών!) τού Πατριάρχη και τής εισόδου του στο Κουβούκλιο ως «εξονυχιστικού σωματικού ελέγχου», αποτελεί, αν μη τι άλλο, μια… υπερβολικά γενναιόδωρη διατύπωση που καθιστά οποιαδήποτε περαιτέρω συζήτηση για το θέμα ήδη εκ των προτέρων άνευ αντικειμένου!
...
Το ζήτημα δε περιπλέκεται ακόμα περισσότερο όταν έρχεται κανείς αντιμέτωπος με δημόσιες τοποθετήσεις θεολογικά πεπαιδευμένων ορθοδόξων, σύμφωνα με τις οποίες η περίφημη Ακοίμητος Κανδήλα -κατά τους χριστιανούς σβηστή τη συγκεκριμένη μέρα- στην πραγματικότητα είναι… αναμμένη! Ο π. Μεταλληνός φερ’ ειπείν, σε δημόσια τηλεοπτική του εμφάνιση παρουσία τού Μιχάλη Καλόπουλου, δήλωσε επί λέξει ότι κατά την προσωπική του πεποίθηση «όταν υπάρχει πίστις και χάρις Θεού στον συγκεκριμένο Πατριάρχη, γίνεται το θαύμα. Όταν δεν υπάρχει πίστις, μπορεί η κανδήλα να χρησιμοποιηθεί...»! Μόνο που για να μπορεί να χρησιμοποιηθεί η Κανδήλα σε περίπτωση αναξιότητας τού Πατριάρχη, προφανώς δεν είναι σβηστή! Αλλιώς με ποιον άλλον τρόπο θα άναβε;! Εξίσου προβληματική είναι και η τοποθέτηση τού θεολόγου Δ. Κόκορη ο οποίος παρότι στο βιβλίο του βιβλίο Άγιο Φως αναφέρθηκε ρητά στο σβήσιμο όλων των πηγών φωτός, σε τηλεοπτική συζήτηση που έγινε τη Μεγάλη Πέμπτη, δήλωσε επανειλημμένα ότι φως ΥΠΑΡΧΕΙ μέσα στο Κουβούκλιο, αλλά… δε χρησιμοποιείται! Έτσι λοιπόν το ερώτημα που αβίαστα προκύπτει εδώ, είναι πώς είναι δυνατόν να γίνονται τέτοιου είδους δηλώσεις από θεολογικά καταρτισμένους ανθρώπους που συν τοις άλλοις έχουν ασχοληθεί σε ειδικά πονήματά τους επισταμένως με το θέμα;! Πώς γίνεται να μας διαβεβαιώνει ο Κόκορης στο βιβλίο του ότι σ’ ολόκληρο τον Ναό δεν καίει τίποτα τη συγκεκριμένη μέρα, και στην τηλεόραση να ομολογεί ΡΗΤΑ ΚΑΙ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΑ (άρα δεν επρόκειτο περί λάθους που έγινε εν τη ρύμη τού λόγου) ότι ναι, μέσα στο Κουβούκλιο υπάρχει μεν αναμμένη φλόγα, όμως δεν ανάβει από ’κεί τα κεριά του ο Πατριάρχης;! Κι όχι μόνο αυτό, αλλά να τονίζει κιόλας με έμφαση ότι ούτως ή άλλως προηγείται και… σωματικός έλεγχος!
...
Είναι λοιπόν ηλίου φαεινότερον ότι ακόμα και μεταξύ ανθρώπων των οποίων ο λόγος -τουλάχιστον θεωρητικά- έχει βαρύνουσα σημασία, επικρατεί βαρεία σύγχυση - για να μην πούμε διγλωσσία. Διότι το ζητούμενο εδώ δεν είναι τόσο να εξακριβωθεί το τι πραγματικά συμβαίνει με την Ακοίμητη Κανδήλα, όσο το να εξηγηθούν και να κατανοηθούν οι ανακόλουθες και αποκλίνουσες δηλώσεις ορθοδόξων ειδικών για το ζήτημα. Το τι αναφέρει η χριστιανική βιβλιογραφία, ούτως ή άλλως είναι ευρέως γνωστό ۬ το ίδιο και οι πολυάριθμες αναφορές αυτοπτών μαρτύρων. Αυτό όμως που δεν είναι γνωστό και χρήζει διερεύνησης είναι το γιατί ενώ γίνονται τέτοιες εξωφρενικές δηλώσεις σαν κι αυτές που είδαμε, κάποιοι αντί να αναγνωρίσουν την προβληματικότητα των τοποθετήσεων αυτών, προτιμούν να σφυρίζουν αδιάφορα…
...
Η αθώωση τής εκκλησίας
...
Η αδιαμφισβήτητης εγκυρότητας μελέτη τού κ. Καλοκύρη, την οποία, σημειωτέον, υποστήριξε ηθικά και υλικά η ίδια η Αγιοταφιτική Αδελφότητα (εξού και η σχετική αφιέρωση τού συγγραφέα στον πρόλογο τού βιβλίου), αν μη τι άλλο εγείρει τεράστια ζητήματα και έρχεται να δικαιώσει όλες τις φωνές αμφισβήτησης που υψώθηκαν ποτέ γύρω από το αμφιλεγόμενο φαινόμενο. Ακόμα και η ανώνυμη τηλεφωνική καταγγελία εκείνου τού Κύπριου ιεροψάλτη στις 9/12/2002 κατά τη διάρκεια μιας σχετικής με το θέμα τηλεοπτικής εκπομπής τού καναλιού EXTRA ή οι εκπληκτικές δηλώσεις τού τοποτηρητή τού Πατριαρχικού θρόνου Ιεροσολύμων, Μητροπολίτη Πέτρας Κορνήλιου στις 11/4/2001 στο MEGA, αποκτoύν πλέον άλλη βαρύτητα. Ο κ. Καλοκύρης πάντως μολονότι ελέγχει -με το γάντι πάντως- την Ποιμαίνουσα Εκκλησία για την επιλογή της να «αντιπαρέρχεται σιωπηρά τον υποκειμενικό θρησκευτικό ενθουσιασμό και την ιερή έξαψη» των πιστών («ίσως με τη σκέψη να μην κλονιστεί το φρόνημα τού απλούστερου λαού») (11), την απαλλάσσει στο τέλος από κάθε ευθύνη αφού «η αρμόδια Εκκλησία Ιεροσολύμων επισήμως, με μια ειδική τελετουργική πράξη της (δηλαδή την ειδική δέηση) εκφράζει σαφώς την όλη αλήθεια για το Άγιο Φως και τη φύση του».
...
Τα αναπάντητα ερωτήματα
...
Τα πράγματα όμως δεν είναι τόσο απλά. Διότι τα ερωτήματα που εγείρει ο υπερτονισμός τής ακεραιότητας των Πατριαρχών και ο ισχυρισμός ότι για τη μυθοποίηση τής Τελετής σε καμία περίπτωση δεν ευθύνεται η Εκκλησία, αλλά ο απλός λαός, είναι αμείλικτα: Προς τι λοιπόν οι κατ’ έτος επαναλαμβανόμενες υμνολογίες των Αγιοταφιτών και οι πλήρεις ιερής συγκίνησης διαβεβαιώσεις περί γνησιότητας τού θαύματος; Και προς τι το σφράγισμα τού Τάφου; Κι ο χρόνος παραμονής τού Πατριάρχη εντός Κουβουκλίου γιατί ενίοτε παρουσιάζει σημαντικές αυξομειώσεις; Και τα κεριά των πιστών (και απίστων) γιατί αυταναφλέγονται; Και οι κανδήλες; Κι οι πύρινες σφαίρες που έχουμε δει σε διάφορα βίντεο να σχίζουν τον αιθέρα; Και οι γαλάζιες λάμψεις; Αφού -όπως οι ίδιοι οι ορθόδοξοι φωτομάχοι υποστηρίζουν- δεν πρόκειται για θαύμα, προφανώς κάποιος τα προετοιμάζει όλα αυτά. Ποιος όμως; Δεν είναι ο Θεός, δεν είναι οι πιστοί, δεν είναι η Εκκλησία - μα ποιος είναι τότε επιτέλους;! Κι όποιος κι αν είναι, γιατί τον αφήνουν να ενισχύει «την τού χύδην λαού υπόληψιν»;
...
Αυτά είναι σημαντικότατα ζητήματα τα οποία δυστυχώς ούτε ο κ. Καλοκύρης, αλλά ούτε και οι υπόλοιποι εκ των έσω προερχόμενοι επικριτές τόλμησαν ποτέ να ενσωματώσουν στην κριτική τους. Αμφισβήτησαν, απομυθοποίησαν, καυτηρίασαν, μα εν τέλει απέφυγαν να βάλουν το δάκτυλο εις τον τύπον των ήλων. Έκαναν δηλαδή, για να το πούμε λαϊκά, μισές δουλειές! Πραγματικά όμως το θέμα πρέπει επιτέλους να ξεκαθαρίσει. Διότι από τη μία μεν έχουμε την πραγματικότητα τής ευχής που μας λέει ξεκάθαρα ότι το φως, μπορεί μεν να είναι άγιο, αλλά όχι για τον λόγο που πιστεύουν οι ορθόδοξοι, μα κι απ’ την άλλη την εξίσου απτή πραγματικότητα των αυταναφλέξεων και τής εντυπωσιακής φωτοχυσίας. Οι δύο αυτές πραγματικότητες όμως είναι σαφές ότι δεν μπορούν να εναρμονιστούν η μία με την άλλη. Για την ακρίβεια, αλληλοαναιρούνται! Διότι ούτε ο Πατριάρχης θα έλεγε αυτά που λέει μέσα στο Κουβούκλιο, αν όλη αυτή η απίστευτη φωτοχυσία είχε θεϊκή προέλευση, κυρίως δε δύσκολα θα ζητούσε τον καθαγιασμό ενός ΗΔΗ πανίερου φωτός!
...
Τα πράγματα είναι λοιπόν ξεκάθαρα׃ Είτε το θαύμα είναι όντως γνήσιο κι όμως οι Πατριάρχες υπακούοντας σε μια παντελώς ακατανόητη εμμονή, συνεχίζουν εδώ και αιώνες να αναπέμπουν κατ’ έτος μία δέηση με σαφώς απομυθοποιητικό περιεχόμενο ή η δέηση περιγράφει αυτό ακριβώς που συμβαίνει στην πραγματικότητα, οπότε από κάποιους θα πρέπει να αναζητηθούν ευθύνες για μία από τις μεγαλύτερες θρησκευτικές απάτες που στήθηκαν ποτέ στην ιστορία τού πλανήτη!
...
Το περιεχόμενο τής προσευχής τού Πατριάρχη όμως δεν είναι η μοναδική αντίφαση για την οποία αναζητείται απάντηση. Υπάρχουν και κάποια άλλα «σκοτεινά» σημεία που πρέπει επιτέλους να φωτιστούν ώστε -όπως χαρακτηριστικά το θέτει ο κ. Καλοκύρης- να οδηγηθούμε «από την παραπληροφόρηση στην ορθή πληροφόρηση». Για παράδειγμα το ζήτημα τής παλαιότητας.
...
Ο μύθος τής παλαιότητας
...
Πολλοί ορθόδοξοι επιχειρώντας να γεφυρώσουν το χάσμα των «άφωτων» αιώνων και να προσδώσουν στο «θαύμα» μεγαλύτερη παλαιότητα απ’ ότι στην πραγματικότητα τού αναλογεί, μιλούν για «χρονική συνέχεια που εκτείνεται μέχρι τον 1ο αιώνα, όταν ο Απόστολος Πέτρος βλέπει το Φως μέσα στον Τάφο τού Ιησού» (12) και μέμφονται τον Κοραή που στον Διάλογο του τοποθετεί την πρώτη μαρτυρία για το φως ως θεόπεμπτο όχι νωρίτερα από το έτος 870. Και πράγματι η μαρτυρία τού Βερνάρδου δεν είναι η αρχαιότερη׃ Σύμφωνα με τον Μοσχέμιο ήδη τον 8ο αιώνα ο Πρεσβύτερος Οθμάρος από το Πικτάβιο είδε το υπερφυσικό φως με τα ίδια του τα μάτια (13). Η μαρτυρία τής Αιθερίας ωστόσο (κατ’ άλλους Σύλβιας τής Ακουιτανίας), την οποία οι απολογητές επίσης προσμετρούν στα τεκμήρια παλαιότητας, όπως είδαμε σε καμία περίπτωση δεν περιγράφει το φως ως θεόπεμπτο, αλλά αναφέρει ότι τα κεριά που σήμερα βλέπουμε ν’ αυταναφλέγονται, τότε απλώς ΑΝΑΒΟΝΤΑΝ, το δε φως που χρησιμοποιούνταν για τον σκοπό αυτό, εξαγόταν από τον Πανάγιο Τάφο όπου και ΕΚΑΙΓΕ ΝΥΧΘΗΜΕΡΟΝ! Περί αυτααναφλέξεων όμως, γαλάζιων αστραπών και συριγμών, ουδέν! Πώς είναι όμως δυνατόν εάν τα φαινόμενα αυτά συνέβαιναν και την εποχή εκείνη, η Αιθερία να μη σπατάλησε ούτε μια λεξούλα για να τα μνημονεύσει; Έτσι λοιπόν είναι σαφές ότι η επίμαχη μαρτυρία σε καμία περίπτωση δε μπορεί να συνδεθεί με την εκδοχή περί θαύματος. Το επιχείρημα δε ότι η Ισπανίδα προσκυνήτρια «ΔΕΝ αναφέρει ΠΟΥΘΕΝΑ αν το φως αυτό ανάβει θαυματουργικά ή όχι», όπως ακριβώς και η ένσταση ότι η ευχή ΔΕΝ αναφέρει πουθενά ρητά ότι το φως ΔΕΝ κατέρχεται εξ ουρανού, ασφαλώς δεν αντέχει σε σοβαρή κριτική, αφού -όπως εξηγήσαμε- δεν είναι δυνατόν οτιδήποτε λέγεται για οποιοδήποτε θέμα, να αποκλείει ρητά και οποιοδήποτε άλλο πιθανό σενάριο εξυπηρετεί τον καθένα! Εν προκειμένω, μήπως θα έπρεπε δηλαδή η Αιθερία να είχε καταστήσει σαφές ότι δεν ίσχυε κάτι που θα εμφανιζόταν… μερικούς αιώνες αργότερα και το οποίο συνεπώς εκείνη ούτε καν… γνώριζε ως ζήτημα;!
...
Άνευ αντικειμένου είναι επίσης η αναφορά τού Ιωάννη τού Δαμασκηνού (κάθισμα Όρθρου, τού πλαγίου δ´ ήχου τής Παρακλητικής) και κατ’ επέκταση κι αυτή τού Γρηγορίου Νύσσης (Περί της Αναστάσεως τού Χριστού, Λόγος Β´), πρώτον επειδή η σύνδεσή τους μ’ αυτό καθαυτό το «Άγιο Φως» είναι τραβηγμένη από τα μαλλιά, κυρίως δε επειδή στο σχετικό ευαγγελικό εδάφιο (το οποίο συνήθως μνημονεύεται ως η αρχαιότερη μαρτυρία και ουσιαστικά απαρχή τού θαύματος) δε γίνεται πουθενά λόγος περί φωτός, η έκπληξη δε του Πέτρου προέρχεται -όπως ρητά αναφέρεται- από τη θέα των κενών περιεχομένου οθονίων!
...
Την απουσία ωστόσο οποιασδήποτε μνείας περί φωτός στην εν λόγω ευαγγελική περικοπή αντιπαρέρχονται οι ορθόδοξοι με το επιχείρημα ότι εφόσον ο Πέτρος έφτασε στον τάφο «σκοτίας ἔτι οὔσης» και μολαταύτα μπόρεσε να διακρίνει τα «ὀθόνια κείμενα μόνα», τότε λογικά θα πρέπει να υπήρχε εκεί και κάποια άλλη πηγή φωτός που δεν προερχόταν από τους αγγέλους (14), παραβλέποντας όμως ότι το Ευαγγέλιο -όπως εύστοχα επισήμανε ο Αγιορίτης Αρχιμανδρίτης Προκόπιος Δενδρινός περί το 1833- δε λέει ότι ο Πέτρος ήταν αυτός που έφθασε στο μνήμα «σκοτίας ἔτι οὔσης», αλλά η Μαγδαληνή. Έτσι λοιπόν μέχρι να ειδοποιηθεί ο Πέτρος και να μεταβεί κι αυτός με τη σειρά του στον τάφο, το σκοτάδι λογικά θα είχε παρέλθει (15), πράγμα που σημαίνει ότι και αυτό το επιχείρημα καταρρίπτεται.
...
Όπως γίνεται λοιπόν σαφές, με λεκτικές ακροβασίες και εικασίες επί εικασιών, τα πράγματα δεν αλλάζουν׃ Οι μεγάλοι πατέρες τής Εκκλησίας αλλά και όλες εκείνες οι στρατιές περιηγητών και προσκυνητών που επί αιώνες όργωναν σπιθαμή προς σπιθαμή τούς Άγιους Τόπους, εξακολουθούν να σιωπούν σαδιστικά γύρω από το υποτιθέμενο θαύμα, αφήνοντας τούς πιστούς μ’ ένα πελώριο γιατί. Η απάντηση όμως είναι απλή׃ Επειδή δεν υπήρχε κανένα θαύμα! Σύμφωνα με πολυάριθμες μαρτυρίες που φτάνουν μέχρι και το 745 (16), αυτό που λάμβανε χώρα κάθε Μ. Σάββατο ήταν απλώς μια τελετή ευλογίας ενός καθ’ όλα φυσικού, κτιστού φωτός προερχομένου από μία ή και περισσότερες λυχνίες που έκαιγαν νυχθημερόν στο εσωτερικό τού Πανάγιου Τάφου! Κάποια στιγμή όμως, πιθανότατα περί τα τέλη τού 8ου αιώνα, η τελετή αυτή μυθοποιήθηκε κι έτσι προέκυψε το «θαύμα». Αυτά δεν είναι απλώς εικασίες, αλλά το συμπέρασμα που αβίαστα προκύπτει μελετώντας τη για τους περισσότερους από μας -πιστούς και μη- ελάχιστα γνωστή προϊστορία τού «Αγίου Φωτός».
...
Κτιστό ή άκτιστο; Η μεγάλη αντίφαση
...
Και στο ζήτημα αυτό φαίνεται να υπάρχει ένα σημαντικό πρόβλημα. Σύμφωνα λοιπόν με το ορθόδοξο δόγμα, το άκτιστο φως, εκπορευόμενο απ’ ευθείας από τον Τριαδικό Θεό, αξιώνονται να το δούν και να το βιώσουν μόνο οι λίγοι εκείνοι εκλεκτοί που με την αγνή προσευχή και την άσκηση καταφέρνουν να φτάσουν σε ανώτερα πνευματικά επίπεδα. Ως κτιστό αντίθετα νοείται το φυσικό φως που προέρχεται είτε από τον άνθρωπο (π.χ. κεριά, δαυλοί κ.λπ.) ή από διάφορα φυσικά αίτια όπως π.χ. ο ήλιος. Στην περίπτωση τού «Αγίου Φωτός» όμως περί τίνος πρόκειται; Είναι άκτιστο ή κτιστό; Η πρώτη περίπτωση απορρίπτεται ασυζητητί, αφού αν ήταν άκτιστο, τότε σίγουρα δε θα γινόταν «αισθητό από όλους αδιακρίτως, από δικαίους και αδίκους, από αμαρτωλούς και εξαγνισμένους, πιστούς ή απίστους, από αδιάφορους τουρίστες και παντοειδείς περίεργους, από Ορθοδόξους και ετεροδόξους, αλλά ακόμη και από είρωνες τής Πίστεως και από φανατικούς αλλόθρησκους» (17)! Κι επειδή βέβαια το δεύτερο ενδεχόμενο -να πρόκειται δηλαδή περί κτιστού φωτός- συνεπάγεται την απόρριψη κάθε περίπτωσης θαύματος, οι ορθόδοξοι ισχυρίζονται ότι το «Άγιο Φως» στην πραγματικότητα είναι κάτι ενδιάμεσο: ενέργημα μεν τής ακτίστου Χάριτος τού Θεού, όμως σίγουρα όχι το άκτιστο θείο Φως τού Θαβώρ και τής Αναστάσεως. «Οπως αγιάζεται το νερό και το έλαιον, έτσι αγιάζεται και το στοιχείον του φωτός». Μ’ αυτά ακριβώς τα λόγια προσδιόρισε ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου & Αγ. Βλασίου Ιερόθεος σε άρθρο του στο Βήμα το φαινόμενο τού «Αγίου Φωτός», παραβλέποντας ωστόσο την καθοριστικής σημασίας λεπτομέρεια ότι συγκρίνοντάς το με καθ’ όλα φυσικές ύλες (νερό και λάδι) που κατά τη χριστανική πίστη μόνο κατόπιν τής ειδικής ευχής τού ιερέα καθίστανται άγιες, απλά το τοποθέτησε -χωρίς να το θέλει βέβαια- στην ίδια ακριβώς βάση: στην αρχή φυσικό και μόνο μετά την ευχή τού Πατριάρχη άγιο!! Ως εκ τούτου είναι σαφές ότι το ζήτημα τής φύσης τού φωτός ούτε με τη συγκεκριμένη ερμηνεία τού Ναυπάκτου διευθετείται. Το αντίθετο θα λέγαμε: περιπλέκεται σοβαρά!
...
Το ίδιο ακριβώς λάθος μάλιστα βλέπουμε και στην ερμηνεία τού Ν. Λογάδη (1779-1835) ο οποίος στο ανέκδοτο έργο του Αντιπροσβολή, επιχειρώντας να εξηγήσει το γεγονός ότι το φως δεν παραμένει αναλλοίωτο, το παραλλήλισε με το «νερόν τοῦ βαπτίσματος» στηριζόμενος στο επιχείρημα ότι και τα δύο αγιάζουν και γεμίζουν με χάρη τον πιστό (αλλά στη συνέχεια αλλοιώνονται). Όπως ακριβώς και ο Ναυπάκτου δηλαδή, επικεντρώθηκε στο κοινό στοιχείο που συνδέει το νερό και το φως (ευεργετική δύναμη), παραβλέποντας όμως εντελώς την καθοριστικής σημασίας διαφορά ότι το πρώτο πριν από την ευχή τού ιερέα ΔΕΝ εμφανίζεται θαυματουργικά και ως εκ τούτου ούτε το ίδιο είναι άγιο ούτε μπορεί ν’ αγιάσει κανέναν! Πώς είναι λοιπόν δυνατόν να παραλληλίζεται με το «Άγιο Φως» το οποίο -κατά τους Ορθοδόξους- και θαυματουργικά εμφανίζεται και εξαρχής είναι άγιο;
...
Όπως και να ’χει, κατά τον Λογάδη το φως όντως κατέρχεται ουρανόθεν, αλλά επειδή δεν εκπηγάζει «ἀπό την ἀναλλοίωτον τοῦ Θεοῦ οὐσίαν», δεν είναι άκτιστο και γι’ αυτό (μετά την αρχική ακαΐα) αλλοιώνεται (18). Πώς είναι όμως δυνατόν το φως -έτσι όπως το βλέπουμε κάθε χρόνο να εμφανίζεται- από τη μια να χαρακτηρίζεται ενέργημα τής ακτίστου Χάριτος τού Θεού κι από την άλλη να μην «ἐκπηγάζει ἀπό την ἀναλλοίωτον τοῦ Θεοῦ οὐσίαν»; Τι δικολαβίστικες ερμηνείες είναι αυτές; Ας εισαχθεί τουλάχιστον κάποιος νέος όρος για να μπορούμε να συννενοηθούμε. Ας χαρακτηριστεί το φως «ημιάκτιστο»: ένα όχι άπαξ εμφανισθέν, αλλά κατ’ εμφανιζόμενο έτος φως, το οποίο, παρότι προέρχεται από την άκτιστη θεία χάρη, εν τούτοις γίνεται απ’ όλους ορατό και συν τοις άλλοις, μετά την παρέλευση ενός χρονικού διαστήματος μερικών λεπτών τής ώρας, αλλοιώνεται χάνοντας την ιδιότητα εκείνη που το ’κανε να ξεχωρίζει από οποιοδήποτε άλλο κοινό φυσικό φως!
...
Η αναγκαιότητα τού θαύματος
...
Πέραν τούτου θα πρέπει όμως να απαντηθεί και ένα άλλο ερώτημα׃ Γιατί άραγε να πρέπει να συμβαίνει αυτό το τόσο επιβλητικό, αλλά και συνάμα τόσο προβλέψιμο θαύμα; Ποια η σκοπιμότητά του; «Μα για να αναδειχθεί η Χάρη τού Θεού και η Ορθοδοξία και να πιστέψει ο κόσμος!», είναι η συχνότερη απάντηση, απλοϊκά διατυπωμένη. Όσοι όμως συμμερίζονται την άποψη αυτή, δε θα πρέπει να ξεχνούν τη «θρησκειολογική και θεολογική διαβεβαίωση, ότι ‘‘το θαύμα είναι παιδί τής πίστεως και τής θελήσεως” τού ατόμου» (19). Με άλλα λόγια το θαύμα έρχεται με την πίστη, και όχι η πίστη με το θαύμα! Άλλωστε αυτό δεν κήρυττε σύμφωνα με τις Γραφές κι ο Ιησούς («ἡ πίστις σου σέσωκέ σε», «μακάριοι οἱ μή ἰδόντες καί πιστεύσαντες»); Αυτό δεν υπαγορεύει το ίδιο το πνεύμα τού χριστιανισμού, ότι δηλαδή η πίστη πρέπει να είναι προϊόν τής ελεύθερης και ανεπηρέαστης ενέργειας τής βούλησης τού ανθρώπου και όχι να επιβάλλεται με τη δύναμη τού ισχυρότερου Θεού; Το ίδιο ακριβώς δεν απαντούν κι οι θεολόγοι στο προκλητικό ερώτημα γιατί ο Ιησούς, εφόσον ως Θεός είχε τη δύναμη να σπάσει τα δεσμά του και να κατέβει ενώπιον όλων θαυματουργικά από τον σταυρό, εντούτοις δεν το έκανε; Γιατί λοιπόν όλα αυτά τα όμορφα λόγια δεν φαίνεται να ισχύουν πια και στην περίπτωση τού «Αγίου Φωτός»; Μάλλον επειδή ενός ατόπου δοθέντος, μύρια έπονται…
...
Για τού λόγου το αληθές, ας θυμηθούμε την απίστευτη εκείνη δημόσια δήλωση τού π. Μεταλληνού που σχολιάσαμε πιο πάνω, σύμφωνα με την οποία «όταν υπάρχει πίστις και χάρις Θεού στον συγκεκριμένο Πατριάρχη, γίνεται το θαύμα», αλλιώς «μπορεί η κανδήλα να χρησιμοποιηθεί». Αντιλαμβάνονται άραγε οι ορθόδοξοι τη βαρύτητα τής δήλωσης αυτής; Συνειδητοποιούν ότι ένας ορθόδοξος λόγιος κληρικός τής εμβέλειας τού π. Μεταλληνού με τη μεσοβέζικη αυτή ερμηνεία που έδωσε, όχι μόνο σχετικοποίησε και μετρίασε το «θαύμα», όχι μόνο άφησε ανοιχτό το ερώτημα όλους αυτούς τους αιώνες που πέρασαν, πότε το φως όντως εμφανίστηκε θαυματουργικά και πότε όχι, όχι μόνο δεν απέκλεισε την περίπτωση η αφή τού φωτός να γίνεται με καθ’ όλα φυσικό τρόπο από την Κανδήλα, όχι μόνο έβγαλε ψεύτες ή τρελούς όλους εκείνους τους χριστιανούς, κληρικούς και μη, που μας διαβεβαιώνουν κατηγορηματικά ότι η Κανδήλα τη συγκεκριμένη μέρα μεταφέρεται σβηστή μές στο Κουβούκλιο, αλλά ήρθε και σε ευθεία σύγκρουση με το χριστιανικό δόγμα ότι η ευλογία των πιστών κατά την τέλεση μυστηρίων, δεήσεων και λοιπών λατρευτικών πράξεων σε καμία περίπτωση δεν εξαρτάται από τον βαθμό αξιοσύνης των ιερουργούντων (20); Αναρωτήθηκαν λοιπόν οι ορθόδοξοι για τα παρεπόμενα αυτά; Πολύ αμφιβάλλουμε. Όπως και να ’χει, το ελάχιστο για το οποίο θα πρέπει να αναρωτηθούν είναι για ποιον λόγο ο άνθρωπος αυτός που κάποιοι απολογητές επιχείρησαν να παρουσιάσουν ως… δεδηλωμένο φωταμύντορα, παρότι είχε τη χρυσή ευκαιρία ενώπιον τού μεγαλύτερου σύγχρονου Έλληνα φωτομάχου και εκατομμυρίων ορθοδόξων που παρακολουθούσαν τη συζήτηση, να πει καθαρά, ξάστερα και απερίφραστα αυτό που άλλοι χριστιανοί στη θέση του θα βροντοφώναζαν, εκείνος ΠΟΤΕ δεν το ’κανε! Αντ’ αυτού περιορίστηκε σ’ ένα μάλλον καινοφανές, μεσοβέζικο «ναι μεν, αλλά..» που αντί να χρυσώσει το χάπι για τους χριστιανούς, τελικά ήγειρε ακόμα περισσότερα ερωτήματα! (21)
...
Η σχισμένη κολώνα
...
Ένα άλλο σημείο στο οποίο θα πρέπει να σταθεί κανείς εξετάζοντας την προϊστορία τού φωτός, είναι η περιβόητη σχισμένη κολώνα και το θαύμα που (θρυλείται ότι) συνδέεται μ’ αυτήν: κάποτε, λέει, όταν ετερόδοξοι επιχείρησαν να εμποδίσουν τον Πατριάρχη να πάρει το φως, αυτό εμφανίστηκε θαυματουργικά ξεπηδώντας μέσα από μία κολώνα η οποία ακόμα και σήμερα φέρει τα ίχνη από τη σαρωτική δύναμη τού υπερφυσικού φαινομένου! Πολλοί ορθόδοξοι λοιπόν κάνουν λόγο για «ιστορικό γεγονός», όταν ακόμα και σκληροπυρηνικοί απολογητές στην περίπτωση αυτή συνιστούν επιφυλακτικότητα (22). Η πραγματικότητα πάντως είναι ότι η εν λόγω ιστορία παρουσιάζει όλα τα στοιχεία ενός θρύλου. Για παράδειγμα δεν ξέρουμε καλά-καλά πότε ακριβώς συνέβη και ποιοι κρύβονταν πίσω από τη σκευωρία׃ Έγινε ανάμεσα στο 1579-1580 επί Πατριάρχου Σωφρονίου τού Δ΄ με υπαιτιότητα των Αρμενίων ή το 1520, εξήντα δηλαδή χρόνια νωρίτερα, επί Δωρόθεου τού Β΄ και με ανάμειξη των Ρωμαιοκαθολικών (23); Χώρια που το 1634 επί Θεοφάνους τού Γ΄, συνέβη λέει ένα άλλο παρόμοιο περιστατικό, πάλι με εμπλοκή των Αρμενίων! Μόνο που αυτή τη φορά η φλόγα δεν ξεπήδησε μέσα από κάποια κολώνα, αλλά -σειομένης, λέει, τής γης- από μιαν οπή τής σκέπης τού τρούλου!
...
Εξετάζοντας ωστόσο τις δύο αυτές ιστορίες, γεννιούνται κάποια ερωτήματα. Το σχίσιμο τής κολώνας φερ’ ειπείν (το οποίο εστιάζεται στο κατώτερο τμήμα της) δεν είναι διαμπερές! Συνεπώς θα πρέπει να δοθεί μια πειστική εξήγηση για το πώς (αλλά κυρίως ΓΙΑΤΙ) το φως διαπερνώντας το υλικό εμπόδιο τής κολώνας άφησε τα ίχνη του μόνο στην εξωτερική πλευρά. Εκτός βέβαια κι αν το σχίσιμο προκλήθηκε από έξω προς τα μέσα κι όχι από μέσα προς τα έξω! Ο Ιάσων Ευαγγέλου στο Θρησκευτικό φαινόμενο κάνει λόγο για φθορά «από την πυρκαγιά του 1808», ενώ ο Καλοκύρης υποστηρίζει ότι επρόκειτο για λάμψη κεραυνού, χωρίς ωστόσο να δίνει περαιτέρω πληροφορίες ή να διευκρινίζει πόθεν τούτο τεκμαίρεται. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει παρ’ όλα αυτά η εικασία του ότι ο θρύλος περί θαυματουργικής εμφάνισης τού φωτός μέσα από την κολώνα «πιθανόν να σχετίζεται με την παλαιά παράδοση που διασώζει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς κατά την οποία ο Θεός ‘‘καί τῶ πυρί δεδίττεται -δηλαδή εκπλήσσει, φοβίζει- τους ἀνθρώπους ἀνάπτων ἐκ κίονος τήν φλόγα” [...] Και εδώ όμως ο Θεός ‘‘δεδίττεται” με τη φλόγα του κεραυνού που [...] έσχισε την κολώνα»! (24)
...

Όπως και να ’χει, αναρωτιέται κανείς πώς είναι δυνατόν οι Αρμένιοι να βίωσαν μπροστά στα μάτιά τους αυτό το απίστευτο θαύμα, κι όμως αντί να αποκηρύξουν πάραυτα τα σφαλερά τους πιστεύω και να ασπαστούν το ορθόδοξο δόγμα, απλώς αποχώρησαν «ντροπιασμένοι και απογοητευμένοι» όπως επιχαίρουν οι ορθόδοξοι; Γιατί δεν έκαναν αυτό που έκανε ο περιβόητος εκείνος μουσουλμάνος μουεζίνης, ο οποίος, λέει, μόλις είδε το θαύμα εγκατέλειψε τη θρησκεία του κι έγινε χριστιανός; Έπειτα, μόλις μερικές δεκαετίες αργότερα υποτίθεται ότι συνέβη και το δεύτερο θαύμα, με τη γη να σείεται και το φως αυτή τη φορά να βγαίνει από τον τρούλο! Ούτε τότε λοιπόν πείστηκαν οι Αρμένιοι; Κι άντε να δεχθούμε ότι για τον άλφα ή τον βήτα λόγο, δεν το έκαναν. Έκτοτε έχουν παρέλθει πάνω από 400 χρόνια και το θαύμα έχει επαναληφθεί μπροστά στα μάτιά τους ισάριθμες φορές! Ακόμα λοιπόν να πιστέψουν; Εδώ πράγματι, όπως με χιούμορ σχολιάζει ο Μιχάλης Καλόπουλος στο βιβλίο του Θαύμα ή απάτη το «Άγιον» φως τής Ιερουσαλήμ;, ο Αρμένιος παρατηρητής πρέπει σίγουρα να είναι «ο πιο δύσπιστος χριστιανός όλων των εποχών! [...] Μόνο ο διάβολος θα είχε τόσο αρνητισμό!».
...
Η ορθόδοξη αποκλειστικότητα
...
Ένα άλλο αναπόσπαστο στοιχείο τής υπερφυσικής φωταψίας, είναι η περιβόητη ορθόδοξη αποκλειστικότητα. Το Άγιο Φως όπως θρυλείται, ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχει «θαυματουργηθεί» από εκπρόσωπο άλλου δόγματος, παρά μόνο από Ορθόδοξο και Έλληνα Πατριάρχη! Το θέμα ωστόσο -και το διατυπώνουμε πολύ προσεκτικά- δεν είναι απόλυτα αποσαφηνισμένο. Διότι πέραν τής πληροφορίας (κατ’ άλλους εικασίας) τού Κοραή ότι οι Λατίνοι κατά την περίοδο τής κυριαρχίας τους στα Ιεροσόλυμα (1099-1187) «ὀγδοήκοντα ὀκτώ ἔτη ἔθρεψαν μέ τό θαῦμα τοῦτο τήν ἀκολασίαν των», πέραν τής παρατήρησης στο Ανθολόγιο τής Ιερουσαλήμ τού Τ. Ψαράκη ότι «οι αρχηγοί των Σταυροφόρων είδαν την τελετήν τού Αγίου Φωτός ως αληθές χρυσωρυχείον [...] εμπορευόμενοι την ιεράν φλόγα εντατικώς», και ανεξαρτήτως τού γεγονότος ότι οι Δυτικοί διακύρητταν και διαβεβαίωναν πως μ’ αυτούς μονάχα πραγματοποιείται το θαύμα, υπάρχει και η αναφορά τού μοναχού Βαρθολομαίου Βριτζιανού ως αυτόπτη μάρτυρα το έτος 1168, δεκαεννέα δηλαδή χρόνια προτού ο Πανάγιος Τάφος τεθεί και πάλι υπό τον έλεγχο τής Ανατολικής Εκκλησίας (25)! Τη μαρτυρία αυτή ωστόσο αντιπαρέρχονται οι ορθόδοξοι απολογητές χαρακτηρίζοντας την «ύποπτη και απορριπτέα». Γιατί; Επειδή ο Βαρθολομαίος είδε μεν το θαύμα το 1168, όχι όμως και κατά το πρώτο του προσκύνημα δέκα χρόνια νωρίτερα (26)! Και βέβαια αναπόφευκτη εδώ είναι η σύγκριση με την αντίστοιχη μαρτυρία τής Αιθερίας που παρότι δεν περιέχει την παραμικρή νύξη περί θαύματος, προσμετράται εντούτοις, όπως είδαμε, ανενδοίαστα στα τεκμήρια παλαιότητας τού φαινομένου…
...
Τελικά με ποια μορφή εμφανίζεται το φως;
...
Όσον αφορά τώρα τη μορφή με την οποία το «Άγιο Φως» γίνεται εξωτερικά αισθητό, τα πράγματα περιπλέκονται ακόμα περισσότερο: οι αρχαιότερες μαρτυρίες περί θαύματος κάνουν απλώς λόγο για «οὐρανόθεν κατερχόμενο φῶς» χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις, ενώ από τον 10ο αιώνα και μετά, το φως εμφανίζεται είτε ως περιστέρι υπεράνω τής ανοικτής οροφής τής ροτόντας είτε ως θεία χρυσή βροχή (αναπόφευκτη εδώ η σύγκριση με τον μύθο τής Δανάης)! Σήμερα δε, βλέπουμε και -με τη βοήθεια της τεχνολογίας- απαθανατίζουμε γαλάζιες αστραπές, πύρινες σφαίρες και φλεγόμενα, μα μη κατακαιόμενα πατριαρχικά Κουβούκλια! (27)
....
......................
....
Το πώς μπορεί να συμβαίνουν όλα αυτά τα απίστευτα πράγματα αν όχι θαυματουργικά, είναι φυσικά ένα ζήτημα. Ωστόσο πολλά από τα φαινόμενα που για τους ορθοδόξους αποτελούν ακλόνητες αποδείξεις θεϊκής παρουσίας, μπορούν άνετα να εξηγηθούν και χωρίς την καταφυγή στο υπερφυσικό. Η περίφημη «πύρινη σφαίρα» φερ’ ειπείν, που στο πολυσυζητημένο βίντεο τού π. Στυλιανάκη, βλέπουμε να ελίσσεται ανάμεσα από τους προσκυνητές χωρίς αυτοί να καίγονται ή να αντιλαμβάνονται την παρουσία της, όπως μπορεί κανείς να διαπιστώσει από τη λεπτομερή εξέταση τής επίμαχης σκηνής (28), δεν μπορεί να ήταν παρά ένας από τους... δαδούχους που λίγο πριν από την έξοδο τού Πατριάρχη περνούν τρέχοντας ανάμεσα από το πλήθος! Εξίσου ορθολογικά μπορούν επίσης να εξηγηθούν οι διάφορες αστραπές, πύρινες γλώσσες, λάμψεις και λοιπές συγκεντρώσεις φωτός που -θαυματουργικά, υποτίθεται- εμφανίζονται εκ των υστέρων στα βίντεο και στις φωτογραφίες (29)! Όλα αυτά είναι φαινόμενα που επιδέχονται λογικές εξηγήσεις. Ακόμα και για τις αυταναφλεξεις σε κανδήλες και κεριά, όπως όλοι γνωρίζουμε, έχουν διατυπωθεί συγκεκριμένες υποψίες και εικασίες, με βασικότερο τους εκφραστή τον σκεπτικιστή συγγραφέα-ερευνητή Μιχάλη Καλόπουλο. Η θεωρία βέβαια, σύμφωνα με την οποία τα κεριά εμβαπτίζονται σε λευκό φώσφορο και αυταφλέγονται αργότερα δημιουργώντας «συνθήκες θαύματος», δε φαίνεται να εξηγεί το φαινόμενο πειστικά σε όλες του τις εκφάνσεις και σίγουρα χρειάζεται περαιτέρω τεκμηρίωση. Ακόμα κι έτσι όμως, φαίνεται εξαιρετικά δύσκολο να αποσείσει κανείς την αίσθηση ότι κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο τής Δανιμαρκίας…
...
Και πότε;
....
Παρεμπιπτόντως, δεν είναι μόνο ο τρόπος, αλλά και ο χρόνος εμφάνισης τού φωτός που διαφοροποιήθηκε στο πέρασμα των αιώνων: Κάποτε, γύρω στα τέλη τού 4ου αιώνα η φωταψία άρχιζε το απόγευμα, αργότερα από τον 5ο έως και τον 7ο αιώνα κατά το σούρουπο, ενώ σήμερα -προφανώς λόγω τής μεταφοράς τού φωτός με ειδική πτήση και τιμές αρχηγού κράτους- στις 12:00 το μεσημέρι. Ό,τι μας βολεύει δηλαδή και ο Θεός ακολουθεί... Το θέμα τού χρόνου ωστόσο δεν είναι μονοδιάστατο. Διότι πέραν τής γνωστής διαλεκτικής περί Παλαιού και Νέου Ημερολογίου, αξιοπρόσεχτη είναι και η θεολογική επισήμανση τού αρχιμανδρίτη Προκοπίου Δενδρινού γύρω στο 1833 ότι εφόσον «κατά το Μέγα Σάββατο, κατά την πίστη τής Εκκλησίας, ο Χριστός ‘‘ἦν ὑπό γῆν”», η τελετή και κατ’ επέκταση το «θαύμα» γίνεται «παρά καιρόν», και «κατά τον Μ. Βασίλειο, ό,τι γίνεται ‘‘παρά καιρόν” ανήκει στα ‘‘παρ’ ἐντολήν”, αντίθετα δηλαδή με το θέλημα τού Θεού». (30)
...
Η ακαΐα
...
Η εξελικτική πορεία τού «Αγίου Φωτός» μέσα στον χρόνο, δεν ήταν βέβαια δυνατόν να μην αγγίξει και την κατά πολλούς εντυπωσιακότερη ιδιότητά του: την περιβόητη ακαΐα. Αρχικά, λέει, η φλόγα δεν καίει, και μόνο μετά την πάροδο τριάντα τριών ολόκληρων λεπτών, αποκτά τις φυσικές της ιδιότητες (31)! Το εκπληκτικό δε είναι ότι η ακαΐα ΔΕΝ συνδέεται, λέει, με τον βαθμό πίστης ή τις γενικότερες θρησκευτικές πεποιθήσεις τού ατόμου, με αποτέλεσμα να βιώνεται ακόμα και από ανθρώπους που δεν πιστεύουν καν στο Άγιο Φως! Φαίνεται όμως πως και εδώ υπήρξαν σημαντικές τροποποιήσεις προϊόντος τού χρόνου. Διότι τουλάχιστον την εποχή τού ιερομονάχου και ιεροδιδασκάλου Γαβριήλ (1755-1815), όπως ο ίδιος μας διαβεβαιώνει, η ακαΐα εξαρτάτο ΑΜΕΣΑ από τον βαθμό τής πίστης με την οποία προσερχόταν κανείς στο φως: Ευλαβείς και ενάρετοι προσκυνητές «τό ἐβάστασαν μετά πίστεως ὥραν ἱκανήν καί εἰς τάς χεῖρας καί εἰς τούς κόλπους καί εἰς τό πρόσωπον αὐτό καί δέν ἐκάησαν. Ἀλλ’ ἤρχισες νά διστάζεις […] καί νά δοκιμάζεις ὄχι μέ πίστιν, ἀλλά μέ ἀμφιβολίαν […]; Καίει˙ τό ομολογώ»! (32)
...
Το τι ισχύει λοιπόν τελικά για το θέμα αυτό, παραμένει ομιχλώδες. Ο ίδιος ο εκπρόσωπος Τύπου τού Πατριαρχείου Ιεροσολύμων πάντως, σε ερώτηση που τού απήυθυνε δημοσίως ο Μιχάλης Καλόπουλος εάν υπάρχει επίσημη αποδοχή τού φαινομένου, σύμφωνα με τη μαρτυρία τού συγγραφέα, απάντησε δύο φορές με ένα ξερό όχι! Γεγονός είναι παρ’ όλα αυτά ότι στην πραγματικότητα πολλοί προσκυνητές με τον ένα ή τον άλλον τρόπο έρχονται σε επαφή με τη φλόγα -κατά τα φαινόμενα- χωρίς να καίγονται. Βέβαια όλα αυτά τα βίντεο που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο αποτελούν αντικείμενο έντονης αμφισβήτησης αφού συνήθως -όχι όμως πάντα- παρουσιάζουν ανθρώπους να περνούν το χέρι με μεγάλη ταχύτητα πάνω από τα κεριά αποφεύγοντας την παρατεταμένη επαφή με την αναμμένη φλόγα. Πολλοί επίσης παραπέμποντας στο πανάρχαιο έθιμο τής πυροβασίας, υποστηρίζουν ότι το φαινομένο τού Μ. Σαββάτου μπορεί να εξηγηθεί με παρόμοιο τρόπο, λαμβάνοντας δηλαδή υπ’ όψιν την υπερβατική ψυχική κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι πιστοί τη στιγμή εκείνη καθώς και την επακόλουθη έντονη εφίδρωση, ενώ άκρως εντυπωσιακές και απόλυτα απομυθοποιητικές είναι και οι επιδείξεις ακαΐας τού Ρώσου σκεπτικιστή Ιγκόρ Ντομπροκότωφ που μπροστά τους οι περισσότερες από τις αντίστοιχες των χριστιανών μοιάζουν με αθώο παιχνιδάκι! (33)
....
......
....
Ανεξάρτητα όμως από την πραγματική -αντικειμενική ή υποκειμενική- υπόσταση τού φαινομένου, γεννάται το ερώτημα: Γιατί 33, 23, 13 ή οσαδήποτε λεπτά και όχι πάντα; Γιατί το θαύμα στη γένεσή του να είναι τόσο εντυπωσιακό, τόσο υπέρλογο, μα στη συνέχεια να υπόκειται σε φυσικούς περιορισμούς; Γιατί αυτή η μεσοβέζικη μετριότητα; Μην ξεχνάμε ότι το φως εφόσον υποτίθεται πως κατέρχεται θαυματουργικά εξ ουρανού, απ’ ευθείας από την άκτιστη χάρη τής Τριαδικής θεότητας, είναι ΑΔΙΑΝΟΗΤΟ, αλλά και εντελώς ΑΣΚΟΠΟ να υφίσταται στη συνέχεια αυτήν την αλλοίωση! Εδώ ακόμα κι ο αγιασμός που στην αρχή δεν είναι παρά απλό φυσικό νεράκι, σύμφωνα με τους ορθοδόξους δεν αλλοιώνεται όσα χρόνια κι αν περάσουν, και αλλοιώνεται το «Άγιο φως» που υποτίθεται πως κατεβαίνει από τον ουρανό; Όσο δε για το αντεπιχείρημα ότι η απαίτηση για χρονικά μη πεπερασμένη ακαΐα αποτελεί ασέβεια προς τον Θεό αφού τα θαύματα δε γίνονται χάριν εντυπωσιασμού, ο ισχυρισμός αυτός συνιστά κατάφωρη αντίφαση που έρχεται σε απόλυτη σύγκρουση με όλη τη μεγαλοπρέπεια των φαινομένων που προηγούνται: των συριγμών, των υπερφυσικών, εξωκόσμιων λάμψεων, των ανεμοστρόβιλων, των πύρινων σφαιρών, των αναφλέξεων από το πουθενά και όλων αυτών των… ταπεινών θεϊκών σημαδιών που καταγράφονται κάθε Μεγάλο Σάββατο στον Ναό τής Αναστάσεως! Εκτός κι αν ούτε αυτά αποσκοπούν στον εντυπωσιασμό μας…
...
Η δικτατορία των αυτοπτών μαρτύρων
...
Όμως έχουν το δικαίωμα να συζητούν περί τού θαύματος όσοι δεν έχουν καν βρεθεί ποτέ τους εκεί; Μα… γιατί όχι άραγε; Αναντίρρητα η -νηφάλια- παρατήρηση εκ τού σύνεγγυς, εξ ορισμού παρέχει περισσότερα πλεονεκτήματα, με κυριότερο τη δυνατότητα σχηματισμού σφαιρικότερης εικόνας τού θέματος. Όμως ακόμα κι αυτό το επιχείρημα θα πρέπει να σχετικοποιηθεί. Εν προκειμένω, η πρόσκληση-πρόκληση προς όλους τους δύσπιστους να επισκεφθούν όποτε θέλουν τούς Αγίους Τόπους ώστε να βεβαιωθούν ιδίοις όμμασι για τη γνησιότητα τού θαύματος, δεν έχει ουσιαστικό αντίκρυσμα. Η τόσο μεγαλόψυχη αυτή πρόταση, βλέπετε, θα αποκτούσε νόημα μόνο αν τον έλεγχο διενεργούσε μια ανεξάρτητη επιστημονική ομάδα που θα είχε τη δυνατότητα να εργαστεί υπό συνθήκες πλήρους διαφάνειας ακολουθώντας όλους τούς εμπλεκομένους κατά πόδας και καταγράφοντας το φαινόμενο σε όλες του τις φάσεις - ακόμα και μέσα στο ίδιο το Κουβούκλιο! Αλλιώς σε τι θα διέφεραν οι ελεγκτές από τούς υπόλοιπους, απλούς επισκέπτες τού Ναού; Τι παραπάνω θα έβλεπαν από το «θαύμα» σε σχέση μ’ αυτά που μπορούν να δουν και στα βίντεο; Θα ’βλεπαν κεριά να αυταναφλέγονται; Τα ’χουνε δει ήδη. Μήπως κανδήλες ν’ ανάβουν από το πουθενά; Κι αυτό είναι γνωστό. Πύρινες σφαίρες να σχίζουν τον αιθέρα και φωτεινές κορώνες να αιωρούνται πάνω από τα κεφάλια των προσκυνητών; Μα αυτά δεν τα βλέπουν ούτε καν οι ίδιοι οι πιστοί που υποτίθεται πως τους συμβαίνουν! Οπότε με ποιο σκεπτικό δεν αναγνωρίζεται στους υπόλοιπους το δικαίωμα να μιλούν; Ασφαλώς, το ιδανικό -όπως είπαμε- θα ήταν η κριτική να συνοδεύεται και από κάποια προσωπική μαρτυρία, αλλά επίσης ιδανικό θα ήταν, κάμερες να σάρωναν κάθε τετραγωνική ίντσα τού Ναού τής Αναστάσεως συμπεριλαμβανομένου και τού ίδιου τού Κουβουκλίου! Συνεπώς το τι θα ήταν ιδανικό και τι όχι, είναι ένα ζήτημα το οποίο από μόνο του θα μπορούσε να μας βάλει σε μια διαδικασία ατέρμονων συζητήσεων. Άλλωστε δε γίνονται δα και όλοι όσοι παρίστανται στην τελετή, αυτομάτως… χριστιανοί ορθόδοξοι ούτε και πείθονται πως όντως συμβαίνει κάποιο θαύμα. Χαρακτηριστικές είναι για παράδειγμα οι περιπτώσεις των Ιάσονα Ευαγγέλου και Κώστα Δημόπουλου οι οποίοι παρότι υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες στην τελετή, όχι μόνο δεν είδαν τις αμφιβολίες τους να σκορπούν στούς τέσσερις ανέμους, αλλά το αντίθετο: τις είδαν να θεριεύουν και στο τέλος να γίνονται απόλυτη άρνηση (34)! Ομοίως όμως, ούτε το γεγονός ότι πολλοί πράγματι πείθονται και πιστεύουν, σημαίνει ότι τα αίτια τής μεταστροφής τους βρίσκονται και εντός πραγματικότητας! Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση τού π. Στυλιανάκη ο οποίος -όπως προαναφέραμε- πίστεψε πως αξιώθηκε να δει και να απαθανατίσει μιαν άυλη πύρινη σφαίρα -το ίδιο το «Άγιο φως»!- να περνά ανάμεσα από το πλήθος χωρίς όμως να γίνεται ορατή και αισθητή, ενώ αυτό που στην πραγματικότητα είδε, δεν ήταν παρά ένας απλός άνθρωπος μ’ έναν δαυλό στο χέρι! Ακλόνητη απόδειξη, αν μη τι άλλο, ότι η απλή παρουσία μας και μόνο στον Ναό τής Αναστάσεως, σε καμία περίπτωση δε θα ήταν αρκετή για να μάθουμε τι πραγματικά συμβαίνει!
...
Η αδυσώπητη πρόκληση
...
Όλη αυτή τη μυστικότητα με την οποία περιβάλλεται το «θαύμα», καυτηριάζει στο ανέκδοτο σύγγραμμά του Τα περί του Αγίου φωτός και ο Αγιορίτης Αρχιμανδρίτης Προκόπιος Δενδρινός, χαρακτηρίζοντας την ευθέως ύποπτη και παραπλανητική. Δε διστάζει μάλιστα να απευθύνει στην Αγιοταφιτική Αδελφότητα μιαν απίστευτη πρόκληση:
...
«Ας αφήσουν τις κανδήλες τού Ναού απαρασκεύαστες, χωρίς λάδι και φυτίλια, την θύρα τού Κουβουκλίου ανοικτή, για να φαίνεται από παντού ο ‘‘επιτάφιος λίθος”, ώστε να είναι όλα φανερά, όπως στην περίπτωση τού προφήτου Ηλία. Ας απομακρυνθούν και οι θυρωροί, ή μάλλον να πραγματοποιήσουν λεπτομερή αυτοψία τού επιτάφιου λίθου, να καθαρίσουν όλο τον λίθο με ύδωρ καθαρό, χύνοντας μετά μία υδρία ύδατος επάνω του. Να εμποδίσουν την είσοδο και σ’ αυτόν τον εκπρόσωπο τού Πατριάρχη από το πρωί τής Μεγάλης Πέμπτης, ως το πρωί της Κυριακής. Και τότε, ας εισέλθει ο ‘‘φωτεκφόρος” και ας παραλάβει το Φως! Η μυστικότητα όμως είναι ύποπτη και γίνεται όχι για να μη ‘‘παρεισαχθεί φως χειροποίητον” -αφού τούτο είναι αδύνατον- αλλά για να μη ‘‘φωραθή η λανθάνουσα προκατασκευή”, δηλαδή η απάτη. Διότι οι κανδήλες ετοιμάζονται από τον πατριαρχικό Επίτροπο, και όχι ως συνήθως από τον Νεοκώρο. Τα κεριά αλείφονται με ‘‘σπίρτον” και δεν επιτρέπεται εις άλλον να παραλάβει το φως, ούτε και στούς επισημότερους κληρικούς-προσκυνητές. Όλα δείχνουν ότι είναι ‘‘αυτόχρημα δημιουργία” και αυτό ψιθυρίζεται και από τους ίδιους τούς Αγιοταφίτες.» (35)
...
Τα κεριά
...
Το αν πράγματι πρόκειται περί αισχρού τεχνουργήματος -όπως ήδη τονίσαμε-, υπό τις παρούσες συνθήκες και δεδομένης τής αδυναμίας διενέργειας αυστηρού επιστημονικού ελέγχου, δεν είναι δυνατόν να τεκμηριωθεί με αδιάσειστα στοιχεία. Εικασίες βέβαια γίνονται, αλλά υπάρχουν ακόμα πολλά που πρέπει να εξηγηθούν πειστικά. Παρ’ όλα αυτά για κάποια από τα επιχειρήματα που συνήθως προβάλλουν οι ορθόδοξοι κατά τής θεωρίας τού Καλόπουλου, υπάρχουν απαντήσεις.
...
Λένε για παράδειγμα οι χριστιανοί ότι ο σκεπτικιστής συγγραφέας παραβλέπει το γεγονός πως ενώ τα κεριά αγοράζονται σε διαφορετικές στιγμές, «κόντρα σε κάθε λογική ανάβουν την ίδια στιγμή». Το ότι όμως ανάβουν ΟΛΑ τα κεριά, και μάλιστα ακριβώς την ίδια στιγμή, ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ! Τα πλάνα που βλέπουμε κάθε χρόνο στην τηλεόραση, αλλά και διάφορες μαρτυρίες ανθρώπων που έχουν βρεθεί εκεί, το επιβεβαιώνουν. Στην υποθετική λοιπόν περίπτωση απάτης, το γεγονός ότι τα κεριά διατίθενται ήδη μέρες πριν προς πώληση και αγοράζονται σε διαφορετικες στιγμές, δεν αποδεικνύει απολύτως τίποτα αφού πρώτον, σημασία δε θα είχε το πότε θα αγοράζονταν τα κεριά, αλλά το πότε θα εμβαπτίζονταν στο διάλυμα φωσφόρου. Δεύτερον, ο Καλόπουλος υποστηρίζει ότι σε τηλεοπτική εκπομπή που έχει μαγνητοσκοπημένη, ο τέως διευθυντής τού Δημοκρίτειου ερευνητικού κέντρου Νίκος Κατσαρός, βεβαίωσε υπεύθυνα πως η χρονοκαθυστέρηση στην αυτανάφλεξη του φωσφόρου μπορεί να ανέλθει ακόμα και σε ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ! Πέραν τούτου, το φαινόμενο να καπνίζουν τα κεριά λίγο πριν από την αυτανάφλεξή τους, είναι εξαιρετικά ύποπτο (36)! Το ίδιο ακριβώς, βλέπετε, γίνεται και με τον φωσφόρο, και όπως είναι φυσικό δεν είναι δυνατόν να δεχθούμε ότι ένα ουρανόπεμπτο φως είναι λογικό να έχει την ίδια συμπεριφορά! Άλλωστε, άκαιρες αυταναφλέξεις είναι πολύ πιθανό πράγματι να συμβαίνουν! Στο βιβλίο του ο Καλόπουλος αναφέρει μάλιστα μία κωμικοτραγική περίπτωση όπου αντί να αυταναφλεχθεί το κερί μιας κοπέλας, πήρε φωτιά το… καπέλο της! «Πράγμα που σημαίνει πως […] κάποιος, με τη χημική κεφαλή του κεριού του, ακούμπησε κατά λάθος το καπέλο της, με αποτέλεσμα την ώρα του θαύματος, η πίστη της κοπέλας να αναφλέξει το… καπέλο της και όχι τη λαμπάδα της!» (37). Τέλος, εξίσου πιθανό είναι και το ενδεχόμενο να μην είναι ΟΛΑ τα κεριά «πειραγμένα»! Αν ΟΛΑ τα κεριά άναβαν από μόνα τους, δε θα βλέπαμε ολοκάθαρα τον Πατριάρχη να μοιράζει το φως, ούτε και ανθρώπους να προσφέρουν τη φλόγα τους στο διπλανό τους!
...
Όπως και να ’χει, το τι πραγματικά συμβαίνει κάθε Μεγάλο Σάββατο στον Πανάγιο Τάφο, όντως δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε με απόλυτη βεβαιότητα. Σίγουρα, από τη στιγμή που κάποιος δεν πιστεύει στον χριστιανικό Θεό, προφανώς τού είναι και αδύνατον να δεχθεί την (αν)ορθόδοξη εκδοχή περί θαύματος. Υποψίες και ενδείξεις άλλωστε -όπως είπαμε- υπάρχουν πολλές. Και ποιος ξέρει: κάποια στιγμή ίσως έρθουν κι οι αποδείξεις…
...
UPDATE 09/05/20: Για νέα στοιχεία βλ. ανάρτηση 126.
...
....
Π Α Ρ Α Π Ο Μ Π Ε Σ

[1] π. Γ. Δ. Μεταλληνός, Φωτομαχικά-Αντιφωτομαχικά,
εκδ. Κάτοπτρο-Ιστορητής, 2001, σελ. 33
[2] Ομ.
[3] Ομ., σελ. 131-132
[4] Ομ., σελ. 369-388
[5] Ο π. Μεταλληνός αποσυνδέοντας την πίστη «στό γεγονός
τῆς Ἀναστάσεως [...] ἀπό τήν φύση τοῦ ‘‘Ἁγίου Φωτός”»,
χαρακτηρίζει την αγιότητα αυτού «ἀδιαμφισβήτητη ὡς ἐκ
τοῦ Τόπου ἀπό τόν ὁποῖο προέρχεται», σελ. 35
[6] Ομ., σελ. 29-30
[7] Κ. Δ. Καλοκύρης, Το αρχιτεκτονικό συγκρότημα τού Ναού
της Αναστάσεως Ιεροσολύμων και το θέμα του Αγίου Φωτός,
University Studio Press, 1999, σελ. 164-165
[8] Μεταλληνός, σελ. 34
Σύμφωνα με κάποιους απολογητές, η δήλωση αυτή τού π.
Μεταλληνού ισοδυναμεί με τον χαρακτηρισμό κάθε αρνητή
τού «θαύματος» ως αθέου!! Στην επισήμανση δε ότι εάν
όντως ίσχυε αυτό, ο π. Μεταλληνός θα έπρεπε να θεωρούσε
ακόμα και τον Κωνσταντίνο Καλοκύρη άθεο, ο οποίος -παρά την
άρτια θεολογική του κατάρτιση και τη βαθιά θρησκευτική του
πίστη- απορρίπτει και αυτός την περίπτωση θαύματος, η
απάντηση ήταν ότι ναι, έτσι ακριβώς είναι (!), με την επιφύλαξη
ωστόσο ότι ο κληρικός-καθηγητής ίσως να ήθελε να συνετίσει
τον «σεβαστό του διδάσκαλό»! Ισχυρίστηκαν δηλαδή ούτε λίγο
ούτε πολύ ότι ο π. Μεταλληνός επέκρινε αυτό που ρητά δήλωσε
ότι συγκριτικά θα... προτιμούσε! Ο κληρικός-καθηγητής όμως,
ασφαλώς και ΔΕΝ θεωρεί κάθε φωτομάχο άθεο, αφού τη λέξη
«ἀθέους» την έθεσε εντός εισαγωγικών, σχετικοποιώντας την
και κρατώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο αποστάσεις από την
αντίληψη πως όποιοι δεν πιστεύουν στην εκδοχή τού
θαύματος, είναι εξ ορισμού άθεοι!
[9] Για ένα εντελώς διαφορετικό θέμα, στο ίδιο όμως ακριβώς
πνεύμα, ο γλωσσολόγος Β. Αργυρόπουλος, αναφερόμενος στην
αμφισβήτηση τής γραφής ορθοπαιδική άπό τους υπέρμαχους
τού τύπου ορθοπεδική, σχολιάζει εύστοχα ότι «το να μετατρέπουμε
την άγνοια για την ύπαρξη μιας λέξης σε βεβαιότητα θα μπορούσε
να μας οδηγήσει σε παραλογισμό, αφού με την ίδια λογική δεν
μπορούμε να αποδείξουμε ότι δεν υπήρχε και γραφή
*ωρθοπαιδική!».
(Βασίλειος Μ. Αργυρόπουλος, Αρχαιολατρία και γλώσσα,
εκδ. Σ. Ι. Ζαχαρόπουλος, 2009, σελ. 239)
[10] Καλοκύρης, σελ. 218-220
[11] Ομ., σελ. 22
[12] Μαρία Σταματιάδου, Το Άγιο Φως, από: Τα 20 Μεγαλύτερα
μυστήρια τού πλανήτη, εκδ. Αρχέτυπο, 2005, σελ. 17
[13] Μεταλληνός, σελ. 159, 399-400
[14] Ομ., σελ. 186-189
[15] Ομ., σελ. 350-351
[16] Καλοκύρης, σελ. 165-167
[17] Ομ., σελ. 211-212
[18] Η ερμηνεία τού Λογάδη, παρότι ο π. Μεταλληνός σε κανένα
σημείο τού βιβλίου του και με κανέναν τρόπο δεν έδωσε λαβή για
ένα τέτοιο συμπέρασμα, επιχειρήθηκε να παρουσιαστεί από τους
απολογητές ως άποψη και αυτού τού ιδίου! Μια απλή δηλαδή
βιβλιογραφική παράθεση μετατράπηκε χωρίς ούτε ένα έρεισμα
σε... σύμφωνη γνώμη!
[19] Ομ., σελ. 20
[20] Οι υβρίζοντες απολογητές που διατείνονται ότι το εν λόγω
δόγμα ισχύει μόνο για τα 7 μυστήρια, θα πρέπει να δώσουν μια
πειστική απάντηση στο ερώτημα τι γίνεται λοιπόν στην περίπτωση
ενός μνημοσύνου ή αγιασμού που τελείται από ανάξιο ιερέα! Αφού
ΔΕΝ πρόκειται περί μυστηρίων, μας λένε ότι το αιτούμενο των
πιστών δεν λαμβάνεται καν υπ’ όψιν;;
[21] Εκτενή σχολιασμό τής συζήτησης μπορείτε να βρείτε στις σελίδες:
http://anazitiseis-hh.blogspot.com/2008/08/blog-post_27.html και
http://omadeon.wordpress.com/2007/04/08/...comment-21585
[22] «Σημ: Καλό θα είναι να είναι κανείς λίγο επιφυλακτικός σε
αυτό το γεγονός, χωρίς και να θέλω να το αμφισβητήσω, καθόσον
θέλω να πιστεύω ότι ο Θεός δεν ξεχωρίζει εθνικότητες. Ας μην ξεχνάμε
επίσης ότι το Άγιο φως μέσα στον ναό μεταξύ πιστών δεν κάνει τέτοιες
διακρίσεις. Λέτε όμως να κάνει έναντι δογμάτων;»
(Aπό σχετικό άρθρο τού Ανώνυμου Απολογητή)
[23] Καλοκύρης, σελ. 172-173
[24] Ομ., σελ. 195
[25] Ομ., σελ. 185-186
[26] Μεταλληνός, σελ. 272
[27] Συχνά προβάλλεται ως επιχείρημα η απουσία πυρκαγιών παρά την
ανεξέλεγκτη φωτοχυσία. Πέραν ωστόσο των διαφόρων μικροατυχημάτων
που ενίοτε συμβαίνουν, καθώς και τής πυρκαγιάς τού 1808 που
κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος τού Ναού τής Αναστάσεως και το
Κουβούκλιο τού Παναγίου Τάφου, ο π. Στυλιανάκης στην ιστοσελίδα του
γράφει επί λέξει τα εξής: «Ευτυχώς υπήρχαν οι αστυνομικοί και με
πυροσβεστηράκια έσβηναν από μακριά, τις προκλητικές φλόγες! Θα
είχαμε πάρει φωτιά όλοι και κάποια στιγμή κινδύνεψα να χάσω και την
κάμερα από τις φλόγες!».
Όντως λοιπόν θαύμα (δουλεύουν οι πυροσβεστήρες...)!
[28] Εκτενής ανάλυση και απομυθοποίηση τού φαινομένου στο
http://anazitiseis-hh.blogspot.com/2009/05/blog-post_21.html
[29] Πλούσιο φωτογραφικό υλικό στο
http://anazitiseis-hh.blogspot.com/2009/05/blog-post_19.html
[30] Ομ., σελ. 125, 349
[31] 33 τα κεριά, 33 και τα λεπτά τής ακαΐας - όσα δηλαδή και τα
χρόνια τού Ιησού! Συνεπώς ακατανόητες όλες αυτές οι διχογνωμίες
και εικασίες των μελετητών γύρω από το ζήτημα τής πραγματικής του
ηλικίας. Το θέμα λύθηκε: 33!
[32] Μεταλληνός, σελ. 96, 205-206, 214
[33] http://neholyfire.narod.ru/ob/10.6.01.htm
[34] Ι. Ευαγγέλου, Το θρησκευτικό φαινόμενο και Κ. Δημόπουλος,
Άγιοι Τόποι και Ισραήλ
[35] Μεταλληνός, σελ. 128, 361
[36] Το ότι τα κεριά καπνίζουν πριν από την ανάφλεξη επιβεβαιώνει
ρητά και ο ίδιος ο π. Στυλιανάκης στην ιστοσελίδα του: «Δεν άναψε
όμως η δική μου, αλλά είδα με τα μάτια μου και ρίγησα, άλλες
λαμπάδες μέσα στο πλήθος του κόσμου να ανάβουν σποραδικά,
αφού για λίγο στην αρχή κάπνιζαν!».
[37] Μ. Καλόπουλος, Θαύμα ή απάτη το «Άγιον» φως τής Ιερουσαλήμ;,
σελ. 189

....

Ποιο ήταν το... θαύμα

2009-05-29T13:52:00.005+03:00

Τσάκατε ένα γρήγορο:

Λέει ο φωταμύντορας στον άπιστο:

...

«Τέτοια φωτοπλημμύρα στον Ναό κι ούτε μια πυρκαγιά, ρε συ!! Τι άλλο χρειάζεσαι, δηλαδή, για να πειστείς πως πράγματι είναι θαύμα;»
...
Οπότε κι ο άπιστος:

...

«Χμμμ… Μισό. Κάτσε να θυμηθώ πως ακριβώς το είπε ο π. Στυλιανάκης... Α ναι: “Ευτυχώς υπήρχαν οι αστυνομικοί και με πυροσβεστηράκια έσβηναν από μακριά, τις προκλητικές φλόγες! Θα είχαμε πάρει φωτιά όλοι και κάποια στιγμή κινδύνεψα να χάσω και την κάμερα από τις φλόγες!”.

...

Όντως λοιπόν θαύμα… δουλεύουν οι πυρoσβεστήρες...».

Οι... άσφαιρες «πύρινες σφαίρες»

2009-05-21T10:53:00.018+03:00

..
Πασίγνωστο το βίντεο τού π. Αντωνίου Στυλιανάκη ۬ εντυπωσιακό και καθηλωτικό, βαρύ πυροβολικό των φωταμυντόρων στη μάχη για την τεκμηρίωση τής γνησιότητας τού «θαύματος τού Αγίου Φωτός». Στο ντουκουμέντο λοιπόν αυτό βλέπουμε μια «πύρινη σφαίρα» να εμφανίζεται ξαφνικά στο πλάνο και διασχίζοντας τον χώρο, να περνά ανάμεσα από τους ανυποψίαστους προσκυνητές οι οποίοι όχι μόνο δεν καίγονται, αλλά ούτε καν δείχνουν να αντιλαμβάνονται την ύπαρξή της! Τα εντυπωσιακά αυτά πλάνα, όπως μας διαβεβαιώνει ο αρχιμανδρίτης Ιατρός-Παιδοψυχίατρος που τα κατέγραψε το 1994 με την ερασιτεχνική του κάμερα, είναι απολύτως αυθεντικά και αποδίδουν στο ακέραιο το προσωπικό του βίωμα. Όπως μάλιστα εμφατικά επισημαίνει, προσκυνητές που στέκονταν σε καίριο σημείο, στην ερώτησή του αν είδαν κι εκείνοι το φαινόμενο, απάντησαν αρνητικά!
..
Το τι ακριβώς είδε ωστόσο ο π. Στυλιανάκης και υπό ποιες συνθήκες αυτά που είδε, αποτυπώθηκαν στο επίμαχο βίντεο, είναι ένα ζήτημα που σηκώνει πολλή συζήτηση. Και βέβαια, για τα διάφορα φαινόμενα εκτός Κουβουκλίου, αν θυμάστε, ουδέποτε εξέφρασα κάποια συγκεκριμένη, ξεκάθαρη άποψη για το πώς είναι δυνατόν να συμβαίνουν, αλλά ελλείψει στοιχείων (αποδείξεων ή ισχυρών ενδείξεων) δήλωνα απαρέγκλιτα την απόλυτη άγνοιά μου. Την ίδια δε επιφυλακτική στάση αναμονής τηρούσα όλον αυτόν τον καιρό και για το επίμαχο βίντεο τού π. Στυλιανάκη αφού η εξήγηση που είχε προταθεί από την πλευρά τού σκεπτικισμού («άνθρωπος με δαυλό που έτρεχε ανάμεσα στο πλήθος»), δε συνοδευόταν κι από την απαραίτητη τεκμηρίωση και ως εκ τούτου δε με έπειθε. Βλέποντας ωστόσο ένα βιντεάκι που ανακάλυψα πριν από λίγες μέρες στην ιστοσελίδα τού Ρώσου σκεπτικιστή Игорь Доброхотов (Igor Dobrokhotov), ένα... δαιμονικό λαμπάκι άναψε πάνω απ’ το κεφάλι μου! Αμέσως ανέσυρα το πολυζητημένο ντοκουμέντο τού π. Στυλιανάκη από τ’ αρχείο μου και το ’κανα φύλλο και φτερό! Και πράγματι, η λεπτομερής εξέταση τού οπτικού υλικού -παρά την κακή ποιότητα τής λήψης- έβγαλε λαγούς! Δείτε όμως πρώτα λίγο αυτό:
..
....................................Λήψη σε φωτισμένο χώρο (βίντεο)
.. ... ..
Για τους λιγότερο παρατηρητικούς, επισημαίνω λοιπόν ότι στην αριστερή πλευρά τού πλάνου, βλέπουμε καθαρά έναν άνθρωπο να κινείται με ταχύτητα προς τα πάνω, κρατώντας έναν αναμμένο δαυλό, ενώ μια παρόμοια κίνηση -χωρίς φλόγα αυτή τη φορά- εντοπίζουμε και στο μέσο τής λήψης με κατεύθυνση προς τ’ αριστερά. Φαντάζεστε τώρα πώς θα φαινόταν η εικόνα αυτή, εάν αντί φως, επικρατούσε σκοτάδι; Ιδού:
..
.................................Σκοτεινό πλάνο (βίντεο)
... ..
Δείτε τώρα και κάτι ακόμα: Βλέπετε τη φωτεινή σφαίρα που αιωρείται πάνω από τα κεφάλια των πιστών, χωρίς αυτοί να δείχνουν κάποια ανάλογη αντίδραση;
..
.. ..
Για να δούμε όμως τώρα το πλάνο την αμέσως επόμενη στιγμή, όταν άστραψαν τα φλας των φωτογράφων:
..
..

Μάλιστα. Άνθρωπος ήτανε λοιπόν... Ένα κανονικό ανθρώπινο ον με σάρκα και οστά και όχι φωτεινή σφαίρα όπως θα μπορούσε να πιστέψει κανείς, αν βασιζόταν στη πρώτη φωτογραφία χωρίς να έχει δει ποτέ τη δεύτερη! Αν δούμε δε και τη συνέχεια τής επίμαχης σκηνής στο βίντεο, τότε τα πράγματα παίρνουν μια ακόμα πιο διαφορετική τροπή! Ιδού λοιπόν. Το είδατε; Εξαιρετικά διαφωτιστικό, δε συμφωνείτε; Βλέπουμε λοιπόν δαδούχους να κινούνται με μεγάλη ταχύτητα ανάμεσα στο πλήθος, το οποίο, βέβαια, δεν αντιδρά, όχι επειδή η υποτιθέμενη πύρινη σφαίρα που πλησιάζει είναι αόρατη και δεν καίει, αλλά επειδή αυτό που βλέπουν να κατευθύνεται προς το μέρος τους, δεν έχει τίποτε το υπερφυσικό! Δεν είναι ΚΑΜΙΑ πύρινη σφαίρα, παρά μόνο άνθρωποι απλοί που τρέχουν ανάμεσα στους προσκυνητές κρατώντας αναμμένους δαυλούς! Πύρινη σφαίρα μπορεί να «είδαν» μόνο όσοι παρακολουθούσαν τη σκηνή εξ αποστάσεως κι από πλάγια. Οι υπόλοιποι όμως που ήταν κοντά και είχαν την κατάλληλη οπτική γωνία, ΟΧΙ! Εφαρμόζοντας λοιπόν τώρα τη γνώση μας αυτή και στην περίπτωση τού πολυσυζητημένου βίντεο, έχουμε ή δεν έχουμε μια πολύ αληθοφανέστερη εξήγηση για όλα αυτά τα υπερφυσικά που υποτίθεται πως συνέβησαν; Είναι ή δεν είναι προφανές ότι ο π. Στυλιανάκης απλώς στεκόταν σε λάθος σημείο; Εξηγείται τώρα ή δεν εξηγείται το γεγονός ότι οι προσκυνητές που -σε αντίθεση με τον ίδιο- δεν παρακολουθούσαν τα τεκτενόμενα εξ αποστάσεως κι από το πλάι, αλλά από κοντά και με μέτωπο προς τo σημείο από το οποίο ερχόταν η φλόγα, όταν ρωτήθηκαν αν είχαν δει τη σφαίρα, δήλωσαν πως δεν ειχαν ιδέα; Παίζει λοιπόν ή δεν παίζει καθοριστικό ρόλο η οπτική γωνία τού παρατηρητή, αλλά και οι συνθήκες υπό τις οποίες γίνεται η παρατήρηση;
..
Παρακολουθώντας δε εκτενέστερα πλάνα από το βίντεο τού π. Στυλιανάκη, όπως αυτά προβλήθηκαν και σχολιάστηκαν σε τηλεοπτική του εμφάνιση, παρατηρούμε επιπροσθέτως και τα εξής:
...
Το ότι η κίνηση τής φλόγας (καταχρηστικά: «πύρινης σφαίρας») δεν έγινε αντιληπτή από τους ανθρώπους που στέκονταν εκεί κοντά, είναι σαφές ότι ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ! Στο σημείο 4:07, βλέπετε, όπου η λήψη προβάλλεται σε αργή κίνηση, παρά την κακή ποιότητα τού βίντεο διακρίνουμε καθαρά έναν άνθρωπο να κρατά τα χέρια του ανοιχτά περιμένοντας και με το που περνά η υποτιθέμενη σφαίρα από μπροστά του (4:12-4:14), ν’ αρχίζει να χειροκροτεί!! Συνεπώς ο άνθρωπος αυτός είναι σαφές ότι είχε ήδη δει την πηγή φωτός -δηλαδή τον ΔΑΔΟΥΧΟ!- να έρχεται και γι αυτό περίμενε με τα χέρια ανοιχτά για χειροκρότημα (1)! Το προφανέστατο αυτό συμπέρασμα επιβεβαιώνεται δε πλήρως και από την αντίδραση τού άντρα που στο σημείο 3:42 κάνει την εμφάνισή του κάτω δεξιά στο πλάνο. Ο άνθρωπος αυτός λοιπόν, βλέπουμε καθαρά ότι ενώ αρχικά κοιτάζει μπροστά, κάποια στιγμή (στο 4:05) αρχίζει να στρέφει το βλέμμα του προς τα δεξιά με κατεύθυνση το σημείο όπου μερικά δευτερόλεπτα αργότερα εμφανίστηκε το φως. Μέχρι και το σημείο 4:18 όπου δυστυχώς το πλάνο χαλάει, τον βλέπουμε ολοκάθαρα να στρίβει το κεφάλι του παρακολουθώντας με ενδιαφέρον την κίνηση τής φωτεινής πηγής. Η συγκεκριμένη λεπτομέρεια φαίνεται ΟΛΟΚΑΘΑΡΑ στο βίντεο και σε συνδυασμό με τον άνθρωπο που βλέπουμε να χειροκροτεί ακριβώς τη στιγμή που η «πύρινη σφαίρα» περνά σε απόσταση αναπνοής από μπροστά του (2), καταρρίπτει τον ισχυρισμό -ή αν θέλετε, την πεποίθηση- τού π. Στυλιανάκη ότι όντως επρόκειτο για κάποιο ανεξήγητο υπερφυσικό φαινόμενο που «κανείς δεν πήρε είδηση» και που μόνο αυτός αξιώθηκε να δει («ε, και πώς ο Θεός, ας πούμε, αξίωσε... εμένα...»). Άλλωστε -ας επισημανθεί κι αυτό-, λίγες μόνο στιγμές μετά (στο 1:36), μια άλλη -εντελώς πανομοιότυπη- «φωτεινή σφαίρα» από τις πολλές που βλέπουμε να εμφανίζονται και να εξαφανίζονται σε διάφορα σημεία τού χώρου, όπως καθαρά φαίνεται στο κέντρο τού πλάνου, αποδεικνύεται πώς στην πραγματικότητα δεν ήταν παρά μια απλή δεσμίδα... κεριών, με την οποία μάλιστα ελάχιστα μόνο δευτερόλεπτα πριν από το δεύτερο φούντωμα της (1:51) είχε έρθει σε εκτεταμένη επαφή και κάποιο άτομο που ήταν ανεβασμένο σε παρακείμενο υπερυψωμένο σημείο!!
..
Οι παρατηρήσεις δε αυτές εναρμονίζονται απόλυτα και με την απομυθοποιητική μαρτυρία τού Κώστα Δημόπουλου το 1981, ο οποίος στο βιβλίο του Άγιοι Τόποι και Ισραήλ επιβεβαίωσε με εκτενέστατες περιγραφές την παρουσία αντρών με φως σε υπερυψωμένα σημεία τού Παναγίου Τάφου και δαδούχων που κινούνται ταχύτατα ανάμεσα στο πλήθος:
..
«[…] Αφού έκαναν μερικούς γύρους, στο τέλος σκαρφάλωσαν στα παράθυρα και στον τοίχο του τάφου […]. Σε λίγο ξανάρχισαν πάλι οι Άραβες νεαροί που ήσαν σκαρφαλωμένοι στον τοίχο, τα τραγούδια, ψαλμούς, φωνές και τα ρυθμικά χειροκροτήματα. Ένας όμως απ’ αυτούς έφερνε βόλτες ένα μεγάλο λευκό μαντίλι, στην αρχή σιγά-σιγά και όσο πήγαινε πολύ γρήγορα. Ώσπου, καθώς πρόσεχα πάρα πολύ, είδα σε μια στιγμή να παίρνει φωτιά το μαντίλι. Αμέσως άναψε μια μεγάλη δάδα που την άρπαξε ένας άλλος Άραβας και έφυγε τρέχοντας προς την έξοδο της εκκλησίας. Περνώντας από μπροστά μου σχεδόν μου μύρισε κάτι από εύφλεκτη ύλη και λίγο σαν πετρέλαιο. Στο πέρασμά του άφηνε πολύ κάπνα και μυρωδιά φωτιάς. Πολύ γρήγορα οι άλλοι βέροι Άραβες άναψαν καμιά δεκαριά λαμπάδες (αυτές με το μάτσο από μικρά κεριά) και άρχισαν πάλι τους αλαλαγμούς και τις φωνές». (3)
..
Συμπέρασμα: το μικρόβιο τής έπαρσης, ειδικά για έναν ιερωμένο, πρέπει να συντρίβεται εν τη γενέσει. Όταν το αφήνει κανείς να εξαπλώνεται, αναπόφευκτα μένει εκτεθειμένος.
..
..
..
...
Π Α Ρ Α Π Ο Μ Π Ε Σ
...
[1] Εκτός κι αν θεωρείται φυσιολογική αντίδραση το να βλέπει κανείς
στο μισό μέτρο μια θεόπεμπτη πύρινη σφαίρα να περνά από μπροστά του
κι αυτός απλώς να... χειροκροτεί λες και βρίσκεται σε... παρέλαση!

UPDATE: Όπως ο παρατηρητικός σχολιαστής toitmat υπέδειξε,
ο προσκυνητής που χειροκροτεί, τελικά δεν ήταν το ίδιο πρόσωπο
μ’ αυτόν που είχε σηκώσει τα χέρια του, αλλά στεκόταν ακριβώς από πίσω.

[2] UPDATE: Όπως αναφέρω στα σχόλια που ακολουθούν, τελικά υπάρχει
ένα ακόμα άτομο που είδε την υποτιθέμενη «πύρινη σφαίρα». Συγκεκριμένα,
στο σημείο 4:10 και ακριβώς στο κέντρο τού πλήθους, ένας πιστός που
μέχρι τη στιγμή εκείνη κρατούσε το κερί του όχι απλώς όρθιο, αλλά και με
ΚΛΙΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΙΣΩ, με το που μπαίνει στο πλάνο η «πύρινη σφαίρα»,
αμέσως το κατεβάζει προτείνοντας το προς την κατεύθυνση από την οποία
ερχόταν το φως!

[3] Μ. Καλόπουλος, Θαύμα ή απάτη το «Άγιον φως» τής Ιερουσαλήμ;,
σελ. 184-185
..
..

Αστραπές και κεραυνοί (στου φακού μας το γυαλί)...

2009-05-19T10:38:00.005+03:00

Οι πύρινες αυτές γλώσσες που αιωρούνται πάνω από τα κεφάλια των πιστών, γίνονται μοναχά εκ των υστέρων ορατές! Στον Ναό δεν τις βλέπει κανείς!!
..
..
Όπως ακριβώς δηλαδή δεν τις παίρνουν χαμπάρι ούτε και οι ανυποψίαστοι φιλόμουσοι θεατές στην παρακάτω φωτογραφία...
..
..
..
............ ή οι περαστικοί από τη γέφυρα αυτή...
..
..
... ..
Τα θαυμαστά φαινόμενα όμως δε σταματούν εδώ! Κεραυνοί και αστραπές σχίζουν συνεχώς τον αιθέρα χωρίς να το παίρνει είδηση κανείς! Μόνο στις φωτογραφίες αργότερα γίνονται αντιληπτά! Nα, όπως για παράδειγμα εδώ:
...
.....
.............Αλλά και... εδώ (νιάου!):
..

..............Ή εδώ:
.................

Οι υπέροχες αυτές φωτογραφίες προέρχονται από τη... θεάρεστη σελίδα τού Ρώσου σκεπτικιστή Игорь Доброхотов (Igor Dobrokhotov). Ένας ακόμα καλός λόγος ν’ αρχίσει κανείς Ρωσικά!!

...
Συνεχίζεται...

Φωτιά στα μπατζάκιά μας...

2009-05-17T22:17:00.007+03:00

..
.................. ....Δεν είμαστε καλά... Μα... πώς;;!!

........................Ε όχι!! Αυτό δεν υπάρχει!

...

....

...

.......................Αλλά... για σταθείτε... Τι ’ναι τώρα ετούτο εδώ;;

.......................Ρώσος σκεπτικιστής;;

.. ..

...

........................Ε α στο διάολο!!

..........................!!!

Stay tuned γιατί έπεται και συνέχεια...